Rundveehouderij

Achtergrond

Veel vraag naar extra mestopslag

Het uitrijseizoen kende een natte en dus moeizame start. Veel mestkelders zaten afgelopen winter overvol. Leveranciers van mestopslagsystemen merkten aan het grote aantal telefoontjes dat veel boeren verlegen zitten om extra opslag. Door veranderde wet- en regelgeving en de droogte neemt ook de interesse in opslagcapaciteit voor water toe.

“De capaciteit van de mestopslag is niet meegegroeid met onze veestapel.” Melkveehouder Gerrit Oudhuis zit krap in z’n mestopslag, zo vertelt hij. Op jaarbasis komt hij zo’n 1.500 kuub opslag te kort. De ligboxenstal dateert van 1974 en is niet onderkelderd. De putten onder de jongveestal bieden geen soelaas. “De totale capaciteit is 2.600 kuub, terwijl we ruim 4.000 nodig hebben”, zegt Oudhuis, die zijn plannen voor een nieuwe stal en dus extra mestopslag door de onzekere wet- en regelgeving op de lange baan schuift.

Moeilijk verhaal

Als zijn koeien eind september 2019 al op stal gaan, weet Oudhuis dat de mestopslag in de wintermaanden een moeilijk verhaal wordt. “In andere jaren halen we onze dieren pas in november naar binnen. Dat scheelt ruim een maand opslag.” De melkveehouder huurt op een andere locatie 500 kuub mestopslag. In december koopt hij twee zogenoemde Winbags van leverancier Albers Alligator voor in totaal 700 kuub extra opslagcapaciteit. Hij betaalt zo’n € 30.000, inclusief btw. “Er was bijna nergens meer opslag te huur en ik moest toch wat. Ik moest ook snel beslissen. Ze hadden nog maar twee Winbags liggen. Die dingen werden snel verkocht.”

Melkveehouder Gerrit Wolters telde zo’n € 13.000 neer voor een Winbag-mestzak. Daarmee kan hij vergunningsvrij 350 kuub mest opslaan. "Alle putten zaten vol. Het was onmogelijk om bij andere veehouders nog mestopslag te huren.” - Foto: Ruud Ploeg
Melkveehouder Gerrit Wolters telde zo’n € 13.000 neer voor een Winbag-mestzak. Daarmee kan hij vergunningsvrij 350 kuub mest opslaan. "Alle putten zaten vol. Het was onmogelijk om bij andere veehouders nog mestopslag te huren.” - Foto: Ruud Ploeg

‘Handige mestzak voor tijdelijke extra opslag’

In aanloop naar het nieuwe uitrijseizoen raakten de putten van melkveehouder Gerrit Wolters voller en voller. Met een opslagcapaciteit van krap aan 7 maanden voorzag hij afgelopen winter tijdig dat ruimere opslag geen overbodige luxe zou zijn. De totale opslagcapaciteit van de melkveehouder in het Overijsselse Den Ham bedraagt een kleine 3.400 kuub.

Dat is normaal gesproken voldoende om de wintermaanden te overbruggen, ware het niet dat de putten afgelopen herfst niet volledig leeg waren. “Begin dit jaar ben ik daarom aan het bellen geslagen om extra mestopslag te realiseren”, zegt Wolters. De melkveehouder merkt al snel dat hij niet de enige veehouder is met opslagproblemen. “Het was een rare markt. Alle putten zaten vol. Het was onmogelijk om bij andere veehouders nog mestopslag te huren.”

Winbag
Wolters besluit bij firma Albers Alligator een oprolbare mestzak te kopen, een zogenoemde Winbag. Hij is net op tijd, zo vertelt hij. “Het liep daar storm. We moesten snel beslissen. Gelukkig konden we nog een exemplaar bemachtigen.”

De mestzak werd 19 februari geleverd. Terwijl het uitrijseizoen door de natte weersomstandigheden uiterst moeizaam op gang kwam, was Wolters uit de brand geholpen. “Zo’n oprolbare zak is een handig systeem. Je rolt de zak uit en pompt ’m zo vol”, aldus Wolters. De mestzak blijft tot begin april liggen, waarna de loonwerker de zak leeg pompt en -zuigt.

De Winbag is gemaakt van dubbel gecoat polyesterweefsel en kan zonder vergunning worden neergelegd. Volgens de melkveehouder is het voor de levensduur van belang de mestzak op een onverharde en vlakke bodem uit te rollen. “De Winbag lag bij ons op een stuk grasland, naast de boerderij.” Albers Alligator levert de mestzak desgewenst met oprolsysteem. Wolters koos ervoor om zelf een haspel te maken.

De mestzak leent zich eventueel ook voor de opslag van hemelwater. De droogte doet Wolters serieus overwegen om de mestzak daarvoor weer uit te rollen. “Ik heb daar afgelopen weken serieus over nagedacht. Maar 350 kuub water is voor beregenen niet heel veel. Dat heb je er zo doorheen.”

Druk van de ketel

Met de investering in extra mestopslag haalt Oudhuis de druk van de ketel. Toch zitten de putten op 15 februari overvol. “De mest stond aan onze lippen”, aldus de melkveehouder, die in Assendelft (N-H) boert op veengrond. Het uitrijseizoen kende een natte en moeizame start. Met dank aan de loonwerker ziet Oudhuis kans om toch meteen aan de slag te gaan. “Met z’n lichtste trekker, op brede banden en met de sleepslang ging het goed.”

Tekort aan mestopslag

Gerrit Oudhuis was afgelopen winter zeker niet de enige (melk)veehouder die behoefte had aan extra opslagcapaciteit. Bij PAS Mestopslagsystemen in Drachten (Fr.) ontvingen ze in januari en februari wekelijks zeker tientallen telefoontjes meer dan normaal, vertelt Jaap Veenstra namens het bedrijf. “Wij hebben veel extra aanvragen gehad voor tijdelijke en flexibele mestopslag.” Met de Flexitank, een oprolbare zak, kan het bedrijf die leveren. “Een Flexitank met een capaciteit van 200 kuub kost zo’n € 8.000”, aldus Veenstra.

Hij ziet vaker dat boeren bij een natte start van het uitrijseizoen in de problemen komen. “Vergroten van de opslagcapaciteit geeft rust en voorkomt dat je in de knel komt. Maar het is natuurlijk aan de boer zelf of hij hiervoor kiest”, aldus Veenstra.

Winbags (oprolbare mestzakken) van Albers Alligator. De Winbag is gemaakt van dubbel gecoat polyesterweefsel en kan zonder vergunning worden neergelegd. - Foto: Albers Alligator
Winbags (oprolbare mestzakken) van Albers Alligator. De Winbag is gemaakt van dubbel gecoat polyesterweefsel en kan zonder vergunning worden neergelegd. - Foto: Albers Alligator

Pleidooi voor ruimere opslag

Een mestopslagcapaciteit van tenminste 7 maanden is wettelijk verplicht. Vergroten van de opslagcapaciteit naar 9 maanden of meer wordt onder meer vanuit het initiatief Deltaprogramma Agrarisch Waterbeheer (waarin LTO Nederland, waterschappen en overheid samenwerken) als wenselijk gezien. Vroege voorjaarsbemesting kan leiden tot afspoeling van stikstof en fosfor naar het oppervlaktewater.

Een grotere opslagcapaciteit geeft minder druk om al in februari met ongunstige weersomstandigheden uit te rijden. Het biedt de mogelijkheid om uit te rijden op het meest gunstige moment, dierlijke mest beter te benutten en de bemesting te baseren op gewas en bodem.

‘Dierlijke mest is je belangrijkste meststof’

Wim Bussink van Nutriënten Management Instituut (NMI) is eveneens een voorstander van verruiming van de opslag richting 9 maanden. “Dierlijke mest is je belangrijkste meststof. Die wil je optimaal benutten. Bij natte weersomstandigheden in het voorjaar belast je de bodem en is er een verhoogd risico op uit- en afspoeling van nutriënten. In het najaar mest uitrijden tijdens een droge periode en zonder uitzicht op regen heeft daarnaast ook geen zin. Met extra opslagcapaciteit kun je veel beter inspelen op de weersituatie”, aldus Bussink.

Aan het vergroten van de opslagcapaciteit hangt een prijskaartje. Mestopslag kost geld én ruimte bovendien. De investering in extra opslagcapaciteit wordt niet zomaar terugverdiend.

Geen vergunning nodig voor flexibele mestzak

Firma Albers Alligator in Wageningen (Gld.) heeft afgelopen winter meerdere veehouders aan extra mestopslag geholpen, vertelt Wout Engelbertink namens het bedrijf. “We hebben inderdaad gemerkt dat er begin dit jaar veel vraag was naar extra en tijdelijke opslag. Bovendien was er ook meer vraag naar stationaire opslag, waarbij veehouders een melding moeten doen of een vergunningsplicht geldt.”

De door melkveehouders Gerrit Oudhuis en Gerrit Wolters (zie kader) aangeschafte Winbags kunnen zonder vergunning worden neergelegd. Dit type mestzak heeft een maximale opslagcapaciteit van 350 kuub. De Winbag biedt tijdelijk extra opslag en kan na gebruik snel weer worden opgerold. “Een Winbag met een capaciteit van 350 kuub kost € 13.000”, laat Engelbertink weten.

Aanvragen uit binnen- en buitenland

Albers Alligator verkoopt ook ruimere mestzakken en mestbassins voor een meer structurele oplossing. Een zogenoemde Bagtank (mestzak) van 1.000 kuub kost € 34.500. Voor een mestzak van 7.000 kuub ben je € 100.000 kwijt. “We krijgen vanuit binnen- en buitenland aanvragen binnen voor onze mestzakken. Dat komt door het lage onderhoud in combinatie met de relatief lange levensduur”, aldus Engelbertink. De prijzen van mestbassins zijn volgens hem afhankelijk van de ontgravingsdiepte op de locatie en de eventueel aan te voeren hoeveel grond. “Vergeleken met een mestzak van 2.000 kuub is een foliebassin met dezelfde opslagcapaciteit doorgaans 40 % goedkoper.”

Bij sleepvoetbemesting op klei- en veengrond moet de mest tenminste voor een derde deel worden verdund met water, voor een lagere ammoniakemissie. Dit is een van de redenen waarom boeren investeren in extra opslagcapaciteit. - Foto: Lex Salverda
Bij sleepvoetbemesting op klei- en veengrond moet de mest tenminste voor een derde deel worden verdund met water, voor een lagere ammoniakemissie. Dit is een van de redenen waarom boeren investeren in extra opslagcapaciteit. - Foto: Lex Salverda

‘Kostenplaatje vaak doorslaggevend’

“Voor een golfplaten silo van 1.000 kuub moet je € 30.000 rekenen. Een betonsilo van 1.000 kuub kost € 50.000. Hoe groter de silo, hoe minder je omgerekend voor een kuub betaalt”, zo laat Jaap Veenstra van PAS Mestopslagsystemen weten.

Het kostenplaatje is vaak doorslaggevend bij de keuze voor mestopslag, zeker als het om extra en tijdelijke opslag gaat. Dat zegt Johan de Vries van Beutech Agro in Steenwijk (Ov.). Ook bij hen kwamen afgelopen winter ‘best veel’ aanvragen binnen. De Vries verbaast zich soms over de krappe opslagcapaciteit van sommige bedrijven. Slechte weersomstandigheden in het najaar of bij de start van het uitrijseizoen brengen deze bedrijven in de problemen. “Problemen door een te krappe opslag wil je volgens mij niet nog een keer meemaken”, aldus De Vries.

Hoe groter de silo, hoe minder je omgerekend voor een kuub betaalt

Jaap Veenstra, PAS Mestopslagsystemen

Vraag naar wateropslag

Bij Beutech Agro zien ze ook een toenemende vraag naar opslagsystemen voor water. Dat komt zeker niet alleen door de droogte, maar vooral ook door veranderde wet- en regelgeving. Bij sleepvoetbemesting op klei- en veengrond moet de mest tenminste voor een derde deel worden verdund, voor een lagere ammoniakemissie. “Steeds meer boeren verdunnen mest met water. Niet overal is oppervlaktewater beschikbaar”, zo zegt De Vries. Water toevoegen aan de mestkelder is vanwege beperkte opslagcapaciteit niet altijd een optie. Bij een boer in Drenthe laat Beutech Agro een bassin van 5.000 kuub aanleggen voor de opslag van onder meer hemelwater. “Vanuit dit bassin kan eventueel ook worden beregend.”

Mest verdunnen

Jannes Oostra, eigenaar van de gelijknamige handelsonderneming in Dieverbrug (Dr.), verwacht dat meer boeren in de toekomst voor wateropslag kiezen om gemakkelijk mest te verdunnen. “Ze hebben dan water voorradig als ze ’s zomers gaan bemesten”, aldus Oostra, die verwacht dat hiervoor met name bassins worden ingezet. “Een bassin is voordeliger dan een stalen of betonnen silo, onderhoudsarm en hoeft gevuld met water niet te worden afgedekt.” Inclusief afdekking kost een bassin van 2.500 kuub zo’n € 25.000.

Beregenen vanuit mestzakken

Investeren in extra wateropslag is voor melkveehouders Gerrit Oudhuis en Gerrit Wolters (zie kader) nu niet aan de orde. Wel overwegen zij hun flexibele mestzakken in te zetten voor het beregenen van grasland tijdens droge periodes. Gerrit Oudhuis: “Beregenen wordt bij ons in de omgeving nauwelijks gedaan. Maar het werd bij ons dit jaar wel erg droog. Het gras groeide al bijna niet meer. Gelukkig hebben we net op tijd ruim 40 millimeter water gehad. Beregenen vanuit onze mestzakken zet weinig zoden aan de dijk. Die zijn zo leeg. Misschien ga ik met het oog op de toekomst in een haspel investeren.”

Lees meer de belangrijkste informatie over de droogte in dit dossier en bekijk het overzicht van beregeningsverboden per waterschap.

Of registreer je om te kunnen reageren.