Varkenshouderij

Achtergrond 4 reacties

1 miljoen varkens weg?

De vele losse eindjes in het Hoofdlijnenakkoord maken het onmogelijk nu al een helder beeld te schetsen van de gevolgen van de saneringsregeling.

Overlastgevende bedrijven saneren en investeren in innovatieve technieken om stalemissies fors te reduceren. Via die twee sporen wordt vitalisering van de sector versneld en ingezet op verduurzaming.

Op 7 juli werd het Hoofdlijnenakkoord over de sanering en verduurzaming van de varkenshouderij gepresenteerd. Momenteel wordt er gewerkt aan de verdere invulling van de maatregelen. Carola Schouten, Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, streeft ernaar de regelgeving in het eerste kwartaal van 2019 te publiceren. Het is voorlopig onduidelijk hoe de saneringsregeling exact wordt vormgegeven. Wat de precieze effecten van de warme sanering zijn is vooralsnog koffiedik kijken.

Reservering € 200 miljoen

Voor de warme sanering van bedrijven in veedichte en belaste gebieden is € 200 miljoen gereserveerd. Daarvan is € 120 miljoen voorzien voor de opkoop (en doorhalen) van varkensrechten in concentratiegebieden Zuid en Oost. Voor innovaties en zogenoemde brongerichte verduurzaming is € 60 miljoen gereserveerd, waarvan € 40 miljoen voor de varkenshouderij.

‘Er moet voldoende kritische massa blijven’

Deelname aan de saneringsregeling is vrijwillig. De teruggetreden POV-voorzitter Ingrid Jansen (zie noot onderaan dit artikel) kan en wil geen voorspellingen doen over de te verwachten animo. “Zolang er geen concrete regelingen zijn, valt niet in te schatten of en hoeveel varkenshouders hieraan zullen deelnemen, of dit varkensbedrijven zijn die willen stoppen of willen innoveren en hoeveel varkensrechten uiteindelijk van de markt gaan.”

De POV is wel van mening dat er voldoende kritische massa moet blijven

Krimp van 1 miljoen varkens

In de media verschenen de afgelopen maanden berichten over een mogelijke krimp van 1 miljoen varkens. Dat aantal werd genoemd op basis van het gereserveerde bedrag van € 120 miljoen voor het opkopen van varkensrechten en prijzen die doorgaans voor de productierechten worden neergeteld. Jansen wil niet speculeren over de mogelijke omvang van de krimp. “De POV heeft zich nooit gewaagd aan een schatting van het aantal varkens dat naar verwachting zal verdwijnen. De POV is wel van mening dat er voldoende kritische massa moet blijven, zowel voor de sector als de periferie. Het risico bestaat anders dat de sector niet meer toonaangevend kan zijn in de wereld.”

Lees verder onder de tweet.

Geuroverlast

De POV vindt dat bedrijven die de grootste geuroverlast veroorzaken voor de omgeving als eerste in aanmerking moeten komen voor de saneringsregeling. “Het valt nu nog niet te zeggen welke varkenshouders gaan intekenen”, antwoordt Jansen op de vraag of zij de voornaamste krimp in de zeugenhouderij of de vleesvarkenshouderij verwacht.

Wat Ingrid Jansen betreft krijgen ook varkenshouders buiten de regio’s Zuid en Oost de kans zich aan te melden voor de saneringsregeling. Volgens haar wordt later gekeken of de regeling kan worden uitgerold naar andere regio’s. “De POV blijft zich ervoor inzetten dat ook varkenshouders uit andere regio’s dan Zuid en Oost mogen deelnemen. Omdat daar ook knelpunten kunnen zijn. Uitspraken dat er meer geld naar de ene regio zou gaan dan naar de andere regio zijn prematuur en voorbarig.”

Geld voor sloop nodig

Jansen verwacht dat de warme sanering een bijdrage kan leveren aan een vergroting van het maatschappelijke draagvlak voor de sector. Provinciale steun voor de sloop van stallen is daarbij wel een belangrijke voorwaarde, zo zegt ze. “De oude stallen blijven anders staan. Dat leidt tot verrommeling en verloedering van het platteland en burgers zien niet of in deze stallen wel of geen varkens zitten. De komst van flankerende maatregelen en geld is nodig om deze stallen te slopen. Alleen dat geeft een verbetering voor de omgeving.”

Fosfaat

De POV wil dat de fosfaatproductieruimte – het sectorplafond – behouden blijft voor de varkenshouderij, zodat er ruimte is voor duurzame innovaties die meer fosfaatruimte vragen. Inmiddels heeft minister Carola Schouten laten weten niet te tornen aan het sectorplafond.

‘Discussie over de regelingen

DLV Advies-directeur Paul Bens vindt het nog te vroeg om uitgebreid in te gaan op de mogelijke gevolgen van de warme sanering. De regeling is in ontwikkeling en zolang er geen duidelijkheid over bestaat is niet te zeggen wat de effecten zullen zijn of hoe budgetten worden ingevuld, stelt hij. Over de inzet van de budgetten wordt volgens hem nog gediscussieerd. “Hoeveel budget wordt ingezet voor opkoop en hoeveel gaat naar bedrijfsontwikkeling en hoe worden de vergoedingen ingevuld. Deze zaken zijn juist op dit moment punt van discussie binnen de overheden en het bedrijfsleven. Wij zullen de uitkomst af moeten wachten. Eerder kan ik niet ingaan op de effecten.”

Vergoeding nog onduidelijk

Zolang er geen sprake is van een concrete regeling of een benoemd scenario wil Bens niet ingaan op de mogelijke gevolgen van de sanering. “Het is onmogelijk om aan te geven in welke sector een krimp te verwachten is. Wie kent de vergoeding die aan vleesvarkenshouders of zeugenhouders geboden gaat worden namelijk?”

Rechten uit de markt nemen

Bens is benieuwd of bedrijven die al deelnemen aan een stoppersregeling mee mogen doen of worden uitgesloten. “Daar is nog geen definitief standpunt over. Deelnemers aan de stoppersregeling 2020 hebben gemiddeld genomen oudere stallen dan de niet-stoppers, die meestal jongere en dus voor een opkoopregeling duurdere stallen hebben. Bij bedrijven die deelnemen aan de stoppersregeling kun je meer rechten uit de markt nemen. Dit is in politieke keuze, dat moge duidelijk zijn.”

Bens stelt dat bedrijven die mogelijk willen deelnemen aan de komende regelingen nu al stappen moeten zetten. Stapeling van regelingen (denk aan combinatie met sloopvergoeding, bestemmingswijziging of staldering) vraagt tijdig schakelen. “Ook kunnen bedrijven nu nog kijken of ze kunnen voldoen aan de voorwaarden van de regelingen.”

Lees verder onder de tweet.

ROK-regeling als pilot

In aanloop naar de warme sanering wordt de openstelling van de tweede fase van de Regeling Omgevingskwaliteit (ROK) door betrokkenen nauwlettend gevolgd. De ROK is bedoeld voor varkenshouders die op een geschikte locatie willen investeren in innovaties gericht op duurzaamheid en verbetering van de leefomgeving van mens en dier. Paul Jansen is als directeur van het Ontwikkelingsbedrijf Varkenshouderij verantwoordelijk voor de uitvoering van de ROK. “Richting de warme sanering wordt deze regeling als pilot beschouwd”, zo zegt hij. Het budget voor de ROK bedraagt € 8 miljoen. Met dit bedrag kan Ontwikkelingsbedrijf Varkenshouderij 27 locaties faciliteren bij bedrijfsbeëindiging op de ingetekende locatie. Bij deze 27 bedrijven zijn 43.222 varkensrechten opgekocht. Deze rechten worden tegen gereduceerd tarief aangeboden.

Het is afwachten hoeveel locaties er straks met behulp van € 120 miljoen worden gesaneerd. De precieze krimp na de warme sanering is ongewis. Belangrijk verschil met de ROK-regeling: de opgekochte varkensrechten vloeien niet terug de sector in.

Lees verder onder de foto.

Joan Jansen van Flynth verwacht dat de saneringsregeling voor een substantiële stijging van het aantal stoppende bedrijven zorgt. - Foto: Bert Jansen
Joan Jansen van Flynth verwacht dat de saneringsregeling voor een substantiële stijging van het aantal stoppende bedrijven zorgt. - Foto: Bert Jansen

‘Nog meer vragen dan antwoorden’

“Ik heb het Hoofdlijnenakkoord gelezen en wacht nu op de inhoud.” Zo lang er nog geen duidelijkheid is over de precieze invulling van het akkoord durft Joan Jansen, adviseur bij Flynth adviseurs en accountants, geen harde voorspellingen te doen over de effecten op de varkenssector. “Ik heb op dit moment meer vragen dan antwoorden”, stelt Joan Jansen, die zich afvraagt of deelnemers aan de stoppersregeling 2020 zich aan kunnen melden voor de saneringsregeling. “Ook ben ik benieuwd wat er gaat gebeuren met gemengde bedrijven.
Komen zij in aanmerking voor de regeling?” De precieze invulling van de regeling en de hoogte van de vergoedingen gaan volgens Jansen bepalen of ook grotere zeugenbedrijven zich aanmelden voor de saneringsregeling. Relatiebeheerders bij Flynth hebben een inventarisatie gemaakt van bedrijven die mogelijk interesse hebben in deelname aan de saneringsregeling. “Er zijn bedrijven met 400 tot 1.000 zeugen die er serieus over nadenken zich aan te melden. Het is nog maar de vraag of ze dat ook echt gaan doen, zeker nu de voorwaarden nog niet bekend zijn. Komen provincies met aanvullende handreikingen en oplossing voor het slopen van stallen? Ook dat speelt in dit verhaal een belangrijke rol.”
Joan Jansen verwacht dat de saneringsregeling voor een substantiële stijging van het aantal stoppende bedrijven zorgt. “Jaarlijks stopt 3 tot 5 % van de varkensbedrijven. Dat percentage gaat zeker stijgen. Aantallen durf ik echter niet te noemen.”
Ook Gieljan van Iersel, senior adviseur bedrijfsontwikkeling bij Agrifirm Exlan, vindt de maatregelen in het Hoofdlijnenakkoord nog niet helder genoeg om de exacte gevolgen te kunnen overzien. “Het is nog weinig concreet”, aldus Van Iersel, die uitkijkt naar de nadere invulling en juridische vormgeving van de maatregelen. “Op dit moment moet ik concluderen dat we nog te weinig weten over de eventuele gevolgen. Wel verwacht ik dat het saneren en verduurzamen van de varkenshouderij bijdraagt aan de maatschappelijke acceptatie van de sector.”

Het gesprek met Ingrid Jansen is opgetekend vlak voordat zij bekendmaakte met onmiddellijke ingang terug te treden als voorzitter van de POV.

Laatste reacties

  • j.h.vonk@home.nl

    Het verminderen van het gebruik van, AARDOLIE, AARDGAS, STEENKOLEN,.
    Wereld wijd !!, Dus iedereen!!. Dan doe je aan 'verduurzamen'.

  • boerkebrabant

    jammer dat de uitwerking zo lang duurt, ik denk bij een goede regeling(en dat is niet alleen 125 euro per recht, maar ik den k het dubbelen om ook de stallen te slopen)
    er zo maar een 500,000 varkens weg kunnen gaan, hoe eerder duidelijkheid, hoe beter voor iedereen

  • Jan-Zonderland

    Alles voor het milieu en "duurzaamheid", wat dat woord ook maar mag betekenen.
    Toch wel erg fijn dat we weer Formule 1 races krijgen op Zandvoort.

  • farmerbn

    Natuurlijk schiet het niet op met die regeling want dan zijn die 200 miljoen weg en praten we er niet over. Steeds als de overheid een pot geld beschikbaar heeft duurt het jaren voordat ze dat echt uitgegeven hebben. Burgers denken dat een veelvoud van dat geld naar die verrrekte boeren gaat maar het is steeds diezelfde 200 miljoen.

Of registreer je om te kunnen reageren.