Varkenshouderij

Achtergrond

Modern trefpunt voor varkensboeren in Zuid-Amerika

Sinds twee jaar reizen varkensprofessionals uit Latijns-Amerika naar Colombia. Daar bezoeken zij HoCoTec, een voorbeeldboerderij naar Nederlandse snit.

“Als je het zeugenpad doorkruist, draag dan geen witte schoenen, oké?” Vriendelijk maar gedecideerd spreekt Edgar Villamizar tegen een groep Colombiaanse varkensexperts, terwijl hij wijst naar een pad dat leidt van een stal naar een volgende.

Klinkt dat als abacadabra? Helemaal niet! Varkenshouderij HoCoTec, in de buurt van Villavicencio in het departement Meta, houdt er stevige bioveiligheidsregels op na. Duidelijk vastgelegde kleurcodes helpen daarbij. Blauw is voor de stal met dragende zeugen, groen voor de kraamstal, geel voor biggen en rood voor vleesvarkens. Ook is er grijs voor een buitenste bioveiligheidsring, die zich achter de douche bevindt. Tussen de verschillende stallen zijn witte schoenen vereist.

Tijd voor training: in de geltenstal zijn Colombiaanse varkensexperts bij elkaar om te luisteren naar Ángelo Morales, docent bij HoCoTec. - Foto's: Vincent ter Beek
Tijd voor training: in de geltenstal zijn Colombiaanse varkensexperts bij elkaar om te luisteren naar Ángelo Morales, docent bij HoCoTec. - Foto's: Vincent ter Beek

Vergissen is onmogelijk, want alle gereedschap, van hokken tot windschermen, zijn in dezelfde kleur. Een bezoek aan de boerderij is dus ook geregeld omkleden geblazen, van overall tot aan schoenen, bij elke nieuwe stal. Bepaald geen makkie bij 30 graden en 85% luchtvochtigheid, maar alle bezoekers weten zo drommels goed wat wél en wat niet te doen.

Bioveiligheid

Alles heeft een reden. Je kunt natuurlijk niet aan de ene kant hoge bioveiligheid promoten en er aan de andere kant zelf een rommeltje van maken. Villamizar, algemeen directeur bij HoCoTec, doorliep een landbouw-opleiding in de VS en Nederland en raakte onder de indruk van de mogelijkheden van moderne varkenshouderij. Dat houdt in: anders denken over bioveiligheid en dierenwelzijn bij de bouw van de boerderij en ook andere voederpatronen hanteren dan gebruikelijk in Colombia.

Kleuren spelen een belangrijke rol in de bioveiligheid van HoCoTec. In de biggenstal is de kleur geel, van overalls tot gordijnen.
Kleuren spelen een belangrijke rol in de bioveiligheid van HoCoTec. In de biggenstal is de kleur geel, van overalls tot gordijnen.

Als consultant en professioneel varkenshouderijcoach ging hij jarenlang boerderijen en beurzen af door heel Zuid-Amerika. Zijn droom was om eens te tonen hoe varkenshouderij ook kan. Met goede vriend en medeaandeelhouder, de Nederlander Luc Willekens, begon hij vanaf 2010 na te denken over hoe zijn ideale varkensboerderij eruit zou zien. Met vereende krachten was het in december 2014 zover: de eerste zeugen liepen de boerderij op.

“Het duurde lang”, vertelt Villamizar. “Aanvankelijk probeerden we te gaan voor een plek dichter bij de hoofdstad Bogotá, maar locale planningsprocedures zaten in de weg. Toen vonden we dit alternatief in Meta op zo’n 126 kilometer van Bogotá. We kunnen hier in vrijheid boeren, buren zijn er niet en er zijn goede hygiënevoorwaarden.” Wat heet: alleen al om van de verharde weg naar de poort tot de boerderij te komen, betekent een flinke rit over een hobbelig zandpad.

Internationale aanwezigheid

De boerderij Holland-Colombia-Technology (HoCoTec) heeft drie doelstellingen:

  • commerciële productieplek
  • showroom voor nieuwe ontwikkelingen
  • trainingsinstituut.

Alle drie zijn te zien op de boerderij, die professionals uit heel Latijns-Amerika trekt, zoals Brazilië, Mexico, Ecuador of Colombia. Elke delegatie is weer anders, of het nou personeel, professoren of hoger management betreft. Villamizar: “We passen ons programma telkens aan, aan de groep die langskomt. Elk programma wordt op maat gemaakt.”

Hij heeft er een Spaans woord voor: inmersión, ofwel een meerdaagse onderdompeling. Bezoekers, in groepen van vijftien, wonen doorgaans interactieve presentaties bij in een van de tien klaslokalen op het complex. Ook gaan ze vaak de stal in om te kijken wat er zoal gebeurt – vaak is dat anders dan de staande praktijk in Colombia en omgeving. Villamizar: “Toegepaste wetenschap is het. Wij moedigen discussie aan en we stellen het op prijs als mensen vragen stellen. Na de inmersión nodigen we studenten uit om kritiek te leveren en we vragen of ze er wat aan gehad hebben.” Lachend: “We hebben hier ooit een CEO op bezoek gehad die antwoordde dat hij al naar huis had gebeld gedurende de cursus. Bepaalde dingen die hij had opgepikt werden inmiddels al toegepast op zijn boerderijen voor zijn terugkomst.”

‘Studenten’ zitten aan de lunch op HoCoTec.
‘Studenten’ zitten aan de lunch op HoCoTec.

Een inmersión krijgt het karakter van teambuilding, vertelt Villamizar. Zodra bezoekers aankomen moeten ze onder de douche om allemaal in witte HoCoTec-kleding hun weg te vervolgen. Wat volgt is een ter plekke gemaakte lunch in de buitenlucht. Het is die mix van enerzijds allemaal gelijk – van personeel tot professor – en anderzijds een beetje in de watten gelegd worden, die zorgt voor een gevoel van trots bij alle deelnemers. De ‘studenten’ kunnen zo snel met elkaar opschieten.

Opzet van de boerderij

De gesloten boerderij voor 250 zeugen heeft veel snufjes uit Europa. Zo worden in de stal voor dragende zeugen (blauw) zeugen in stabiele groepen in groepshuisvesting gehouden, met vrije-uitloopboxen. Groepshuisvesting is nog niet echt doorgedrongen in Colombia, vertelt Villamizar. Voor een betere ventilatie is er een brede spleet over de gehele lengte van het dak. Dit zorgt voor een aangename tocht door de stal die de zeugen relatief koel houdt. Ook in deze stal: beren voor zowel ki als berigheidsdetectie. Ze zijn naar pausen vernoemd, hun hokken hebben bordjes met onder meer ‘Francesco’, ‘Pio’ of ‘Benedicto’. Boven de gelten, aan het plafond, hangen lichtballons om vruchtbaarheid te stimuleren.

Edgar Villamizar (52). Plaats: Villavicencio, Meta, Colombia. Bedrijf: HoCoTec heeft 22 hectare op 40 kilometer van Villavicencio. In het voorjaar van 2017 had de boerderij 250 zeugen en een capaciteit voor 900 biggen; aan de vleesvarkensstallen werd gewerkt. HoCoTec groeit momenteel uit tot een zelfstandige verticale integratie. Vanwege de geïsoleerde ligging en bioveiligheid is enten tegen PRRS, varkenspest, Aujeszky of APP niet nodig. Mest wordt gescheiden in een vast deel (voor gewassenteelt) en een vloeibaar deel (voor grasland). HoCoTec heeft zo’n 10 mensen in dienst, inclusief administratie en tuinonderhoud. 6 docenten helpen bij de training.
Edgar Villamizar (52). Plaats: Villavicencio, Meta, Colombia. Bedrijf: HoCoTec heeft 22 hectare op 40 kilometer van Villavicencio. In het voorjaar van 2017 had de boerderij 250 zeugen en een capaciteit voor 900 biggen; aan de vleesvarkensstallen werd gewerkt. HoCoTec groeit momenteel uit tot een zelfstandige verticale integratie. Vanwege de geïsoleerde ligging en bioveiligheid is enten tegen PRRS, varkenspest, Aujeszky of APP niet nodig. Mest wordt gescheiden in een vast deel (voor gewassenteelt) en een vloeibaar deel (voor grasland). HoCoTec heeft zo’n 10 mensen in dienst, inclusief administratie en tuinonderhoud. 6 docenten helpen bij de training.

De kraamstal (groen) heeft werphokken met extra kruipruimtes voor de biggen aan de kant van het gangpad. De beertjes worden niet gecastreerd, maar men maakt gebruik van immunovaccinatie, wat gebruikelijk is in Colombia. Ook interessant: er is snuitventilatie door een briesje dat van onder de trog vandaan komt. In de tropische hitte vinden de biggen dit aangenaam, want ze liggen vaak rondom de snuit van de zeug.

De biggenstal (geel) bestaat uit zeven ruimtes voor 150 gespeende biggen, die hier verblijven van het spenen op 28 dagen totdat ze ongeveer 32 kilo wegen op circa 70 dagen.

Vanaf de watertank heb je een mooi overzicht over de boerderij.
Vanaf de watertank heb je een mooi overzicht over de boerderij.

Het dak van de vleesvarkensstal (rood) heeft eenzelfde structuur als die van de zeugenstal. De vleesvarkens gaan naar de slacht als ze circa 120 kilo zijn.

De boerderij heeft een kleine bodega, ofwel voeropslagplaats. Gemiddeld elke drie weken brengt een vrachtwagen het voer in zakken, via een eigen ingang; het wordt minimaal 72 uur in quarantaine gehouden. Het voer wordt gemaakt volgens een ‘Nederlandse’ formulering, met soja, mais en sorghum; zeugen en vleesvarkens krijgen ook palmpitmeel.

Een 9 meter hoge watertank staat aan de bosrand. Water uit een nabijgelegen rivier wordt daar gefilterd en behandeld tot humaan drinkwater.

Op het terrein staat ook een apart toiletblok, bovenop een ondergronds mestkanaal. Zo belanden menselijke uitwerpselen en varkensmest op dezelfde plek.

Kraamhokken zijn uitgerust met snuitventilatie voor zeugen. De biggen laven zich in de tropische temperaturen ook aan een briesje.
Kraamhokken zijn uitgerust met snuitventilatie voor zeugen. De biggen laven zich in de tropische temperaturen ook aan een briesje.

Omgeving

Vermeldenswaard is de omgeving van de stallen, want ook over elke boom en plant is nagedacht. Rondom de dragende zeugen- en kraamstal staan rozenappelbomen, die volgroeid constant schaduw bieden. Bij de mestopslag zijn geurige bloemen te vinden, zoals gardenia’s en plumeria’s, om de reuk van de mest te neutraliseren. Villamizar: “Het gaat ons er vooral om dat de bezoekers en de eigen werknemers zich op hun gemak voelen.”

Tot slot: de heg. Van afstand lijkt deze slechts een net geknipte afscheiding, van dichtbij blijkt deze vergeven van scherpe doorns. Zo houdt de boerderij groter wild op een afstand.

De toekomst

HoCoTec heeft flinke uitbreidingsplannen. Op korte termijn, vanaf deze maand, groeit de boerderij met een factor drie. Het aantal zeugen gaat naar 700, en ook het vleesvarkensgedeelte krijgt een impuls met de aanleg van drie extra stallen tot een capaciteit van 7.000 dieren. Dat betekent dat er geen biggen meer hoeven te worden verkocht.

Voer wordt afgeleverd via een andere route bij deze ‘bodega’ voor quarantaine en opslag.
Voer wordt afgeleverd via een andere route bij deze ‘bodega’ voor quarantaine en opslag.

In september start de bouw van een nieuw slacht- en vleesverwerkingbedrijf, om zodoende een compleet verticaal geïntegreerde keten te verwezenlijken, die op 28 kilometer van de boerderij komen te staan. Nu gaan alle varkens naar een slachthuis dat zes uur rijden verderop staat. Op de langere termijn hoopt Villamizar een sort ‘Pig Marriott’ te verwezenlijken, inclusief gastenverblijven en vrijetijdsruimte.

En nu we het toch over de gasten hebben – de bezoekende groep die Boerderij ontmoette, was ter plekke om uit te vissen hoe beter te informeren en onderwijzen over varkens. Villamizars boodschap over de witte schoenen gaat erin zonder morren. Om het pad te kruisen moet je immers groene schoenen dragen. Iedereen knikt en belooft een omweggetje te maken – of, indien mogelijk, de schoenen uit te doen en te springen.

De vleesvarkensstallen worden momenteel uitgebreid.
De vleesvarkensstallen worden momenteel uitgebreid.

Ruim baan voor varkenshouderij in Colombia

Vroeger stonden met name Colombia’s rundvee- en pluimveehouderijen in hoog aanzien. De varkenshouderij meldt zich langzaam maar zeker ook aan de top, want de sector zit in het Zuid-Amerikaanse land nadrukkelijk in de lift. In de laatste jaren is de bedrijfstak gegroeid met zo’n 30% en ook is de jaarlijkse consumptie van varkensvlees verdubbeld naar ruim 8,5 kilo per persoon. Ook wordt er nadrukkelijk gekeken naar exportmogelijkheden voor Colombiaans varkensvlees naar landen in de regio, maar ook Afrika of Azië.

Het groeiende zelfbewustzijn van Colombia’s varkenshouderij houdt verband met de recente periode van vrede en ontwikkeling in het land. In de laatste decennia van de vorige eeuw haalde Colombia geregeld de kranten met drugsgerelateerd geweld en lang hield ook de aanwezigheid van revolutionaire strijdkrachten (FARC) het land in de greep van conflict. Sinds de eeuwwisseling heeft de FARC geleidelijk aan invloed verloren, wat uiteindelijk vorig jaar leidde tot een vredesverdrag, waarin onder meer een volledige ontwapening overeen werd gekomen. Als gevolg daarvan is recentelijk de bereidheid gegroeid om meer te investeren in landbouw.

Voeg daar nog eens aan toe dat er een groeiende middenklasse aan het ontstaan is, die allemaal op zoek zijn naar een betaalbaar stukje vlees. Varkensvlees vormt in dat opzicht een goed alternatief voor het duurdere rundvlees, hoewel dat wel een lokale specialiteit is. Maar misschien nog wel belangrijker dan alle politieke en culturele omstandigheden is gewoon de geografie: Colombia heeft alles te bieden voor varkensboeren: ruimte, land en water.

Of registreer je om te kunnen reageren.