Varkenshouderij

Achtergrond 5 reacties

Biosector moet broekriem aanhalen

Door overaanbod staat de prijs van biologische varkens onder druk. Geen reden tot paniek, zeggen deskundigen, die uitgaan van marktherstel. Slim boekhouden verkleint risico op geldtekort.

De biologische varkenshouders Hans Donkers en Geert Willems-van Dijk in Uden (N.-Br.) komen een prijsdal wel door, verwacht Hans Donkers. Donkers en zijn vrouw hebben naast de 90 zeugen en 500 vleesvarkens een zorgtak en kinderdagverblijf. Maar ook zij merken dat er een eind is gekomen aan een aantal goede jaren in de biologische varkenshouderij. De opbrengstprijs van de varkens staat sinds begin dit jaar onder druk.

Kostprijs meer dan dubbele

Het is in de biologische varkenshouderij daarom belangrijker dan ooit om technisch goed te draaien. Een bedrijf met bovengemiddelde productieresultaten schrijft veel minder snel rode cijfers als de opbrengstprijs zakt, dan een bedrijf dat technisch achterblijft. Dat geldt nog veel meer voor biologische bedrijven dan voor gangbare bedrijven, verklaart DLV-adviseur intensief Jan Pijnenburg.

In de biologische varkenshouderij is de kostprijs meer dan het dubbele dan bij gangbare productie. Als de productiviteit dan fors lager ligt op het biologisch bedrijf kost dat snel geld, weet Pijnenburg. De saldoverschillen in de biologische varkenshouderij zijn om deze reden ook veel groter dan in de gangbare sector. Een biologisch bedrijf dat technisch goed draait, kan zich financieel sterk onderscheiden van zijn collega’s. Het tegenovergestelde geldt ook. Het saldo kan sterk onder gemiddeld zijn als het technisch slecht draait.

Biologische varkens zijn meer blootgesteld aan de elementen. Dat verhoogt de kans op uitval.
Biologische varkens zijn meer blootgesteld aan de elementen. Dat verhoogt de kans op uitval.

Maatregelen op korte termijn

Het verbeteren van de technische resultaten is een zaak van de lange adem. De biologische varkenshouderij kampt nu met een prijsdal. Op korte termijn zijn ook maatregelen denkbaar om een periode van prijsdruk soepeler door te komen. Hieronder staan een aantal tips, afkomstig van Flynth adviseurs en accountants. Het is om te beginnen raadzaam een actuele liquiditeitsprognose te hebben. Dan wordt zichtbaar of, en zo ja wanneer, tekorten ontstaan op de lopende rekening.

Combinatie van factoren

De daling van de opbrengstprijs voor biologische varkens heeft diverse redenen. De afgelopen jaren zijn relatief veel varkenshouders omgeschakeld naar biologisch. Ook breiden bedrijven het aantal dieren uit. Volgens marktleider De Groene Weg was dat nodig. De vraag naar biologisch varkensvlees overtrof immers ruimschoots het aanbod.

Meer biologisch varkensvlees in buitenland

Ook in het buitenland wordt inmiddels meer biologisch varkensvlees geproduceerd. In Duitsland, en met name ook in Denemarken groeide de productie, weet Jeroen Neimeijer, voorzitter van de Vereniging Biologische Varkenshouders (VBV). Neimeijer: “Daar hebben wij geen invloed op.” De VBV-voorzitter is niet van mening dat in Nederland buitensporig veel bedrijven zijn omgeschakeld naar biologisch, met overaanbod tot gevolg. Niettemin wordt nu wel gewerkt met een wachtlijst. Marktleider De Groene Weg ziet voorlopig geen ruimte voor bedrijven die willen omschakelen. Datzelfde geldt voor slachterij Westfort. Westfort krijgt wekelijks tussen 400 à 500 biovarkens aan de haak en heeft nu ook geen behoefte aan extra varkens.

De varkens van omschakelaars in de afgelopen 3 jaar komen nu op de markt. Dit leidt tot overaanbod, want de marktgroei vlakt dit jaar ook nog eens af, legt Allard Bakker uit, directeur van De Groene Weg.

5% omzetgroei

Dit blijkt ook uit het trendrapport 2017 van organisatie Bionext. Bionext schrijft dat biologische producten afgelopen jaar 5% omzetgroei realiseerden. Vooral zuivel en eieren verkopen goed. Toch vlakt de omzetgroei van biologische producten in de supermarkten af, stelt Bionext. Uit CBS-cijfers blijkt dat de biologische varkensvleesproductie in 2017 een grote inhaalslag heeft gemaakt, ten opzichte van de consumptiegroei. Het CBS becijfert dat de Nederlandse productie van biologisch varkensvlees in 2017 26,3% is gestegen ten opzichte van voorgaand jaar, tot 8,2 miljoen kilo karkasgewicht.

Vergelijking met vorige prijsdal

Jaap de Wit van Westfort en Allard Bakker van De Groene Weg willen een nuancering aanbrengen op de prijsdaling. Ze weerspreken niet dat de prijs zakt en dat er overaanbod is, maar in vergelijking met het vorige prijsdal 5 jaar geleden is de prijs zo slecht nog niet, stellen zij. Niettemin voelen biologische varkenshouders in hun portemonnee dat er minder geld binnenkomt, terwijl de kosten stijgen, onder meer van het voer.

Geen uitzonderlijke situatie

Op zich is er geen sprake van een uitzonderlijke situatie. De markt voor biologisch varkensvlees groeit in een soort golfbeweging, legt Bakker uit. Ruwweg iedere 5 jaar moet de markt zich hervinden en een nieuwe balans zoeken tussen vraag en aanbod. Dat is nu ook weer het geval. De Groene Weg vertrouwt er op dat de afzet van biologisch varkensvlees doorgroeit en is ervan overtuigd dat de huidige prijsdruk verdwijnt.

Begin van prijsdal

De Groene Weg verwacht ook niet dat de prijs van biologische varkens net zover zakt als tijdens de vorige crisis. Wanneer het prijsherstel zich aandient, is een andere kwestie. Neimeijer van de VBV vreest dat de sector nog maar in het begin zit van het prijsdal. Hij wijst erop dat slachterijen momenteel werken met wachtlijsten. Toch komen er nog steeds nieuwe producenten bij. Het gaat daarbij om bedrijven die al in de omschakelperiode van zo’n 2,5 à 3 jaar zaten.

Betere profilering en vleesverwaarding

Over een ding denken de marktleider De Groene Weg en de VBV hetzelfde: ze willen zich nadrukkelijker profileren als keten en blijven werken aan de verwaarding van het vlees. Met beide zaken is een begin gemaakt. Sinds begin dit jaar werkt De Groene Weg met de zogeheten Eko-code. Deze code is een hulpmiddel voor leveranciers van De Groene Weg om hun bedrijf te verduurzamen en dat voor de consument zichtbaar te maken. De code bevat 12 thema’s om het bedrijf te verduurzamen. De varkenshouder kiest thema’s die het beste bij hem en zijn bedrijf passen.

De Groene Weg laat weten dat het de komende tijd gebruikt om verder te investeren in de ontwikkeling van hun producten en het assortiment. Ook de export is belangrijk voor een goede opbrengst van het varken. De Groene Weg stelt dat het in het buitenland een constant product aanbiedt van goede kwaliteit tegen een passende prijs.

VBV-voorzitter Neimeijer pleit ook voor het ontwikkelen van meer onderscheidende producten, zodat het Nederlandse vlees minder inwisselbaar is.

‘We kunnen de verwaarding van het vlees nog beter doen’

Het vette van de afgelopen jaren is er af in de biologische varkenshouderij. Dat verneemt ook Jeroen Neimeijer, voorzitter van de Vereniging Biologische Varkenshouders (VBV). Niet alleen in Nederland, maar in Duitsland en vooral ook Denemarken wordt meer biologisch varkensvlees geproduceerd. Dat zet druk op de markt, verklaart Neimeijer. “Dan weet je wat er gebeurt met de prijs.”

Jeroen Neimeijer (36) is voorzitter van de Vereniging Biologische Varkenshouders (VBV) en heeft een gesloten bedrijf met 72 zeugen. - Foto: Ronald Hissink
Jeroen Neimeijer (36) is voorzitter van de Vereniging Biologische Varkenshouders (VBV) en heeft een gesloten bedrijf met 72 zeugen. - Foto: Ronald Hissink

Deze zakt, lijkt mij?

“Inderdaad. Sinds begin dit jaar is de prijs voor biologische varkens 3 keer gezakt. De prijs is nog lang niet zo dramatisch laag als 4 jaar geleden. Maar voor bedrijven die technisch beneden gemiddeld draaien, is de marge inmiddels erg krap of helemaal weg.”

Teveel omschakelaars afgelopen jaren?

“Ja, met name in het buitenland. In Nederland loopt het aantal nieuwkomers in de biologische varkenshouderij redelijk in de pas met de marktvraag. Niettemin is hier ook geen ruimte meer voor extra productie. Gelukkig zien vleesverwerkers als de Groene Weg en Westfort dat ook. Potentiële omschakelaars naar biologisch varkensvlees komen daarom op een wachtlijst.”

De afzet vergroten, is dat een optie?

“Voor een deel wel. We kunnen als keten de verwaarding van het vlees nog beter doen door ons meer te richten op het eindproduct. De zuivel is daar een goed voorbeeld van met een breed scala aan toetjes en kazen.”

We moeten de consument meer verleiden biologisch varkensvlees te kopen

“Als we ons in Nederland meer profileren met onderscheidende, biologische varkensvleesproducten die ook nog eens heel lekker zijn, worden we minder eenvoudig uitwisselbaar. We moeten de consument meer verleiden biologisch varkensvlees te kopen. Dat komt de opbrengstprijs ten goede.”

Ligt daarin ook een rol voor jullie als VBV?

“Zeker weten. Als sector moeten we beter uitdragen hoe we werken bij de productie van biologisch varkensvlees. De waardering voor onze producten is nog onvoldoende. We kunnen nog meer geld uit de markt halen. Daar zullen wij aan moet werken. De EKO-code van de Groene Weg is daarbij een goed hulpmiddel. Met deze code wordt per bedrijf zichtbaar wat het doet op gebied van onder meer milieu, dierenwelzijn of educatie.”

Hoe zit het aan de kostenkant?

“De kosten stijgen ook. Vooral voer, stro en arbeid zijn duurder. Dat draagt er aan bij dat de sector extra gevoelig is voor een prijsdaling van de varkens.”

Laatste reacties

  • b.dekker341

    Erg jammer deze prijzen.
    Maar helaas langzamerhand is alles bio varkens
    Immers gemakkelijk over te schakelen en t.z.t geen verschillen meer met normale varkens.Dit is te voorzien en slechte tijden in het verschiet voor de bio boeren.
    Daarom normale voerprijzen er is immers al weinig verschil in grondstoffen.
    Bio voer is zeker niet beter dan normale samenstelling.
    B.Dekker.

  • farmerbn

    Je hebt natuurlijk een prachtig leven met 70 zeugen en 500 mestvarkens maar of dat nog lang bestaat is onzeker. De prijzen dalen dus moet je er meer gaan houden waardoor de prijzen weer verder zakken.

  • arink

    Ik vind de tips van Flynth wel baanbrekend, net zoiets als; "Doe de deur op slot als je weg gaat", of "Zet je auto uit als je gearriveerd bent". Waar zouden we toch zijn als biologische sector zonder deze adviseur.

  • truusjetrap

    Ja arink, het zijn allemaal profeten die brood me eten. Praten en niks zeggen

  • gerben5

    En als de jaarrekeningen opgesteld zijn zetten ze ook nog even het gemiddelde resultaat in de krant, zodat de leveranciers hun tarieven kunnen aanpassen

Laad alle reacties (1)

Of registreer je om te kunnen reageren.