Rundveehouderij

Achtergrond

Zuivelboerderij verkoopt meer zuivel door corona

Familie Stam heeft de verkoop van eigen zuivelproducten tijdens de crisis alleen maar zien toenemen. Ze zien dit als puur geluk.

Zuivelboerderij Hof zum Walde, staat op een groot bord aan een plattelandsweg in het Gelderse Spijk. Zo’n anderhalf jaar geleden startte familie Stam met het produceren van dagverse zuivel. De boerderij staat op een terp niet ver van de Rijn, met uitzicht op de in Duitsland gelegen Elterberg. Het boerenbedrijf kent een rijke geschiedenis die teruggaat tot in de 16e eeuw.

Lees verder onder de foto‘s.

Piet (70; niet op de foto), Emiel (39) en Esther (36) Stam runnen zuivelboerderij Hof zum Walde, waar ze anderhalf jaar geleden gestart zijn met zelfzuivelen. - Foto's: Koos Groenewold
Piet (70; niet op de foto), Emiel (39) en Esther (36) Stam runnen zuivelboerderij Hof zum Walde, waar ze anderhalf jaar geleden gestart zijn met zelfzuivelen. - Foto's: Koos Groenewold

Bedrijfsgegevens Hof zum Walde in Spijk (Gld.)

140 melk- en kalfkoeien
60 stuks jongvee
67 hectare
9.561 kilo melk per jaar gemiddeld
4,45 percentage vet
3,46 percentage eiwit

Bescheiden winkel

Via een staldeur in de zijgevel kom je in de bescheiden winkel, waar op de vrijdagen en zaterdagen de eigengemaakte zuivel aan de man wordt gebracht. In een lange gang staan diverse streek- en boerderijproducten uitgestald. De winkel ademt sfeer en gezelligheid; aspecten waar Emiel en Esther Stam veel waarde aan hechten. Sinds een paar weken verkopen ze ook diverse rund- en varkensvleesproducten van collega’s die hun afzet aan de horeca als gevolg van de coronacrisis in een klap hebben zien wegvallen. Dat de eigen verkoop nog steeds goed loopt en zelfs is aangetrokken tijdens de crisis, ziet Emiel Stam als puur geluk. “Het dubbeltje had ook bij ons zomaar de andere kant op kunnen vallen.”

Een groot deel van zuivelproducten verkopen ze vanuit de winkel. Ook liggen hun producten in de schappen van verschillende delicatessenwinkels en leveren ze aan de horeca.
Een groot deel van zuivelproducten verkopen ze vanuit de winkel. Ook liggen hun producten in de schappen van verschillende delicatessenwinkels en leveren ze aan de horeca.

Ontvangstruimte

Naast de gang bevindt zich de stalruimte, waar tot in de jaren zeventig de varkens stonden. De bedoeling is om dit gedeelte bij de winkel aan te trekken, zo legt Stam uit. Door een raam krijgen klanten straks een kijkje in de kalverstal. Boven komt een ontvangstruimte. Voor de feestdagen eind dit jaar moet de verbouwing gerealiseerd zijn.

Vangwege beperkte ruimte en productiecapaciteit waren ze in het begin zaterdags al wel eens halverwege de dag uitverkocht.
Vangwege beperkte ruimte en productiecapaciteit waren ze in het begin zaterdags al wel eens halverwege de dag uitverkocht.

Langgekoesterde droom

Zelfzuivelen is een langgekoesterde droom van Stam. Mooi voorbeeld vindt hij zuivelboerderij De Diervoort vlakbij Nijmegen, waar hij tijdens zijn studie stage liep. Problemen op het eigen melkveebedrijf maakten echter dat hij zijn droom lang voor zich uit moest schuiven. Veel collega-veehouders zullen zich het verhaal herinneren van de veehouder die tientallen koeien moest afvoeren als gevolg van problemen in de nieuwe stal. Met name gebrekkig onderhoud van de melkrobot bezorgde Stam veel ellende. De rechter stelde de leverancier aansprakelijk en deze moest een deel van de geleden schade vergoeden. De totale schade gaat richting € 1 miljoen en het hoger beroep om de resterende schade te verhalen loopt nog.

Voorlopig zien ze het zelfzuivelen vooral als mooie tweede tak om het bedrijfsrisico te spreiden. De akkerbouwtak werd vorig jaar afgestoten.
Voorlopig zien ze het zelfzuivelen vooral als mooie tweede tak om het bedrijfsrisico te spreiden. De akkerbouwtak werd vorig jaar afgestoten.

Cursus zelfzuivelen

Het eerste vonnis eind 2018 gaf de veehouders na moeilijke jaren wel weer wat vertrouwen om vooruit te kijken. Ze besloten met een bescheiden som geld te starten met zelfzuivelen. Zijn vrouw Esther volgde een cursus zelfzuivelen en startte met ‘een paar kleine keteltjes’. “Eerst stond er in de winkel alleen een koelkastje met wat yoghurt en vla”, vertelt Stam. Via Facebook zorgden ze voor wat publiciteit. In de zomer van 2019 startten ze met de productie en verkoop van kefir. Dat bleek een schot in de roos. De verkoop nam snel toe, net als de werkzaamheden. Ze investeerden vervolgens rond de € 15.000 in een nieuw zuivellokaal van zo’n 10 bij 4 meter groot. Door veelal te kiezen voor tweedehands apparatuur en veel werkzaamheden zelf uit te voeren, lukte het om de kosten laag te houden. Stam wijst naar de spoelkeuken, voor het reinigen van de flessen, die hij op een veiling op de kop wist te tikken. “De Mercedes onder de spoelkeukens”, zegt hij trots.

Hof zum Walde verkoopt naast dagverse zuivel als appel-peer-komkommer yoghurt, kruidenboter en hangop met kokos/ananas-smaak ook producten van collega’s. IJs van Steenoven, kaas van De Kaastobbe, Boerderij Blom rosé kalfsvlees en Wagyu-vlees van Landgoed De Houberg, het is zomaar een greep in het assortiment van de boerderijwinkel.
Hof zum Walde verkoopt naast dagverse zuivel als appel-peer-komkommer yoghurt, kruidenboter en hangop met kokos/ananas-smaak ook producten van collega’s. IJs van Steenoven, kaas van De Kaastobbe, Boerderij Blom rosé kalfsvlees en Wagyu-vlees van Landgoed De Houberg, het is zomaar een greep in het assortiment van de boerderijwinkel.

Afzet blijft toenemen

Na vorig jaar zomer groeide de afzet tot eind december. Daarna bleef de afzet, ondanks een verwachte krimp na de feestdagen, stabiel. Begin maart trok de verkoop weer aan. De crisis zelf heeft de afzet vervolgens alleen maar gestimuleerd. Vorig jaar wisten ze wat betreft het zelfzuivelen nog onder de grens van 10.000 kilo melk te blijven. Dit jaar gaan ze daar waarschijnlijk flink overheen. Dat betekent dat ze binnenkort met hun melkafnemer FrieslandCampina om tafel moeten voor een ontheffing. Om aan de toenemende vraag te kunnen voldoen, hebben ze een pasteur en karn, beide met een capaciteit van 300 liter per charge, in bestelling.

Tijdens de Cum Laude Awards ontving Hof zum Walde brons voor hangop, brons voor kwark en goud voor karnemelk. Met de productie van kwark en karnemelk waren ze pas 2 maanden bezig.
Tijdens de Cum Laude Awards ontving Hof zum Walde brons voor hangop, brons voor kwark en goud voor karnemelk. Met de productie van kwark en karnemelk waren ze pas 2 maanden bezig.

Veel werk: 7 dagen in de week

Komt het ze dan allemaal aanwaaien? Zeker niet. Zoals alle zelfzuivelaars weten ze ook hier dat het een bult werk is, 7 dagen per week. Op zondag wordt er al cultuur aan de melk toegevoegd en soms wordt ’s avonds al gestart met het afvullen van flessen. Ook de werkzaamheden naast de productie, inclusief de boerderijwinkel, kosten veel tijd. Stam vertelt enthousiast over deelname aan lokale markten, open dagen en ga zo maar door.

Betere marge met zelfzuivelen

Natuurlijk staat hier wel wat tegenover. Bedragen noemen ze liever niet, maar dat de marge een stuk hoger ligt ten opzichte van produceren voor bulk, is geen geheim. Klanten hebben ze inmiddels tot aan Arnhem toe. Naar de toekomst toe wil Stam de eigen productie fors uitbreiden. Duidelijk is wel dat de factor arbeid een eerste begrenzing vormt. Hij kiest in deze liever voor hulp in de stal dan bij het zelfzuivelen. “We weten ons tot nu toe te onderscheiden door smaak en kwaliteit. Voldoende reden om het productieproces in eigen hand te houden.”

Het bedrijf van bovenaf.
Het bedrijf van bovenaf.
Lees meer over het coronavirus in dit dossier.

Download op FoodAgribusiness.nl de gratis whitepaper Het vaccin voor jouw business en kijk de webinars over ondernemen in coronatijd terug:

Hoe creëer ik financiële ruimte in tijden van crisis?
Wat is het effect van corona op de afzetketen?
Kansen zien in tijden van crisis

Of registreer je om te kunnen reageren.