Rundveehouderij

Achtergrond 4 reacties

Hittestress: actief immuunsysteem kost veel melk

Naast daling van de voeropname bij hittestress, draagt ook een geactiveerd immuunsysteem flink bij aan zieke koeien, minder melk en melkvet.

Melkvee heeft al snel last van warmte. Optimaal is een omgevingstemperatuur tussen -5 en +18 graden. Hittestress ontstaat al bij 20 graden en een luchtvochtigheid tussen 60 en 80%.

Gevolgen hittestress bij koeien

Hoe hoger de temperatuur en luchtvochtigheid, hoe groter de gevolgen van hittestress voor koeien doordat ze hun warmte onvoldoende kwijt kunnen aan de omgeving. “De lichaamstemperatuur gaat omhoog en een koe raakt gestrest. Gevolgen zijn een lagere voeropname; daling van melkproductie, melkvetgehalte en lichaamsgewicht; pensverzuring; klauwproblemen; een verhoogd celgetal en verminderde vruchtbaarheid”, vertelt Lance Baumgard, professor van Iowa State University op een webinar georganiseerd door Speerstra Feed Ingredients. “De gevolgen van hittestress kost de Amerikaanse zuivelindustrie jaarlijks € 3,5 miljard en wereldwijd is dat € 300 miljard per jaar.”

Hittestress leidt tot verstoorde stofwisseling

Een lagere melkproductie van koeien met hittestress is deels te wijten aan een lagere voeropname bij warm weer. Maar er is meer aan de hand. “Minder voer opnemen, is maar voor 50% verantwoordelijk voor een lagere melkproductie bij koeien die hittestress ervaren”, zegt Baumgard. “Hittestress leidt ook tot een verstoorde stofwisseling met verhoogde insulineniveaus in het bloed en daardoor een moeizame vetmobilisatie. Daarnaast verbruikt een geactiveerd immuunsysteem door een lekke darm veel glucose. Dat heeft ook veel invloed op verlaging van de melkproductie bij hittestress.”

Lees verder onder de foto

Verneveling van koeien via verdamping van zweet en/of water is een erg efficiënt koelingsproces. Pas het altijd toe in combinatie met ventilatoren. Bij temperaturen boven 26 graden is een vernevelingssysteem rendabel, want het beperkt de melkproductiedaling. - Foto: Ruud Ploeg
Verneveling van koeien via verdamping van zweet en/of water is een erg efficiënt koelingsproces. Pas het altijd toe in combinatie met ventilatoren. Bij temperaturen boven 26 graden is een vernevelingssysteem rendabel, want het beperkt de melkproductiedaling. - Foto: Ruud Ploeg

Melkproductie daalt met 45%

Hittestress verlaagt de voeropname met 30%. In combinatie met stofwisselingsproblemen en een geactiveerd immuunsysteem daalt de melkproductie met 45%. “Hittestress verhoogt het cortisolgehalte in het bloed met 58%. Cortisol is een katabool hormoon dat weefsels afbreekt, waardoor een koe in een week 40 kilo lichaamsgewicht verliest”, vertelt Baumgard.

“Een koe reageert op een lagere voeropname met afbraak van vet(zuren) om te zorgen dat ze melk blijft geven. Tegelijkertijd zien we door een toename van insuline in het bloed een rem op de vetafbraak en -mobilisatie bij koeien met hittestress. Metabool gezien een vreemde reactie, die je ook ziet bij infecties en bloedvergiftiging.”

Pas het rantsoen aan bij hittestress

  • Verhoog de energiedichtheid van het voer (geconcentreerde krachtvoeders) en verlaag het aandeel structuurrijke producten, want dat vermindert de hittebelasting van koeien. Bij vertering van ruwvoer is de warmteproductie groter dan bij vertering van krachtvoer.
  • Verstrek meer glucogene energie met bestendige zetmeelbronnen (rustige vertering), zoals bijvoorbeeld maismeel, want een koe met hittestress gaat meer glucose als energiebron gebruiken.
  • Voer meer bestendige vetten, zoals Bergafat, om bij een lagere voeropname in de energiebehoefte te blijven voorzien.
  • Voorkom pensverzuring door het voeren producten die bufferen, zoals natriumbicarbonaat of Phix-Up (magnesiumoxide), want koeien die hijgen en pompen verliezen veel bicarbonaat.
  • Voer voldoende vitamine A en E en mineralen om weerstand, gezondheid en vruchtbaarheid op peil te houden. Let bij droge koeien op een goede kation- en anionbalans (+ 25 mEq).
  • Voer extra veevoederzout om de vochtbalans (Na/K-verhouding) en zuurgraad in het bloed te reguleren.
  • Optimaliseer de werking van pensmicroben met een gistcultuur, zoals Diamond V. Het zorgt voor een stabielere pensfermentatie en het stimuleert de melkzuurafbrekende bacteriën met omzetting van melkzuur naar propionzuur.
  • Stimuleer de warmteafgifte van de koe door het voeren van pensbestendige niacine, want dat verwijdt de bloedvaten en stimuleert zweten.
  • Voer vaak (minimaal twee keer daags) vers voer en gebruik een broeiremmer voor fris en smakelijk voer aan het voerhek.
  • Verlaag het oeb-gehalte van het rantsoen, want dan zet de lever minder ammoniak om in ureum. Dat spaart energie en de koe produceert minder warmte.

400 gram minder lactose

Uit onderzoek van Baumgard blijkt dat een koe in hittestress dagelijks 400 gram minder lactose produceert dan koeien die minder voer krijgen in een thermoneutrale zone (18 graden). “De oorzaak is dat het uierweefsel van een koe in hittestress 400 gram extra glucose gebruikt per dag. Glucose is belangrijk voor melkopbrengst, 72 gram glucose levert 1 kilo melk op. In de maag zetten bacteriën voeding om in proprionzuur, dat in de lever wordt omgezet in glucose en in de uier tot lactose. De melkopbrengst hangt sterk af van de hoeveelheid aangemaakte lactose, bij gebrek aan glucose daalt de melkproductie.”

Lekke darm kost veel energie

Bij hittestress ontstaat een geactiveerd immuunsysteem (70% in het maagdarmkanaal), die ook veel glucose (2 kilo per etmaal) verbruikt. Dat is een gevolg van het ontstaan van een lekke darm. “Koeien reageren op hitte door het verwijden van de bloedvaten in huid en extremiteiten om warmte kwijt te raken. Om de bloeddruk op peil te houden, is het nodig om elders bloedvaten te vernauwen, zoals in het epitheel van het maagdarmkanaal. Dat vermindert de toevoer van zuurstof en nutriënten naar de darm en dat geeft osmotische stress in pens en darmen. Dat leidt, samen met een lagere voeropname, tot beschadiging van de darmwand. Darmvilli en tight junctions gaan kapot”, legt Baumgard uit.

Immuunreactie

Tight junctions (eiwitten) zijn kanalen in het darmepitheel die selectief stoffen uit het darmkanaal kunnen doorlaten. “Bij hittestress komen antigenen, gifstoffen en een deel van de ziekteverwekkers, die niet in de darm worden uitgeschakeld, via kapotte tigh junctions, in het bloed. Dat geeft een immuunreactie, die wordt versterkt door lipopolysacchariden (LPS) die zijn gemaakt door gramnegatieve bacteriën in de pens en het darmkanaal. De ontstekingsreactie geeft verminderde eetlust, koorts, spierafbraak, lethargie en verminderde melkproductie. LPS wordt gebruikt in dierproeven om stress en een immuunrespons te simuleren.”

Volgens Baumgard is koeling van koeien door verdamping van water het meest effectief om negatieve effecten van hittestress op koeien te beperken. “Het voeren van bestendige vetten compenseert voor het gebrek aan glucose voor de melkaanmaak.” In de kaders staan meer maatregelen tegen hittestress.

Koeien koelen verlaagt effecten hittestress

  • Verminder zonne-instraling en zorg dat koeien in de schaduw kunnen komen.
  • Zorg voor goede natuurlijke ventilatie met veel luchtinlaat aan de zijkanten van de stal. Haal zijmuren en eventuele begroeiing, die de luchtstroom beperken, weg.
  • Plaats ventilatoren boven de boxen en in de wachtruimte om de lucht te koelen. Start de ventilatie vanaf 19 graden, want op koele ligplaatsen liggen koeien langer (12 tot 13 uur per dag) en dat ontlast de klauwen.
  • Installeer een vernevelingsinstallatie. Dat is bij temperaturen boven 26 graden al snel rendabel door beperking van melkverlies, want koeling via verdamping van zweet en/of water via verneveling met ventilatoren (om te voorkomen dat de luchtvochtigheid te hoog wordt) is een erg efficiënt koelingsproces. Vergelijk het met het snel koud krijgen, direct nadat je uit een zwembad of douche stapt.
  • Laat koeien niet te ver lopen en verminder de tijd in de wachtruimte.
  • Zorg ook voor koeling van droge koeien, want dat verbetert de bevruchtingsresultaten en het verlaagt uitval door verminderde vruchtbaarheid.
  • Isoleer het dak, want daardoor blijft de staltemperatuur 6 tot 8 graden lager dan de opgewarmde buitenlucht.
  • Weid de koeien vroeg in de ochtend, ’s avonds en ’s nachts en houd ze op de heetste momenten binnen en voer ze bij.
  • Voorkom overbezetting en zorg voor een lig- en vreetplek voor iedere koe.
  • Zorg altijd voor fris, koel en voldoende drinkwater, want een koe met hittestress drinkt veel meer. De wateropname stijgt tot 250 liter per koe per dag.

Laatste reacties

  • Schaap1975

    Het lijkt dat speerstra niet genoeg verkoopt. Wij van WC eend................

  • kiepel

    Ipv vernevelen kan je volgens mij beter plaatselijk sproeiers aan,uit zetten. Dan wordt het geen smeerboel in de hele stal.

  • Frabo

    Bij de voermaatregelen tegen hittestress wordt stelselmatig vergeten dat een bescheiden dosering natuurlijke betaine in het rantsoen (max. 2,3 g pure betaine/kg DS) de epitheelcellen van de darm beschermt tegen osmotische stress en daardoor het schadelijke effect van een lekkende darm vermindert of voorkomt.

  • Richarddebie

    300 miljard schade door hitte stress. Dat is evenveel als wereldwijd aan melkgeld wordt uitbetaald. Wereld melkproductie is ca 800 miljard kg

Of registreer je om te kunnen reageren.