Redactieblog

9 reacties

‘Wie betaalt beter: coöperatie of particulier?’

Er zijn boeren die generaties lang bij dezelfde afnemer leveren. Komt dat door de goede melkprijs?

Er zit natuurlijk geen zuivelverwerker te wachten op leden die gaan lopen. Continuïteit in de melkstroom is belangrijk om efficiënt te kunnen werken. Als zelfzuivelaar bekijken wij de prijzen een beetje vanaf de zijlijn. De kaasnotering hobbelt altijd enigszins achter de melkprijs aan, met minder diepe dalen en minder hoge bergen.

Ik vind het altijd erg interessant de gevoelens van melkveehouders over de hun uitbetaalde prijs te volgen. Er zijn er die al generaties lang bij dezelfde afnemer leveren. Komt dat door de goede melkprijs of ligt daar iets anders aan ten grondslag?

Jaloers op Nederlandse coöperaties

Sommige boeren staan, ongeacht wat er gebeurt, achter hun zuivelreus. In de tijd dat coöperaties ontstonden, hebben zij heel veel betekend voor hun leden. Door zich te verenigen, kregen boeren een stem en slagkracht. In veel landen wordt jaloers gekeken naar hoe coöperaties in Nederland nu nóg functioneren. Het zijn vaak gigantische en succesvolle bedrijven geworden.

Hoe ver staan deze bestuurders af van de leden-eigenaren van de coöperatie?

Bovenin de organisatie worden besluiten genomen door mensen die commerciële kwaliteiten hebben. Daar wringt ook meteen de schoen. Hoe ver staan deze bestuurders af van de leden-eigenaren van de coöperatie? Is het behartigen van de belangen van de leden nog wel prioriteit nummer 1?

Er zijn boeren die bij hoog en bij laag beweren dat een coöperatie altijd een betere melkprijs zal kunnen betalen dan een particulier, omdat coöperaties de winst naar de leden laten terugvloeien. Daar kun je gerust over discussiëren. Een bedrijf runnen met de portemonnee van een ander is wel degelijk anders dan het handelen met die van jezelf.

Vertrouwen hebben in je zuivelfabriek

Ik durf te beweren dat veel coöperaties logge bedrijven zijn geworden waar veel geld zoek raakt door verkeerde investeringen. Bedrijven die sneller kunnen inspringen op veranderde omstandigheden hebben op dit vlak grote voordelen. Maar boeren moeten vooral vertrouwen hebben in hun zuivelfabriek. Vertrouwen in een degelijke bedrijfsvoering waar een intelligente visie is op de toekomst.

‘Coöperaties zijn logge bedrijven geworden’

Ik vraag me dan ook af wat de hoofdreden voor de meeste boeren is om te wijzigen van melkfabriek. Een slechte melkprijs kan volgend jaar veel beter zijn. Is het toch het vertrouwen in de ontwikkeling van het bedrijf op de lange termijn? Kun je daar als lid zelf wel écht invloed op uitoefenen?

Laatste reacties

  • Zuperboer

    Wat wil je nu zeggen? Ik lees heel veel tekst en het lijkt er op dat je draalt om de kern. Kritiek op Friesland Foods. Heel graag, mits onderbouwd. Het is nodig dat mensen die aan het woord komen, bijvoorbeeld in een column zoals deze zich kritisch uitlaten over de grote zuivelaars, mits dit duidelijk is. Kringloopwijzer, Biodiversiteit of biovergisters, ieder zal er het zijne/hare/onzijdige van denken en het is zeker goed dat er tegengas gegeven wordt. In deze column bespeur ik vaag ongenoegen, maar verder kom ik er als mede-eigenaar van FC niet mee.

  • gerben5

    Beter groot en log dan klein en versnipperd. Kijk wat er in Groot Brittannië gebeurd, import markt en nog een schijtprijs beuren. Hoe zou de Nederlandse melkveehouderij er uitzien zonder fc met kleine coops zonder slag kracht en particulieren die kunnen doen en laten wat ze willen

  • wittewelle1

    @Zuperboer: Het is zeker niet bedoeld als kritiek. Het zijn oprechte vragen. Waar kies je voor? Ook andere grote coöperaties hebben last van (inherent aan het groot zijn) het logge besluitapparaat, aan de andere kant zijn ze minder kwetsbaar. Ik vind het juist een lastig dilemma en ben gewoon benieuwd naar hoe verschillende melkveehouders erin staan. Groet Claudia

  • hietkamp

    Lijkt er op dat je wilt zeggen dat succes van cooparatie zo goed is dat het als ware hun eigen graf/eide gaat worden. Dat kan je dan zien als dat je als boer eerst wat had te zeggen, maar nu arbeider bent geworden, dus touwtjes uit handen.

  • Bennie Stevelink

    Vanaf eind negentiende eeuw, toen de coöperaties werden opgericht, tot eind jaren zeventig van de afgelopen eeuw hadden de boeren wat melklevering betreft niets te kiezen. Je was afhankelijk van de melkbussen-logistiek. Je kon de melk nergens anders leveren dan daar waar de melkrijder, die bij jou aan de straat de melkbussen kwam laden, met de melk naar toe ging.
    Vanaf eind jaren zeventig tot halverwege de jaren negentig zagen we enig verloop. Dit kwam weer tot stilstand toen Frieslandfoods werd opgericht en als eerste de deur op slot deed. Het veroorzaakte grote weerstand om over te stappen want je kon immers niet meer terug.

    Tegelijk zagen wij vanaf eind jaren negentig een grote cultuurverandering bij de (grote) coöperaties. Ze moesten omschakelen van een beschermde markt naar een vrije markt. Op de beschermde markt kun je een prima melkprijs realiseren met een generiek product. Je kunt werken met dezelfde bedrijfseconomische principes als grondstofproducenten. Boeren zijn ook grondstofproducenten, dus de bedrijfseconomische logica van de boer en de coöperatie lagen in elkanders verlengde.
    In de vrije markt kan een coöperatie alleen een goede prijs realiseren door te werken als detailproducent. Dit brengt echter een geheel andere bedrijfseconomische logica met zich mee die de boeren, als grondstofproducenten, vreemd is. Bijna dagelijks zie ik reacties van boeren die de coöperatie niet begrijpen.

  • agrieehollande

    Wat variatie en keuze in zuivelaars in NL is goed. Als er maar een cooperatie zou zijn waar de boeren feitelijk niks meer te vertellen hebben is niet goed.

  • agratax(1)

    @Bennie. Als je opmerking "De boeren begrijpen de cooperatie niet" klopt en daar twijfel ik niet aan, dan is het de hoogste tijd dat de cooperatie de boeren eens bij praat en uitlegt waarom ze doen wat ze doen. Maar dat ze vooral uitleggen aan de boeren waarom ze grote risico's nemen met boeren geld, door in "vreemde" landen te investeren. Landen waar wij de gebruiken en gedachten niet kennen en begrijpen. Hier zijn buiten de zuivel grote missers bekend, waar de boeren voor moesten bloeden en waar de cooperatie zich weer heeft terug getrokken in Europa en met voor de boeren meer succes dan hun groei behoefte elders op de wereld kon waar maken.

  • Bennie Stevelink

    @agratax, ik ben het met jou eens dat bestuurders meer moeten investeren in uitleg aan de leden. Eerst moeten boeren bewust worden gemaakt van hun eigen denken. Ze moeten van zichzelf inzien dat hun eigen denken helemaal niet zo vanzelfsprekend is. Het is de logica van grondstofproducenten zoals de staal en cementindustrie en het grootste deel van de landbouw. Verreweg het grootste deel van de economie is gebasseerd op de principes van de detailproducent. Ook de moderne beter presterende coöperatie is op die bedrijfseconomische principes gebasseerd. Pas als boeren dit verschil in de gaten krijgen kunnen ze het beleid van hun coöperatie begrijpen.

    Wat betreft investeringen in het buitenland: er zijn niet alleen voorbeelden van missers maar ook van successen. Daarnaast is samenwerking (investeringen) in China noodzakelijk om de grens open te houden voor export van kindervoeding.

  • koestal

    Bij FC worden je heel wat regels opgedrongen,de regioraden gaan altijd akkoord met de voorstellen van directie en bestuur,de leden hebben het nakijken.

Laad alle reacties (5)

Of registreer je om te kunnen reageren.