35 reacties

‘Melkveetragedie’

De optelsom van individuele belangen kan het collectieve belang fors schaden. Dat dreigt voor de vierde keer te gebeuren in de melkveehouderij.

Een terugkerend drama in de wereldgeschiedenis is ‘the tragedy of the commons’. Als ondernemers concurreren om een gemeenschappelijke, eindige hulpbron – bijvoorbeeld grond of vis – dreigt roofbouw en zijn ze uiteindelijk allemaal de klos. Klassiek voorbeeld zijn zandverstuivingen als gevolg van overbegrazing van heidevelden. Individuele belangen schaden het gezamenlijke belang. Zo’n tragedie is alleen te voorkomen door beperkingen voor alle ondernemers.

‘Melkquotering werkt 31 jaar goed en gaat gepaard met milieuwinst’

Melkplassen

In de melkveehouderij zien we vergelijkbare tragedies. De eerste speelt zich begin jaren ‘80 af in de EU. Door melkplassen en prijsgaranties ontstaan enorme budgetproblemen. Ingrijpen op bedrijfsniveau wordt onvermijdelijk. Dat gebeurt in 1984 met de melkquotering. Die werkt 31 jaar lang goed en gaat bovendien gepaard met milieuwinst, vooral in Nederland.

Koeien jaarrond op stal

Tragedie 2 tekent zich rond 2000 af in Nederland: steeds meer veehouders houden hun koeien jaarrond op stal. Gevolg: protesten van dieren- en landschapsbeschermers, imagoschade en verlies van draagvlak. Een kentering komt pas als zuivelbedrijven, mede onder druk van supermarkten, individuele veebedrijven premies gaan betalen voor weidegang. Of dat echt voldoende is moet overigens nog blijken.

‘Veel veehouders zetten zelfs een groeispurt in om rechten op te bouwen’

Overschrijding fosfaatplafond

De derde tragedie houdt verband met het einde van de melkquotering in 2015. In Nederland dreigt een forse groei van de melk– en mestproductie, overschrijding van het fosfaatplafond en verlies van de derogatie. Bestuurders beweren eerst dat het zo’n vaart niet zal lopen (de les van tragedie 1 vergeten?). De overheid dreigt om zo nodig in te grijpen met dierrechten, maar dat helpt niet: veel veehouders zetten zelfs een groeispurt in om rechten op te bouwen. En dan resteert nog slechts een paardenmiddel: een reductieplan dat ingrijpt op bedrijfsniveau.

Intensivering

Intussen dreigt tragedie 4: intensivering. Dat de melkveehouderij grondgebonden moet blijven is geen eis van de EU, wel een voornemen van de sector en ook de Tweede Kamer wil geen grondloze groei. Maar dat beleid wordt in 2015 uitgehold tot een halve maatregel: de helft van de mest op het melkveebedrijf mag overschot worden. Dus als over zes weken de fosfaathandel losgaat, dreigen forse intensivering, meer mestoverschotten, minder weidegang en imagoverlies. Hoe we deze vierde tragedie kunnen voorkomen? Misschien lessen trekken uit de eerste drie?

Laatste reacties

  • farmerbn

    Wat is het toch gemakkelijk om de landbouw steeds flink af te zeiken. Steeds negatieve kritiek maar zelf nooit het goede voorbeeld geven. Laat zijn stichting een boerderij kopen en laat de gewone hardwerkende boer eens zien hoe het dus ook kan. Begin 'Stichting Voorbeeld-Boerderij' en zorg dat de bedrijfsleider zijn inkomen voor zijn gezin bij elkaar kan verdienen. Maar wel met alle beperkingen die gewone boeren ook hebben. Grond zelf kopen en betalen, leveren aan bv DOC of FC enz. Ik hoop echt dat zijn stichting ons kan laten zien hoe het moet en als dat niet het geval is hoop ik dat hij ophoudt met zeiken.

  • husky

    Goed gesproken @farmerbn

  • simpel boerke

    @farmerbn, lopen ze vanzelf tegen tragedie 5, het geld is op.

  • xw

    goed verhaal Wouter, draagt bij aan ons voortschrijdend inzicht.

  • Gerjo-Kompier1

    Gewoon de wet grondgebonden groei aanpassen. Groei boven 120 kg fosfaat per hectare: 100% grond erbij! Blijven eigen ruwvoerproductie en melkproductie min of meer in evenwicht en gooi je de maatschappelijke acceptatie niet te grabbel.

  • husky

    Men heeft altijd kritiek op de voedselproducent, de mensheid is verwent met de welvaart, zouden we de groei van de mensheid niet eens moet inkrimpen, want die is de grootste oorzaak van alle ellende op de wereld.

  • alco1

    Wouter snapt er dus weer niets van:

    1 Prijsgaranties zijn niet ingesteld door de boeren, maar door de overheid.
    Zeer logisch dat er een boterberg ontstond.
    Fout dus van de overheid.
    2 Opstallers worden in een apart hoekje gezet door de promotie van weidemelk.
    Deskundigen leggen qua gezondheid de voorkeur zelfs bij het opstallen, maar de emotie is tegen.
    3 Fosfaatplafond heeft niets te maken met mestoverschot, maar met afspraken.
    Toen de overheid dreigde met ingrijpen, was dat het startsein voor velen om hun deel te vergroten en daar zoals het nu lijkt ook succes mee hebben.
    Oorzaak: Overheid heeft gefaald en had tijdig regels moeten opstellen.
    4 Intensivering is een gevolg van de beperkingen die opgelegd worden.

  • Zuperboer

    Vraag aan de auteur: P is beperkt middels de fosfaatrechten. Hoe kan dan het mestoverschot landelijk toenemen? De hoeveelheid mestplaatsingsruimte blijft ook vrijwel gelijk landelijk gezien.

    Graag uw antwoord.

  • oorspronkelijk

    beste husky
    de paradox blootgelegd
    minder mensen wel meer dieren? voor wie?
    economie
    uitbreiding veehouderij gaat niet gepaard met werkgelegenheid
    bedrijfsverzorging tuinbouw niemand wil nog het werk doen
    ja oost Europeanen zijn er inmiddels meer dan 100000 van
    hoezo minder mensen in Nederland en passend werk voor de niet arbeids- migranten

  • Achso

    NOn-sense verhaal!

  • schooteind1

    Ik kan hier van ales over zeggen, maar ik vind dat een blog op Boerderij toch van enig niveau moet zijn..........Wat dat betreft zou Boerderij toch wel wat minimum-eisen mogen hanteren.

  • gerben5

    Alco punt 4 was dat niet precies het tegenovergestelde van wat het nieuwe beleid moet voorkomen... verdere intensivering tegen gaan?
    Ze willen het een maar bereiken het ander.





  • el

    Zandverstuiving door overbegrazing van heidevelden? Wie graast er op de heide velden ,en om verstuiving te voorkomen, flink bemesting zodat er weer wat kan groeien@Wouter.

  • wvdweijden1

    Zuperboer, het fosfaatoverschot is landelijk toegenomen ondanks de aankondiging van fosfaatrechten. De melkprijs was hoog, dus pakken wat je pakken kunt, en wie weet bouw je ook nog rechten op....
    Daarom moest er een fosfaatreductieplan komen. De fosfaatrechten gaan op z'n vroegst per 1 januari in. Dan kan er nieuwe groei komen, maar die moet dan later in het jaar worden gerepareerd. Intensivering hoeft niet te worden gerepareerd, behalve als het bedrijf is gegroeid met minder grond dan vereist in de Wet grondgebonden groei.

    Ei, zandverstuivingen door overbegrazing zijn ontstaan in de 19e eeuw. Daarom schreef ik "klassiek" voorbeeld. Nu worden de heidevelden nog maar weinig begraasd en liggen de risico's ergens anders: overschrijding van het fosfaatplafond. En niet te vergeten het stikstofplafond. Dat is er er namelijk óók, maar bijna niemand heeft het er over.

  • farmerbn

    @wvdweijden1. Krijgen we een 'Stichting Voorbeeld Boerderij'? Zodat U kunt voordoen hoe een gewone boer dan wel zijn gezin kan onderhouden?

  • wmeulemanjr1

    @farmerbn, goeie opmerking! Denk niet dat ze zich druk gaan maken over een echt eerlijke melkprijs die milieu-willie-wortels. Ze willen alleen veel natuur en bedelende boeren.

  • simpel boerke

    Inderdaad, aan de zijlijn roepen wat er fout is en hoe het wel zou moeten is het makkelijkst, maar hetgeen in de praktijk brengen is toch nog een ander verhaal. Niet voor niets is de landbouw ontwikkkeld zoals hij nu is. Blijkbaar is dat toch de manier geweest om te overleven. Ook de landbouw heeft met de economische realiteit te maken (mede gerecreeerd door de overheid), maar dat laatste vergeten de milieu goeroes wel eens.

  • Attie

    Zal Wouter ook wel voor omwisselen van fosfaat zijn ?
    Stel je voor omgezette varkens, die weer grond onder de pootjes krijgen....
    En de helft minder overschot mest !!

  • Koen Franken

    We gaan gewoon de andere sectoren na , de Retail bepaald wat er in het schap komt te liggen .

  • f.p.zomer

    ,,Ze"weten precies wat er verkeerd is en hoe het moet.Over een verdienmodel hebben ze het nooit.Als de laatste boer de deur dicht doet kan alles uit het buitenland komen,eens kijken of er dan nog zoveel praatjes zijn.

  • jeannettedekker1

    Wouter als jij denkt dat de overheid in moet grijpen,dan hadden ze dat in de eerste plaats veel eerder moeten doen. Nu grijpen ze alleen in Nederland in,dat betekent dat de rest van Europa de melkprijs kapot melkt,dat is nu net niet de bedoeling. Als je in wil grijpen moet je dat op zijn minst Europees doen. En van mij mag je net zolang ingrijpen tot de melkprijs op 1 euro de liter zit. Maar dat gebeurt nu net niet. We hebben in Nederland beperkingen genoeg en van overbemesting is al helemaal geen sprake. En als Nederland echt gewoon minder dieren wil dan moet Nederland daar ook voor betalen en niet de rekening bij een kleine groep Nederlanders neerleggen,de blijvende melkveehouders.

  • mtseshuis

    Precies @Jeannette Dekker! Overheid heeft samen met LTO het gigantisch uit de klauw laten lopen, terwijl, zoals nu zichtbaar is, het heel eenvoudig is om de sector op slot te zetten. Ze hebben alleen verzaakt. Laat de overheid het nu ook maar (financieel) weer oplossen.
    Minder dieren, idem dito, wie betaalt bepaald, het is zo simpel...

  • koestal

    minder dieren ,meer auto,s ,meer vliegtuigen ,meer vakantievluchten naar verre oorden ,meer vliegtuigen met lawaai die in de wacht staan boven Gelderland,Overijsel om te mogen landen in Lelystad. In Giethoorn varen ze nu al met fluisterboten om het lawaai te reduceren,maar de vliegtuigen zullen dat straks weer te niet doen.Hypocrieter kan het niet,dat is Nederland ,de luchtvaart moet groeien. Airbus heeft net weer 500 vliegtuigen verkocht,wat wordt het gezellig in de lucht,hoezo CO2 uitstoot,de directeur van Schiphol tekent een CO2 convenant en klaar is Kees.

  • el

    Heide werd in het verleden afgegraven om de structuur van landbouw grond op peil te brengen.
    Nu kunnen de veehouders de heide bemesten,alweer een probleem opgelost.@ wouter.

  • JONAS MTS

    Beste Wouter,
    draai het eens om: de optelsom van het collectieve belang kan de individuele bedrijven in de melkveehouderij ernstig schaden! Immers de ruimte om op te boeren is sinds 1983 met meer dan 370.000 ha. afgenomen. Het aantal koeien is met 1.000.000 dieren afgenomen. Het kan niet zo zijn dat het totaal van zoveel minder koeien extra belastend zal zijn voor het milieu. Boter op het hoofd? Water bij de wijn? De koe bij de horens vatten! Melk de witte motor ....

  • farmerbn

    Ik neem aan dat Dhr Van der Weijden geniet van zijn weekend en daarom nog niet gereageerd heeft op de vraag om het goede voorbeeld te geven. Steeds de media opzoeken dat boeren het niet goed doen is te makkelijk. Vraag 50 of 100 melkveehouders zich aan te melden en geef ze een mooi gegarandeerd gezinsinkomen en ga aan de slag. Verander de bedrijfsopzet zoals je wilt en ga kijken of het mogelijk is voor alle Nederlandse melkveehouders. Aan U het woord. Hopelijk krijgen we een antwoord.

  • wvdweijden1

    CLM is initiatiefnemer en mede-oprichter geweest van proefbedrijf De Marke, dat nog steeds bestaat. We hebben ook de mineralenboekhouding ontwikkeld, tot enthousiasme van duizenden veehouders. De kringloopwijzer bouwt daar op voort (zij het niet helemaal op een goede manier).
    Ook vandaag werken we nog samen met tientallen melkveehouders.
    Zelf ben ik door LTO en NZO gevraagd voor de commissie die grondgebondenheid moet gaan definiëren. Daar werk ik hard aan, tezamen met o.a. 5 melkveehouders.

    De melkveehouderij is mijn grote passie en ik probeer er alles aan te doen om de sector in de benen te houden. Mijn overtuiging is dat grondgebonden meer toekomst heeft dan intensief -met-mestoverschotten. Laten we alsjeblieft niet de varkens achterna gaan. .

  • wvdweijden1

    JONAS MTS, het milieubeleid stelde in 1983 weinig voor. Veel veehouders reden grote hoeveelheden drijfmest per ha uit en daar bovenop nog vaak 400 kg kunstmest-N. Als ik oudere veehouders daar nu over spreek, zeggen ze dat ze destijds zonder het te weten klauwen met geld hebben weggegooid. Die tijd is gelukkig voorbij.

  • farmerbn

    Ik vind het een beetje een ontwijkend antwoord. Het is steeds helpen of adviseren maar nooit (financieel) risico nemen terwijl er toch budget genoeg is door postcodeloterij en sponsers. Minder koeien houden is makkelijk gezegd maar minder melkgeld ontvangen is iets anders. Land verschralen en kikkerpoelen aanleggen is niet moeilijk maar facturen kun je er niet mee betalen. Dus als U de volgende keer het weer beter weet, zie ik graag een voorbeeld hoe dat melkveehouders (dus niet één die aan directe verkoop doet en een hoge prijs krijgt van wat politiek correcte yuppen of één die gratis hulp krijgt van een legertje vrijwilligers) het dan bolwerken.

  • simpel boerke

    Farmerbn, goed gezegd. moe wordt je van al die zijlijnroepers en het ook nog eens doen voorkomen dat de melkveehouderij in nederland op sterven na dood is. Ik voorspel dat over 10 of 20 jaar de melkveehouderij nog steeds een tak van betekenis zal zijn, met nog grotere en professioneler aangestuurde bedrijven dan nu, gelijk aan wat je bij de varkenshouderij al versneld ziet gebeuren. En daar passen geen nostalgische plaatjes bij.

  • JONAS MTS

    De melkveehouderij is uw grote passie. Noem dan ook eens met enige trots hetgeen er door de jaren heen is gebeurt. De sector heeft niet stilgezeten en er zijn met de gestelde normen en waarden goede milieudoelen bereikt. Het is onvoorstelbaar de "zwarte Piet" volledig toe te schrijven aan de sector.
    "Om te weten wat er nu gebeurt en om te kunnen inschatten wat er in de toekomst nog staat te gebeuren, is het goed te weten wat er aan is voorafgegaan.

  • gerben5

    Beste vd Weijden wat klopt er in uw ogen dan niet aan de kringloopwijzer? Uw minas was blijkbaar ook niet geheel onomstreden.

  • alco1

    De kringloopwijzer (Minas) van de boer klopt wel, maar de kringloopwijzer naar de consument toe is door vernietiging in de WC pot de grote miskleun. (biologisch??)
    Daar zou vd Weijden eens naar moeten kijken.

  • boergert

    Nederland telt ongeveer 1.000.000 ha grasland en ongeveer 250000 ha maisland, al s we aannemen dat 80 procent daarvan ten dienste staat voor de melkveehouderij, dan zijn we nu al meer dan grondgebonden in Nederland. Niets meer aan doen zou ik zeggen.

  • koestal

    De tragedie is dat er meer dan 100.000 koeien waaronder veel drachtige koeien,van overheidswege geslacht moesten worden.Aan wiens handen kleeft er dan bloed ?

Laad alle reacties (31)

Of registreer je om te kunnen reageren.