Varkenshouderij

Achtergrond 1 reactie

Varkenssector niet klaar voor nieuw prijsdal

De financiële situatie op varkensbedrijven is erg divers. Degene die goed draaien, sparen en investeren. Anderen hebben nog betalingsachterstanden.

De zeugenhouderij heeft een paar financieel goede jaren achter de rug. Een gemiddeld draaiend bedrijf heeft in de 2 achterliggende jaren circa € 400 per zeug opzij kunnen leggen. De gemiddelde voerwinst in 2017 bedraagt € 960 per zeug. Van dat bedrag moet € 630 af voor bedrijfskosten en privé. Het overschot bedraagt dus ruim € 300. In 2016 bleef € 75 per zeug over, na aftrek van alle kosten.

De geschetste situatie geldt voor een bedrijf met 100% voerwinst en doorsnee kosten. De helft van de bedrijven voldoet daar dus niet aan, maar draait financieel beneden gemiddeld. Deze bedrijven zijn niet of onvoldoende in staat te reserveren voor een volgend prijsdal, dat vroeg of laat komt.

Betalingsachterstanden

Het is soms nog erger. DLV-directeur Paul Bens weet dat er genoeg bedrijven zijn die begin 2016 met een crediteurenpost van € 500 per zeug uit de crisis kwamen. Dat is 3 ton voor een bedrijf met 600 zeugen. Als deze bedrijven een beneden gemiddelde marge draaien, hebben zij begin 2018 hun betalingsachterstanden van de laatste crisis niet eens ingehaald.

Grote spreiding financiële positie

De financiële positie van de varkenshouders is na 2 goede jaren dus enorm divers. Een kwart staat er financieel fantastisch voor. Deze groep heeft geld om te investeren en financiële buffers aangelegd. Een deel van de bedrijven heeft alle leveranciers terugbetaald en mogelijk een (beperkte) buffer aangelegd. En de helft of iets minder van de zeugenbedrijven is niet in staat geweest voldoende te sparen voor een volgende crisis. In deze laatste groep zit dus ook nog een flink aantal bedrijven dat nog rekeningen open heeft staan bij hun leveranciers. Banken hanteren voor vermeerderingsbedrijven overigens een buffer tussen de € 200 en € 250 per zeugenplaats, afhankelijk van hun kostprijs.
Artikel gaat verder onder de foto.

Renovatie en uitbreiding biggenstal en geschikt maken voor Beter leven keurmerk bij Robert Brinkers in Diepenheim. - Foto: Koos Groenewold
Renovatie en uitbreiding biggenstal en geschikt maken voor Beter leven keurmerk bij Robert Brinkers in Diepenheim. - Foto: Koos Groenewold

Tijd voor bezinning

Acute problemen zijn er nu niet. Afgelopen jaar en begin 2018 is daarom hét moment voor varkenshouders om zich af te vragen hoe en of zij verder willen als boer. Banken en financieel adviseurs zeggen dat stuk voor stuk. Eén van hen is bedrijfsadviseur André Klemans van Abab. Hij raadt varkenshouders aan nu de gelegenheid te baat te nemen. “Nu heb je als varkenshouder zelf de regie over je toekomst”, stelt Klemans. “Als de markt slecht is en de ondernemer zit met betalingsachterstanden dan beslissen anderen voor hem.”

ROK-regeling

Er is een redelijk aantal varkenshouders dat eieren voor hun geld kiest. Ingewijden bevestigen dat de nodige varkenshouders de boel van de hand doen. DLV-directeur Bens kent varkenshouders, die met de crisis van 2015 nog vers in het geheugen, nooit meer door zo’n diep dal willen. Dat geldt financieel, maar ook persoonlijk en voor hun gezinnen. Als deze boeren niet met een restschuld blijven zitten, scheiden ze ermee uit. Sommige maken gebruik van een regeling, zoals de ROK-regeling van de Coalitie Vitalisering Varkenshouderij. Anderen verkopen de boel zonder gebruik te maken van een regeling.

Huurstallen

Vooruitblikken is altijd zinvol. Net zo goed voor varkenshouders die door willen en kunnen. Robert Stienen, relatiemanager varkenshouderij van ABN Amro, bevestigt dit. Hij noemt een paar voorbeelden. Er zijn varkenshouders die gebruik maken van huurstallen die onder de stoppersregeling vallen. Zij moeten voor 2020 kiezen of zij gaan investeren om deze varkens elders te huisvesten. Ook zijn nogal wat zeugen- en biggenstallen binnen 5 jaar toe aan renovatie, weet Stienen.

Brabantse plannen

Door de provinciale plannen dienen Brabantse veehouders versneld te investeren, voor 2022. Allemaal dingen om nu al bij stil staan en op een rij te zetten of de plannen of verplichtingen financierbaar zijn. Als het daar niet op lijkt, is het beter om daar tijdig van op de hoogte te zijn en plannen aan te passen. In een crisisperiode met lage prijzen is het maken van afgewogen keuzes veel moeilijker dan wanneer het bedrijf in rustig vaarwater verkeert.
Artikel gaat verder onder de foto.

Goede, gezonde biggen zijn noodzakelijk voor de toekomst ieder zeugenbedrijf. - Foto: Joris Telders
Goede, gezonde biggen zijn noodzakelijk voor de toekomst ieder zeugenbedrijf. - Foto: Joris Telders

Vleesvarkens veel stabieler

Zo sterk als de verdiensten in de zeugenhouderij variëren, zo stabiel zijn deze in de vleesvarkenshouderij. De gemiddelde voerwinst zit al jaren rond de € 77 per varken. Het ene jaar € 5 lager, het andere jaar € 5 hoger, zoals in 2017. De laatste keer dat de vleesvarkenshouderij goed verdiende is 12 jaar geleden. In 2006 bedroeg de gemiddelde voerwinst € 92 per varken, weet Stienen zich te herinneren.

Een voerwinst van € 77 per varken is voor het merendeel van de vleesvarkensbedrijven echter onvoldoende. Om alle kosten te betalen is een voerwinst van € 88 nodig (zie tabel hierboven). Het gevolg is dat veel bedrijven met vleesvarkens interen op hun bedrijfsvermogen. Geld voor renovaties ontbreekt. Nieuwbouw door geld opzij te leggen is slechts voor een derde van de vleesvarkenshouders haalbaar, weet Bens. Dat kan alleen met een voerwinst van 140% van het langjarig gemiddelde. Deze bedrijven reserveren jaarlijks € 20 per plaats. Zij hebben in tien jaar € 200 opzij gelegd en de bank wil daar € 350 per plaats bij doen. Dan is er net genoeg geld voor nieuwbouw, rechten en de levende have.

Groeiende verschillen

Het aantal varkenshouders blijft afnemen. Het frappante is echter dat de financiële verschillen tussen bedrijven alleen maar groeien. Koen van Bergen, sectorspecialist varkens van Rabobank, daarover: “Het lijkt of de verschillen jaarlijks groeien. Verschillen tussen bedrijven in voerwinst van € 25 per vleesvarken en € 200 per fokzeug komen voor. Soms zijn de verschillen nog extremer. Dat gaat om heel veel geld.” Na aftrek van de overige bedrijfskosten blijven de grote inkomensverschillen bestaan, betoogt Van Bergen.

Kritieke voerwinst van € 630 per zeug

In het laatste kwartaalbericht van Rabobank schetst Van Bergen 3 scenario’s van een zeugenbedrijf dat 90% voerwinst draait, eentje die 100% voerwinst realiseert en een die 120% haalt. Opgeteld over 2016 en 2017 realiseren deze bedrijven respectievelijk een marge van € 215, € 380 en € 705 per zeug. Van Bergen gaat daarbij uit van een kritieke voerwinst van € 630 per zeug per jaar, inclusief privé.

Belang van goed vakmanschap groeit alleen maar

Investeren

De juist genoemde margeverschillen laten zien hoe belangrijk het is dat een bedrijf technisch goed draait. Met een onder gemiddelde voerwinst is waarschijnlijk onvoldoende verdiend om de ontstane schulden weg te poetsen, laat staan te reserveren. Met een voerwinst van 120% en een kritieke voerwinst van € 630 per zeug is genoeg geld om achterstallig onderhoud uit te voeren en de spaarrekening te spekken, of zelfs te investeren.

De in dit artikel gesproken adviseurs stellen daarom dat het belang van goed vakmanschap alleen maar groeit. Hetzelfde geld voor gezonde dieren. Deze 2 factoren zorgen ervoor dat een bedrijf goed draait, de biggen en varkens gewild zijn en voor een goede prijs het erf verlaten.


‘Genoeg tijd en geld laat ondernemers floreren’

Het is nu meer dan ooit de tijd om je als varkenshouder te bezinnen op de toekomst van jouw bedrijf.

Dat vindt agrarisch coach Paulien Hogenkamp. Als het bedrijf afgelopen jaren financieel onvoldoende draaide, komt daar niet vanzelf verandering in. Het is dan verstandig een extern adviseur te laten beoordelen waarom de winstgevendheid achterblijft en desgewenst een coach in te schakelen die ingaat op de persoonlijke wensen en drive van de ondernemer, vindt zij.
Lees verder onder de foto.

Naam: Paulien Hogenkamp (45). Bedrijf: Hogenkamp Agrarische Coaching. Functie: eigenaar. - Foto: Jan Willem Schouten
Naam: Paulien Hogenkamp (45). Bedrijf: Hogenkamp Agrarische Coaching. Functie: eigenaar. - Foto: Jan Willem Schouten

Zoeken veel varkenshouders nu hulp?

“Een deel doet dat. Die zijn daartoe vaak aangezet door een adviseur, bijvoorbeeld van de bank. Een coach helpt hen dan anders naar het bedrijf te kijken en een langetermijnvisie te ontwikkelen. Zij willen niet nogmaals door zo’n crisis die de sector tot halverwege 2016 in haar greep had. Dat vraagt heel veel van het gezin, de relatie en het persoonlijk levensgeluk.”

Is dat effectief?

“Ja, deze ondernemers weten het tij te keren en krijgen weer grip op het bedrijf. Ze voeren zelf de regie. Het valt mij op dat, zodra ruimte ontstaat in tijd en financiën, deze varkenshouders gaan floreren. Dat biedt de mogelijkheid voor leuke privédingen en daardoor ontspanning. Het biedt tegelijk de ruimte vanaf afstand naar het bedrijf te kijken en onderbouwde keuzes te maken.”

Er zijn nog steeds varkenshouders met betalingsachterstanden. Hoe gaat dat verder?

“Bij een volgend prijsdal lopen deze snel vast. Sommigen komen nu al geld te kort. Als een bank niet meer wil financieren en er ontstaan schulden bij crediteuren tegen 8% rente, dan gaat het goed fout. De bank de schuld geven dat zij niet financieren is onterecht. Het heeft een reden dat banken dat niet doen. Vraag daar expliciet naar. Probeer iets te doen aan de reden. Ga niet blindelings op zoek naar andere geldschieters.”

Oogkleppen af, dus?

“Ja. Graaf ik me nog dieper in de schulden en wil ik dat, is dan een logische vraag. Het kan ook anders. Ga opnieuw naar de bank met een ander plan waar je zelf 100% achter staat als ondernemer. Dat kan zijn dat je je bedrijf afslankt of afbouwt, maar wel zelf de touwtjes in handen houdt. Relevant is wat je als ondernemer wilt op deze locatie.”

Eén reactie

  • boer12

    Als er een jaar iets verdiend wordt hoeft er toch niet perse een prijsdal achteraan te komen. Het is toch volkomen normaal dat iemand die hard werkt iets verdiend.

Of registreer je om te kunnen reageren.