Rundveehouderij

Achtergrond 9 reacties

Drijfnat voorjaar vraagt andere aanpak grasland

Het gras is na een zachte, natte winter al lang. Weidepercelen moeten groeien uit kunstmest. Het is nu al te laat om nog drijfmest te geven.

De bemesting met organische mest is dit jaar op veel bedrijven in de soep gelopen. Normaal gesproken wordt grasland tussen half februari en eind februari bemest, gevolgd door kunstmest, veelal begin maart.

Land veelal te nat voor uitrijden drijfmest

Dit jaar is door de natte februarimaand de situatie heel anders. In deze maand viel er een enorme hoeveelheid water. Gemiddeld viel over het land 136 millimeter neerslag, tegen normaal 55 millimeter. Daardoor was het land op veel plekken te nat om drijfmest te kunnen uitrijden.

Lees verder onder het kader

Weidegras en bemesten in 5 kernpunten:

* Weidegras nu niet meer bemesten met drijfmest.
* Begin vroeg met beweiden.
* Koeien rustig omschakelen van stal- naar weiderantsoen.
* Koeien krijgen naast weidegras vaak te veel eiwit.
* Gebruik melkureumgehalte als ‘stuur’ in bijvoeding eiwit.

Graskwaliteit

Omdat er afgelopen najaar nog wel gemaaid is, staat er niet veel oud gras. De grasgroei is langzaam op gang gekomen in de afgelopen warme winter. “Het gras dat er nu staat, begint op dit moment echt hard te groeien”, ziet ook Henry van Ittersum van melkveeadviesbureau Euro Koe Idee.

Lees verder onder de foto.

Afgelopen voorjaar viel er veel regen. Op sommige plekken was het land droog genoeg om te kunnen sleepslangen, zoals op de kleigrond in Noord-Holland. - Foto: Lex Salverda
Afgelopen voorjaar viel er veel regen. Op sommige plekken was het land droog genoeg om te kunnen sleepslangen, zoals op de kleigrond in Noord-Holland. - Foto: Lex Salverda

Korte groeiperiode: jong, heel verteerbaar gras

De groeiperiode bepaalt de verteerbaarheid van gras. De verteerbaarheid van gras bepaalt vervolgens weer de voederwaarde. Een korte groeiperiode zorgt voor jong gras met een hogere verteerbaarheid en daarmee een hogere voederwaarde.

Lange groeiperiode: oud, minder verteerbaar gras

Andersom geldt hetzelfde. Een langere groeiperiode zorgt voor oud gras, een lagere verteerbaarheid en een lagere voederwaarde door meer verhouting van de ruwe celstof.

“De enige onzekerheid is de stikstofvoorraad in de bodem en het ruw eiwit dat daarvan afhankelijk is”, legt Van Ittersum uit. Hij adviseert daarom melkveehouders om een stikstofmonster te nemen van de bodem. “Door de enorme hoeveelheid water die in februari viel, kan er ten opzichte van twee jaar geleden zomaar 20% tot 25% stikstof uit de bodem gespoeld zijn. Door een monster te nemen kun je bepalen hoeveel stikstof de bodem nodig heeft om een heel nieuw seizoen voldoende gras te produceren.”

Lees verder onder de foto.

Er staat niet veel oud gras. Dat komt omdat er afgelopen najaar nog volop gemaaid is. De grasgroei komt nu echt op gang. - Foto: Mark Pasveer
Er staat niet veel oud gras. Dat komt omdat er afgelopen najaar nog volop gemaaid is. De grasgroei komt nu echt op gang. - Foto: Mark Pasveer

Bemesten of beweiden

De hoeveelheid gras die er staat is leidend voor de keuze om de koeien gelijk te beweiden, of om – eventueel na een eerste snede – te bemesten. Veel boeren moeten nog drijfmest uitrijden. Het lijkt misschien een puzzel wanneer je dat gaat doen ten opzichte van het beweiden, want je wilt niet kort voor inscharen nog bemesten met drijfmest.

Bij voldoende draagkracht en genoeg gras kan je het beste zo snel mogelijk de koeien erop doen

Van Ittersum attendeert melkveehouders erop dat er meer gras staat dan de meeste mensen denken. “Bij voldoende draagkracht en genoeg gras kan je het beste zo snel mogelijk de koeien erop doen.” In dat geval geldt dat bemesten alleen voor maailand van toepassing is.

“Door met je voet het gras plat te drukken kan je zien of het te lang is om mest over uit te rijden”, legt hij uit. “Als het gras plat blijft liggen, dan blijft de mest op het gras. Als het weer overeind komt, dan komt de mest op de bodem terecht. Dan kun je het nog goed bemesten.”

Bij veel boeren die de koeien in het najaar nog buiten hadden, is het gras nu relatief kort.

Bij te lang gras belanden mestdeeltjes uiteindelijk in kuil

Mest uitrijden op te lang gras is niet aan te raden. Mestdeeltjes blijven hangen op het gras. Met maaien belandt het in de kuil en dat is slecht voor de conservering, legt Leo Tjoonk, nutritionist rundvee bij Agrifirm uit. Dit komt de smakelijkheid van het gras niet ten goede.

Voor het bemesten van maailand adviseert Tjoonk een gift van ongeveer 25 kuub per hectare. Voor grasland dat bestemd is om te weiden, kan – wanneer je problemen hebt met de opslag van de mest en het gras nog in de groei moet komen – 10 tot 15 kuub mest worden uitgereden. Maar zijn voorkeur gaat ernaar uit om op de weidepercelen geen drijfmest meer uit te rijden.

Draagkracht percelen

Van Ittersum raadt aan om vroeg te beginnen met ‘voorweiden’ en in het begin van het weideseizoen 80% van het rantsoen op stal aan te bieden. “Bij veel grasgroei moet je snel het aantal geplande weide-uren realiseren. De ervaring leert dat de grasgroei vaak hoger is dan verwacht. Dat zorgt al snel voor veel weideverliezen, slechtere grasopname en graskwaliteit.” Volgen van Ittersum is het wel belangrijk om niet te vroeg te beginnen met weiden. “De draagkracht van de percelen is bepalend. Wacht dus rustig af en voorkom schade aan het grasland.”

Paul Dobbelaar, docent veevoeding aan de Universiteit Utrecht, legt uit dat als de bodem te lang nat blijft, je de eerste snede het beste kan inkuilen. “Dan kan het perceel hopelijk verder drogen. Streef bij het inkuilen naar een drogestofgehalte van 40% tot 50%. Bij minder droge stof heb je meer eiwitafbraak. Dat remt later de voeropname.” Bovendien daalt het DVE-gehalte van je graskuil hierdoor en neemt de OEB (onbestendige eitwit balans) toe.

Dobbelaar geeft aan hoe het ideale plaatje eruit ziet. “Begin in het voorjaar met het ‘voorweiden’ van een klein aantal uren. Dan bouw je een geleidelijke voerovergang naar je weiderantsoen op.” Bijkomende voordeel is volgens hem dat je vermijdt dat koeien op een later moment noodgedwongen op een perceel komen waar inmiddels te lang gras staat.” Dit kan alleen als de percelen voldoende draagkracht hebben.

Lees verder onder de foto.

Als het gras te lang, blijft drijfmest erop hangen. Het is beter om dan kunstmest te strooien. Anders kan de grasgroei stagneren omdat de bodem te weinig kali bevat. - Henk Riswick
Als het gras te lang, blijft drijfmest erop hangen. Het is beter om dan kunstmest te strooien. Anders kan de grasgroei stagneren omdat de bodem te weinig kali bevat. - Henk Riswick

Kunstmest strooien bij lang gras

Tjoonk vindt dat je op te lang gras beter alleen kunstmest kunt strooien. Pas op dat je niet meer kunstmest strooit dan je voor de gewenste gewasopbrengst nodig hebt. Als er geen drijfmest wordt uitgereden verdient de kalibemesting wel aandacht, om te voorkomen dat de grasgroei stagneert door een tekort aan kali.

Aan boeren waarbij het gras te lang is, adviseert Van Ittersum om kunstmest te strooien. “Dan realiseer je simpelweg meer grasgroei.” Bij een langere grasmat is het beter om eerst te maaien. Vervolgens bemesten met drijfmest en na een paar weken kunnen de koeien erop. “Als je kunstmest gaat strooien zonder drijfmest, dan is het gras op de maaipercelen snel te lang. Dan is het te laat om drijfmest te geven. Daarom heeft het mijn voorkeur om eerst drijfmest uit te rijden en dan kunstmest te strooien.”

Brok bijvoeren

Het grasrantsoen is, zoals gezegd, allesbepalend voor de krachtvoergift.

“Doel van de gift is om het ruw eiwit in het rantsoen te corrigeren met energierijke producten”, legt Tjoonk uit. “Als de hoeveelheid ruw eiwit en de energie in het rantsoen optimaal is op elkaar is afgestemd, dan daalt het ureumgehalte in melk en urine. Kortom, de koe gaat efficiënter met stikstof om. De ammoniak emissie is hierdoor ook lager.”
Van Ittersum merkt in de praktijk dat boeren vaak een te eiwitrijke brok bijvoeren tijdens het weiden. Als er op stal mais wordt bijgevoerd, zit er vaak veel traag zetmeel in het rantsoen. Een brok met 10 tot 13% ruw eiwit is dan voldoende. “Schaaf dit op tijd bij als het nodig is. Een weekje een hoog ureum klinkt niet erg maar kan voor langere tijd schade aanrichten.”

Micro-organismen in de pens

In de pens zitten naast bacteriën ook protozoën en schimmels. Tijdens de periode waarin koeien overgaan van het kuilrantsoen naar het weiderantsoen, moeten deze allemaal omschakelen.

Volgens Dobbelaar duurt de aanpassing van micro-organismen wat langer. “Het duurt langer naarmate het rantsoenverschil groter is. De protozoën passen zich het langzaamste aan.” Volgens Dobbelaar duurt het aanpassen naar het nieuwe rantsoen twee tot drie weken.
Tijdens deze zogenaamde overgangsperiode wordt het ruw eiwit niet goed benut. Deze periode is volgens Tjoonk maar van korte duur. Volgens hem duurt dit van een paar dagen tot een week. Ook Van Ittersum zegt dat de pensbacteriën zich sneller aanpassen dan vaak wordt verondersteld. Hij wijst erop dat het wel belangrijk is dat het ureum maar een paar punten moet stijgen. “Daar heeft de koe wel direct last van.”

Laatste reacties

  • kleine boer

    Nat? Hier staat de haspel al weer te draaien gras flinke tik gehad van de vorst

  • j.verstraten1

    volgens mij heeft dit berichtje een paar weken vertraging opgelopen.............letterlijk 'achtergrond' en dan héél ver.

  • deB.

    Pfff sorry hoor, maar wat een leuterverhaal wat wij praktijk mensen al lange tijd weten. Maare nat?? Het is veel te droog voor grasgroei... Je kunt de koeien wel buiten doen maar je loopt gewoon vast. Sinds bemestingen geen druppel water gehad!!! De haspels draaien...

  • diekmann

    Artikel onder uit de la gekomen?

  • Trot

    Als je wat plaats blijf dan actueel ,droog vier weken geen drop kunstmest is nog niet opgelost!

  • Alco

    Ik was weer even naar boven gescrold om te kijken naar de datum!!!

  • info196

    het bedrijf waar meneer Tjoonk werkt, heeft slecht gedraaid. De schuld werd aan externe factoren gegeven.
    Nu proberen ze via website Boerderij reclame voor kunstmest te maken.
    Oordeel zelf...…………………...

  • diekmann

    Als boerderij zo door gaat is het geen onafhankelijk nieuws meer.

  • Vhouder

    haspel der op

Laad alle reacties (5)

Of registreer je om te kunnen reageren.