Rundveehouderij

Achtergrond 1 reactie

Droogte dwingt tot keuzes in gras en mais

De droogte slaat toe in gras en maispercelen. Boeren zijn al volop aan het beregenen. Wie nu nog moet starten is eigenlijk al te laat.

De ruwvoerproductie komt in de problemen als de droogte aanhoudt. Voor Jan Roothaert, productmanager ruwvoergewassen bij Limagrain, is het wel duidelijk. “We hebben opnieuw een extreem jaar. Dat begint bijna gewoon te worden.” Hij adviseert veehouders met klem het land in te gaan en een gat te maken in de bodem onder gras en bij de maisplanten. “Kijk of de wortels in nog vochtige grond zitten.” Dat weet je waar aanvoer van vocht het noodzakelijkst is.

Lees ook: Drama door droog voorjaar

Maisteelt

Voor nu is Roothaert voor de mais nog niet zo bang. “Kiemende mais heeft maar weinig vocht nodig en vaak heeft de plant toch al een behoorlijk worteltje ontwikkeld dat nog wel in vochtige grond staat.” De meeste maisplantjes staan er nog wel redelijk fris bij. Tot het sluiten van het gewas is er ook niet veel vocht nodig. Alleen als de maisplant geheel in droge grond staat, biedt beregenen uitkomst; 2 x 10 millimeter is dan genoeg.

Richt je op behoud grasgroei

Ook Evert Bosma, ruwvoerspecialist bij Agrifirm, en Gerard Abbink, onafhankelijk ruwvoerexpert bij Groeikracht, denken dat het met de mais komende week, tot sluiten gewas, nog meevalt. “Wie kan beregenen, moet zich eerst richten op behoud van de grasgroei. Daar moet prioriteit liggen”, denkt Abbink. Bosma is het daar mee eens. “Waar vroeg is gestart met beregenen, is nog volop grasgroei, terwijl op niet-beregende grond de groei stagneert.” Dat is voor alle deskundigen de les die de veehouderij uit drie droge jaren kan trekken. “Je kunt maar beter vroeg starten met beregenen. Als het niet nodig is, kun je altijd op tijd stoppen. Als het wel nodig blijkt, heb je een voorsprong die je lang kunt vasthouden, als je maar consequent bent in je strategie.”

Lees verder onder de foto.

De beregeningsinstallaties op de melkveebedrijven maken overuren. Veel veehouders zijn al vanaf begin mei bezig met beregenen. - Foto: APA foto, Sjef Prins
De beregeningsinstallaties op de melkveebedrijven maken overuren. Veel veehouders zijn al vanaf begin mei bezig met beregenen. - Foto: APA foto, Sjef Prins

Op tijd maaien

Verder constateren de deskundigen dat er in het gras hier en daar al aarvorming optreedt. Om kwaliteit te bewaren, moeten veehouders daarom op tijd maaien. Het advies is om 7 à 8 centimeter stoppelhoogte aan te houden om het gras niet nog verder terug te zetten dan het al staat.

Abbink adviseert voor grasland minimaal 20 millimeter te beregenen per keer per week. “Grasland verdampt gemiddeld 4 millimeter per dag, dus eigenlijk kom je dan met 20 millimeter per week al tekort.” Toch zullen de veehouders bij aanhoudende droogte over enkele weken moeten kiezen. “Als de mais sluit, neemt ook daar de gewasverdamping toe.”

Bij mais levert elke millimeter water extra gewas

Bij mais is vocht nodig om de gewasverdamping te compenseren, maar ook voor celstrekking en groei. Bovendien is vocht van belang als koelmechanisme voor de plant. “Als mais in deze fase verdroogt, kun je een geslaagd gewas wel vergeten. Daarom moet je dan het gras toch maar even laten voor wat het is en de mais voorrang geven”, vindt Roothaert. “Daarbij is mais ook veel efficiënter met vocht en levert elke millimeter water extra gewas.”

Lees verder onder de foto.

Kijk eens in de bodem, adviseren de specialisten. Op de linker foto is de bodem, ter hoogte van het oorspronkelijke zaadje, op 6 a 7 centimeter diepte, door vocht nog duidelijk donkerder dan de grond er boven. Foto rechts: de kleigrond vertoont als gevolg van de droogte al diepe scheuren. Onderin de grasmat treedt al bruinverkleuring op. Er zijn ernstige twijfels over de hergroei na maaien of beweiden. - Foto: Wijnand Hogenkamp
Kijk eens in de bodem, adviseren de specialisten. Op de linker foto is de bodem, ter hoogte van het oorspronkelijke zaadje, op 6 a 7 centimeter diepte, door vocht nog duidelijk donkerder dan de grond er boven. Foto rechts: de kleigrond vertoont als gevolg van de droogte al diepe scheuren. Onderin de grasmat treedt al bruinverkleuring op. Er zijn ernstige twijfels over de hergroei na maaien of beweiden. - Foto: Wijnand Hogenkamp

Ruwvoerpositie

In de meest recente enquête van Melkvee100plus gaf ruwweg de helft van de 250 veehouders aan dat ze bij opnieuw een matig ruwvoerjaar in de problemen komen wat betreft ruwvoervoorziening. Bosma merkt in zijn werkgebied Noord-Nederland dat de veehouders nu wel wat zenuwachtig beginnen te worden. “Ook bij beweiding moeten veehouders harder bijvoeren, terwijl de actuele groei achterblijft. Dan gaat het dubbel snel met het ruwvoertekort.”

Hij adviseert veehouders om met akkerbouwers in de omgeving te overleggen of zij na een graanteelt in plaats van een groenbemester Westerwolds of Italiaans raaigras kunnen zaaien, zodat de veehouder er nog een snede van kan winnen. Ook kunnen veehouders nu al nadenken over de mogelijkheden van voeren van stro aan jongvee of droge koeien.

Al ruim 4 weken bezig met beregenen

Melkveehouder Tom ten Kate noemt de situatie voor zijn bedrijf en de directe omgeving bar en boos.

“We merken nu de effecten van drie jaar droogte op rij. We zijn altijd zelfvoorzienend voor onze 180 koeien, maar we hebben onlangs berekend dat we nog maar honderd dagen voer hebben voor alle vee voor we aan de eerste snede van dit jaar moeten beginnen. Ik denk dat we zelfs voer moeten aankopen. Liefst gras op stam, dan kan ik het gewoon meekuilen.” Ten Kate is al ruim vier weken aan het beregenen. “Zeker het nieuw ingezaaide gras heeft vocht nodig, anders komt daar niets van terecht. De mais en de voederbieten staan er overigens nog prima bij. Als de mais gaat sluiten en het heeft nog steeds niet geregend, dan ga ik daar ook beregenen. Want dat heeft direct effect en is efficiënt. Dat kan trouwens maar op 9 van de 17,5 hectare mais, want de rest is niet bereikbaar voor beregening, net als de voederbieten.”

Lees verder onder de foto.

Tom ten Kate (22) melkt met zijn ouders 180 mekkoeien met bijbehorend jongvee in Koekange (Dr.). - Foto: Hans Prinsen
Tom ten Kate (22) melkt met zijn ouders 180 mekkoeien met bijbehorend jongvee in Koekange (Dr.). - Foto: Hans Prinsen

Uniek: beregenen om mais te laten kiemen

“Wij beregenen het grasland hier nooit. De groei gaat er wel uit, maar het gaat op deze grond nooit dood”, zegt John Ruigrok die 140 koeien houdt.

“Het is wel bijzonder dat we een deel van onze mais aan het beregenen zijn. Dat heb ik nog niet eerder meegemaakt. Op de vroeg gezaaide percelen, rond 17 april, is het maiszaad goed gekiemd en staan de maisplantjes er redelijk fris en fruitig bij. Maar de percelen, totaal 11 hectare, waar we eerst Italiaans gemaaid hebben en vervolgens na kopeggen mais gezaaid, begin mei, staat minder. Ik dacht dat het wel meeviel, maar toen we echt gingen kijken bleek toch bijna de helft niet gekiemd. En wat gekiemd was, stond er niet goed bij. Nu beregent iemand anders voor ons met een sproeiboom. Dat werkt wel heel mooi moet ik zeggen. Ik hoop dat 20 millimeter genoeg is om het zaad alsnog te laten kiemen. Daarna wachten we wel weer af. Als het nodig is, laat ik het nog een keer beregenen.”

John Ruigrok (53) houdt met zijn vrouw en zoon rond de  140 melk- en kalfkoeien in De Heen (N.-Br.). - Foto: Peter Roek
John Ruigrok (53) houdt met zijn vrouw en zoon rond de 140 melk- en kalfkoeien in De Heen (N.-Br.). - Foto: Peter Roek

Lees meer de belangrijkste informatie over de droogte in dit dossier en bekijk het overzicht van beregeningsverboden per waterschap.

Eén reactie

  • arink

    Als we die specialisten toch niet hadden in de landbouw...

Of registreer je om te kunnen reageren.