Varkenshouderij

Achtergrond

Hygiëne voorop in brijvoerinstallatie

Drie varkenshouders die de hygiëne van de brijvoerinstallatie zeer serieus nemen, vertellen op welke manier ze de gisten en schimmels te lijf gaan.

Een van de uitdagingen van het voeren van brijvoer is om gisten en schimmels geen kans te geven in de producten en in de voerinstallatie. Voor een goede hygiëne zijn er 3 belangrijke punten:

  • de opslag van de bijproducten
  • de wegers
  • de circuits

Reinigen bunkers

Opslag in betonnen bunkers heeft de voorkeur. Deze kun je eenvoudiger reinigen dan polyester silo’s. “Met een RVS-filter in de vulpijp met een maasgrootte van 20 millimeter, kan tijdens het lossen van producten groffere verontreiniging voorkomen worden”, vertelt Joost Leijten, onafhankelijk adviseur brijvoertechniek.

De weger spoelen met veel water en voldoende druk volstaat meestal, maar is afhankelijk van het roerwerk en soort bijproducten. Perfectioneren kan met loogreiniging, waterstofperoxide, UV licht of zuurneveling.

Groter wordende bedrijven

De reiniging van de stenenvanger is van belang en het circuit dient minimaal een keer per dag gespoeld te worden. Perfectioneren kan met incidenteel zuur toevoegen.

Aandachtspunten ontstaan doordat bedrijven groter worden en nieuwe circuits aan bestaande installaties worden toegevoegd. Wie zit er achter de knoppen en doet de installatie wel wat hij moet doen? Maak hier tijd voor is het advies van Leijten.

Circuit spoelen met water aangezuurd door Basiq

Met veel werkplezier loopt Peter Relou door de stallen met biggen en vleesvarkens. Relou heeft in 2011 een nieuwe stal gebouwd, waarbij in de hokken korte dubbele troggen zijn geïnstalleerd. De varkens krijgen hierdoor meer kans om te vreten, als ze weggedrukt worden, is er aan de andere kant van het hok ruimte om te vreten. Daarnaast vreten de dieren de trog volledig schoon omdat ook aan de zijkanten van de trog de varkens kunnen vreten, wat de hygiëne ten goede komt.

Lees verder onder de foto.

Aanpassing spoeling circuit

Relou neemt ook de hygiëne van de voerinstallatie zeer serieus. Sinds een jaar heeft de varkenshouder het spoelen van het circuit aangepast van alleen water naar spoelen met water en een percentage Basiq, met een drogestof gehalte van maximaal 6%. Als de spoeltank minder dan 1.750 kilo bevat, wordt het circuit gespoeld. Het spoelwater met de Basiq duwt het laatste restje voer weg. De pH van het spoelwater is hierdoor laag. Het is dus zuur en eenvoudig weer te gebruiken in het rantsoen van de zwaardere vleesvarkens. Daarnaast is het een goedkopere oplossing en eenvoudig in te doseren via de voerinstallatie.

Lees verder onder de foto.

Spoelen van de voerleiding is een van de onderdelen van een goede hygiëne. Een stuk doorzichtige leiding geeft Relou een extra controlemogelijkheid op de werking van de brijvoerinstallatie. - Foto: Bert Jansen
Spoelen van de voerleiding is een van de onderdelen van een goede hygiëne. Een stuk doorzichtige leiding geeft Relou een extra controlemogelijkheid op de werking van de brijvoerinstallatie. - Foto: Bert Jansen

Natte bijproducten

Het rantsoen bestaat uit de natte bijproducten, Basiq, bivamix, Optipro, biergist en tijdelijk tarpro. De droge bijproducten mais, gerst en tarwe worden met de eigen hamermolen gemalen en verwerkt in het rantsoen samen met drie aanvullende voeders. Het rantsoen heeft een drogestofgehalte van 26%. De varkenshouder heeft bewust gekozen om de voerkeuken met de brijvoerinstallatie in het midden van de stal te positioneren. De korte circuits geven de mogelijkheid om een droger rantsoen te voeren.

Overzicht producten

De grondstoffen worden opgeslagen in overdekte betonnen bunkers. Een bewuste keuze, waardoor er een goed overzicht is op de producten en de voeropslagen zijn goed te reinigen. Om de een of twee maand rouleren de producten en is er een bunker leeg, zodat deze gereinigd kan worden. Dit reinigen doet Relou zelf met de hogedrukspuit.

De meeste grondstoffen die Relou gebruikt zijn weinig gevoelig voor gisten en schimmels, alleen geldt dit niet voor biergist. Voor biergist heeft de varkenshouder altijd 2 bunkers in gebruik. Als er een nieuwe partij biergist is geleverd, wordt deze aangezuurd en pas na 5 of 6 dagen gebruikt in het rantsoen.

Circuits met water reinigen en silo’s leeg maken

In 2013 is Eric Kroef met de zeugen gestopt en heeft hij de vleesvarkenstak uitgebreid. Alle varkens, ook de zeugen kregen altijd al brijvoer en dat is na de omschakeling gebleven. Het rantsoen bestaat uit de natte producten tarwezetmeel, aardappelstoomschillen, tarwegistconcentraat, zuivelproduct, vloeibaar CCM en friet dat met tarwezetmeel wordt gemengd. De droge producten zijn tarwe, gerst en soja, naast nog drie aanvullende voeders, start-, groei- en afmestvoer. Kroef streeft naar een rantsoen met een drogestofpercentage van 25,5 droge stof.

Lees verder onder de foto.

Voedingswaarde

Kroef is bewust bezig met de hygiëne van de producten en de brijvoerinstallatie. Als de producten gaan gisten, dan gaat dit ten koste van de voedingswaarde en de resultaten en dat is niet gewenst. Hygiëne begint voor de vleesvarkenshouder al bij de aanvoer van de producten, deze laat de varkenshouder aangezuurd leveren. Daarnaast voegt Kroef in de voormenger nog extra zuur toe aan het rantsoen. De droogvoersilo’s komen zeker een keer in de 2 maanden leeg en de voerleverancier voegt een siloshot toe bij het lossen van de producten om schimmel- en gistvorming tegen te gaan. Met een strakke planning en tijdig overleg met de voerleverancier lukt dat.

Lees verder onder de foto.

Kroef voegt zuur toe in de voormenger om de 35 kuub voormengsel gistvrij te houden, het duurt drie tot vier dagen om dit mengsel op te voeren. - Foto: Henk Riswick
Kroef voegt zuur toe in de voormenger om de 35 kuub voormengsel gistvrij te houden, het duurt drie tot vier dagen om dit mengsel op te voeren. - Foto: Henk Riswick

Overpompen naar voorraadtanks

Ook de polyester brijvoersilo’s worden zeker maandelijks leeg gevoerd. Vooral voor de zuivelproducten vindt Kroef dat van belang. Zo vaak als mogelijk pompt de ondernemer de laatste 10 à15 kuub uit de bijproductentanks in 1 van de 2 voorraadtanks van 15 kuub in de voerkeuken zodat de nieuwe vracht in een lege tank gelost wordt. Het extern laten reinigen van de silo’s is nog een verbeterpunt volgens de varkenshouder die aangeeft dat de mogelijkheden er wel zijn op de silo’s, maar lastig in te plannen omdat dan de silo een hele dag leeg moeten blijven.

Extra aandacht voor water

Niet alleen de voerproducten moeten van goede kwaliteit zijn, ook aan het water besteedt Kroef extra aandacht. De 4 circuits worden bij het indoseren van de mengsels met schoon water gespoeld bij elke voerbeurt met 120% van de circuitinhoud. Het voorraadvat van 3.000 liter wordt wekelijks, als deze bijna leeg is, aangelengd met waterstofperoxide om eventuele gist- en schimmelvorming tegen te gaan en recent is een installatie van Watter geïnstalleerd die het bronwater desinfecteert.

Voldoende doorstroming van producten van belang

Jan Willem Jaspers heeft voorheen als voervoorlichter een groot aantal bedrijven bezocht en weet daardoor goed waar hij op moet letten. Het voorkomen van gistvorming in zijn rantsoen is een van de grootste uitdagingen voor de varkenshouder die onlangs het bedrijf uitbreidde.

Lees verder onder de foto.

Terugkoppeling met leveranciers

Om de gist- en schimmelvorming in de brijvoerinstallatie goed onder controle te houden blijkt in de praktijk toch lastiger dan in theorie. “Je merkt het meteen aan de varkens als er gistvorming in het rantsoen aanwezig is”, aldus Jaspers die meteen aan de bel trekt bij de leveranciers voor een terugkoppeling als de kwaliteit van de producten niet naar wens is. Omdat met de uitbreiding ook het voercircuit en de voerkeuken aangepast is, schakelde Jaspers een onafhankelijke adviseur in om het brijvoersysteem volledig te controleren. Aan de hand hiervan is de procesvolgorde aangepast en is een van de twee stenenvangers eruit gehaald. In de stenenvanger met een inhoud van 60 liter blijft altijd aanslag van oud voer achter en is de kans op gistvorming en vermenging groter.

Lees verder onder de foto.

Zeugenhouder Jaspers in Boven Leeuwen controleert de voersilo via het mangat boven op de silo. Het tegengaan van gist- en schimmelvorming is een van de grootste uitdagingen om de kwaliteit van het voerrantsoen te bewaken. - Foto: Van Assendelft
Zeugenhouder Jaspers in Boven Leeuwen controleert de voersilo via het mangat boven op de silo. Het tegengaan van gist- en schimmelvorming is een van de grootste uitdagingen om de kwaliteit van het voerrantsoen te bewaken. - Foto: Van Assendelft

Homogeen mengsel

Doorstroming van producten en voer vindt Jaspers belangrijk. De doorlooptijd van natte bijproducten op het bedrijf is daarom niet langer dan 2 tot 3 weken. Het rantsoen bestaat uit de natte bijproducten, een tweetal tarwezetmeelproducten, bivamix, tarwegistconcentraat en biergist. De droge bijproducten zijn tarwe en soja en daarnaast de aanvullende voeders. Jaspers vindt het belangrijk dat het mengsel goed homogeen is, en met een drogestofpercentage tot 26,5 % is het nog goed verpompbaar en voldoende droog.

Installatie 1 keer per week aangezuurd

Drie keer per dag wordt de volledige leidinginhoud van het voercircuit ververst met tarwezetmeel en water. Daarnaast wordt de installatie 1 keer in de week aangezuurd en als het voer in de opslagsilo’s onder het manluik komt wordt dit aangezuurd . Ook de weger, posttank en resttank worden elke week met de hogedrukreiniger schoongemaakt om de biofilm aan de wand te verwijderen. Een goede krachtige automatische sproeireiniger in de weger staat op het verlanglijstje van de varkenshouder om het geheel nog beter schoon te houden. Jaspers gebruikt verschillende zuren om resistentie te voorkomen. Ook gebruikt de varkenshouder 1 keer per jaar een loogmiddel om te reinigen, voor een optimale hygiëne in de brijvoerinstallatie.

Of registreer je om te kunnen reageren.