Varkenshouderij

Achtergrond 2 reacties

Varkenshouderij bouwt aan duurzame stallen

Het aantal duurzame stallen in de varkenshouderij groeit. Bijna 39% van de Nederlandse varkensstapel is nu gehuisvest in een duurzame stal. Onder meer dankzij initiatieven zoals Beter Leven en Keten Duurzame Varkenshouderij (KDV) kiezen steeds meer varkenshouders voor duurzaamheid.

De bouw van varkensstallen met meer aandacht voor dierenwelzijn, milieu en arbeidsomstandigheden zit in de lift. Van de ruim 17.000 varkensstallen die Nederland telt, was per 1 januari 2017 27% te omschrijven als duurzaam. In 2010 lag dat percentage nog op 3,6%. In aantallen gaat het om bijna 4.500 duurzame varkensstallen in 2017 tegen 300 stallen in 2010. Het gaat hier om stallen die er daadwerkelijk al stonden. In de grafiek hieronder zitten ook stallen waarvoor in het desbetreffende jaar een aanvraag is ingediend. De cijfers zijn afkomstig van de Monitoring integrale duurzame stallen. Wageningen Live-stock en Economic Research voeren samen met Stichting Milieukeur deze jaarlijkse monitoring uit in opdracht van het ministerie van Economische Zaken.

Aantal varkens in duurzame stal

Het aantal duurzame varkensstallen zegt nog niet zo veel over het aantal varkens dat in een duurzame stal is gevestigd. Uit de cijfers van Wageningen blijkt dat op 1 januari 2017 bijna 39% van de Nederlandse varkensstapel is gehuisvest in een duurzame stal, dan gaat het om circa 4,8 miljoen varkens. Hoeveel varkens er in 2010 in een duurzame stal stonden, is niet bekend. Vanaf 2014 is het aantal dieren meegenomen in de metingen.

Meer dan ambitie

Het feit dat zo’n 27% van de varkensbedrijven beschikt over een duurzame stal is ruim boven de doelen van de Nederlandse overheid. De ambitie was namelijk dat in 2015 12% van de varkensstallen duurzaam moesten zijn. De varkenshouderij steekt positief af in vergelijking met de rundveehouderij. Het aandeel duurzame stallen in de rundveehouderij bedroeg dit jaar 8%. De pluimveehouderij doet het wel beter dan de varkenshouderij. Daar is 33% van de stallen duurzaam. Het aantal dierplaatsen in duurzame pluimveestallen ligt iets lager dan in de varkenshouderij; bijna 36% van het pluimvee is gevestigd in een duurzame stal.

Regelingen

De varkenshouderij kampt al jaren met lage opbrengsten. Het feit dat in redelijke mate is en wordt geïnvesteerd in duurzame stallen is dan ook opvallend. Op verschillende manieren is de bouw van duurzame stallen gestimuleerd of opgelegd. De overheid heeft regelingen in het leven geroepen zoals de Milieu Investeringsaftrek (MIA) en de Willekeurige afschrijving milieu-investeringen (Vamil), die de bouw van duurzame stallen stimuleerden.

‘Stallen onder Milieukeur komen als nieuwbouw niet meer voor’.

Keten Duurzame Veehouderij

In de bouw van duurzame stallen is wel sprake van een ontwikkeling, zo geeft WUR-onderzoeker en projectleider van de jaarlijkse monitoring Geert van der Peet aan. “Varkenshouders konden kiezen uit zes typen duurzame stallen, waaronder stallen die onder Milieukeur zijn gecertificeerd. De groei in duurzame stallen komt nu vooral van de varkenshouders die deelnemen aan de Keten Duurzame Veehouderij (KDV) en het Beter Leven-keurmerk. Stallen onder Milieukeur en stallen die onder de oude stimuleringsregelingen vielen, komen als nieuwbouw niet meer voor.”

Varkenshouders die deelnemen aan het Beter Leven-keurmerk moeten de stal aanpassen onder meer op het gebied van dierenwelzijn. Foto: Ruud Ploeg
Varkenshouders die deelnemen aan het Beter Leven-keurmerk moeten de stal aanpassen onder meer op het gebied van dierenwelzijn. Foto: Ruud Ploeg

Verantwoordelijkheid

Onderzoeker Van der Peet ziet de keuze van de supermarkten voor het Beter Leven-keurmerk als de grote stimulans voor het bouwen van duurzame stallen. “Het is wel zo dat Beter Leven, in het leven geroepen door de Dierenbescherming, zich richt op het dierenwelzijn en niet op de milieu-aspecten. De Dierenbescherming kijkt wel of dat meegenomen kan worden in het keurmerk, maar dat gebeurt nog niet.”

‘Discussie blijft wel of de varkenshouders de investeringen terugverdienen’.

De toename van het aantal duurzame stallen door invoering van onder meer het Beter Leven-keurmerk ziet Van der Peet als een ontwikkeling waarbij de supermarkten hun verantwoordelijkheid nemen. “De retail heeft nu gekozen voor een brede invoering van het Beter Leven-keurmerk. Discussie blijft wel of de varkenshouders de investeringen terugverdienen door een betere prijs voor hun producten.”

Daarnaast ziet hij een andere ontwikkeling. “Het dwingt de varkenshouder tot keuzes maken: bijvoorbeeld alleen voor de Nederlandse markt produceren en dan kiezen voor bijvoorbeeld Beter Leven of de internationale concurrentie aangaan en produceren voor buitenlandse afnemers met de bijbehorende wereldmarktprijs.”

Biologisch

De cijfers uit de jaarlijkse Monitoring integrale duurzame stallen geven ook inzicht in het aantal stallen die zijn gebouwd voor de biologische varkenshouderij met extra ruimte, licht, stro en buitenuitloop. Opvallend aan deze jaarlijkse cijfers is dat het aantal biologische stallen licht is gedaald. Bij andere sectoren zoals de pluimveehouderij en de rundveehouderij neemt het aantal biologische stallen juist toe.

Herman Vermeer, als WUR-onderzoeker ook deels actief in de biologische varkenshouderij, noemt als mogelijke verklaring voor de daling van het aantal duurzame stallen dat een aantal kleine biologische varkensbedrijven is gestopt. Het aantal dierplaatsen in de biologische varkenshouderij groeit heel geleidelijk door uitbreiding van een aantal grotere biologische varkensbedrijven, blijkt uit de monitoring.

Stal van de toekomst bij KDV

De groei van duurzame stallen in de varkenshouderij wordt deels gerealiseerd door de deelnemers aan de Keten Duurzame Veehouderij (KDV). De KDV-deelnemers waren op 1 januari 2017 goed voor 700 duurzame varkensstallen. KDV gaat verder in de ontwikkeling van duurzame stallen en werkt al enkele jaren aan de zogenoemde Stal van de toekomst die in 2015 in Valkenswaard van start is gegaan. Deze proefstal is gevestigd op het bedrijf van Hans Verhoeven, een van de grondleggers van KDV. Voor de KDV-deelnemers betekent dat er nu een voorbeeldsituatie is, wat een voorwaarde is voor verdere bouw van stallen op andere locaties.

De KDV wil dat de Stal van de toekomst erkend wordt als een goedgekeurd stalsysteem, zo meldt de organisatie in haar jaarverslag. Daarvoor moesten minstens twee andere boerderijen kunnen aantonen dat dit systeem werkt. De goedkeuring gebeurt door een certificeringsorganisatie. Hiervoor zouden vorig jaar nog twee dezelfde stalsystemen worden gebouwd: een in Vinkel en een in Westelbeers. Vanwege de complexe vergunnings- en financieringstrajecten is de bouw van deze stallen in 2016 niet van start gegaan. KDV werkt hiervoor samen met de provincies Noord -Brabant, Gelderland en Overijssel.

De KDV-stal in Valkenswaard richt zich op drie thema’s: welzijn/gezondheid dier (lange staarten, vloerkoeling, hokuitvoering, lig- en mestgedrag), volksgezondheid en milieu (energiebesparing, warmteterugwinning, mineralen via voer en mestverwerking, fijn stof, geur- en ammoniakemissie). De metingen van de uitstoot worden uitgevoerd door de Wageningen Universiteit en lopen door tot en met dit jaar. KDV verwacht in 2017 een reductie te realiseren van 85% op geur-, fijnstof- en ammoniakuitstoot. Op basis van deze resultaten zou, na afronding van de metingen, het stalsysteem erkend kunnen worden.

De duurzame intenties van KDV gaat verder dan de ontwikkeling van een nieuw stalsysteem. Op het demobedrijf in Valkenswaard komt een monovergister. Deze vergister zal 3.500 m3 varkensmest verwerken en circa 140.000 m3 biogas produceren. Via warmtekrachtkoppeling wordt dit biogas omgezet naar duurzame warmte en elektra. Op jaarbasis is dit goed voor circa 240 huishoudens. KDV wil dit jaar ook voorbereidingen treffen om ook monovergisters te plaatsen op vijf andere KDV-varkensbedrijven.

Laatste reacties

  • Is dit reclame voor KDV? Ik zie in de tabel wel beter leven en MDV groeien, maar niet KDV die krimpt zelfs.

  • Nutreco

    Reclame of niet, het is een positieve trend waar de sector best trots op mag zijn

Of registreer je om te kunnen reageren.