Rundveehouderij

Achtergrond 3 reacties

Benut voordelen van dieper wortelende gewassen

Voor veehouders zijn rietzwenk, rode klaver, luzerne en kruiden als cichorei en smalle weegbree het geschiktst voor bodemverbetering. Tips.

Dieper wortelende gewassen verbeteren de bodemstructuur en -vochthuishouding en de nutriëntenbenutting. Luzerne, rietzwenk, rode klaver, granen en kruiden, zoals cichorei en weegbree, wortelen dieper dan grassen en mais.

“Als het gaat om structuurverbetering van bodems op melkveebedrijven, denk ik niet als eerste aan alternatieve teelten op bouwland”, zegt Nick van Eekeren, senior onderzoeker van Louis Bolk Instituut (LBI). “Veehouders zaaien eerder mengsels van gras met rode en witte klaver en/of kruiden in.” Kruiden en klaver wortelen dieper dan de meeste grassen. Uit LBI-onderzoek komt sorghum niet als dieper wortelend gewas naar voren.

Weer lucht in verdichte bodem

Uit een recente Deens-Belgische studie blijkt dat luzerne en cichorei goed in staat zijn om weer lucht in een verdichte bodem te krijgen. De onderzoekers geven wel aan dat boeren deze gewassen langer dan één jaar moeten telen om de bodemstructuur te verbeteren.

Ook tussen grassen bestaan ook verschillen in beworteling. “Rietzwenk wortelt dieper met meer wortels dan Engels raaigras. En zelfs tussen Engels raaigrassen zijn er nog weer verschillen in beworteling”, weet Van Eekeren.

Melkveehouder kan bodemnutriënten beter benutten

Melkveehouders kunnen met inzaai van grasland gebruik maken van deze rasverschillen. Want grasland dat intensiever en dieper wortelt, benut de nutriënten in de bodem beter. Dat levert niet alleen meer gras op, maar ook een efficiëntere mineralenbenutting met minder milieuverliezen. “Een betere beworteling van grasland maakt het ook minder gevoelig voor onkruiden zoals kweek”, zegt Van Eekeren.

Intensiever wortelende grasrassen

Veredelaars van gras werken aan rassen die intensiever wortelen. “We hebben een kweekprogramma met rietzwenkgras. We kijken niet zozeer naar worteldiepte, maar letten wel op het wortelpakket, droogteresistentie en mineralenefficiëntie”, zegt Tom Niehof, international productmanager ruwvoer van Barenbrug. “Rietzwenk met rode klaver brengt tot 30% meer op dan zonder rode klaver. Ook veredelen we enkele kruiden, waaronder weegbree, een echte diepgraver net als cichorei. Diepe wortels zorgen voor meer kanaaltjes richting bodemwater en voor meer zuurstof in de bodem en dat stimuleert het bodemleven. Sorghum en teff zijn gewassen in ontwikkeling, maar hiermee is nog te weinig ervaring.”

Geen wonderen verwachten

Bert Philipsen, projectleider van Wageningen University & Research, stelt dat dieper wortelende grassen duidelijk droogteresistenter zijn omdat ze meer vocht uit diepere bodemlagen kunnen halen. Ook leveren ze meer organische stof op en gelijkmatiger opbrengsten en ze verbeteren de bodemstructuur door zwaardere wortelpakketten”, zegt Philipsen, die geen wonderen verwacht van dieper wortelende gewassen bij het opheffen van storende lagen in de ondergrond. “Dan kun je beter eerst diepploegen of diepwoelen en daarna een diepwortelend gewas telen. Een losgemaakte bovenlaag is gevoelig voor structuurbederf en moet je tot rust laten komen, omdat de natuurlijke structuur en draagkracht tijdelijk weg zijn. De nieuwe wortels en bodemleven moeten dat weer herstellen en dat kost tijd.”

Weinig gewasrotatie

Rotatie van gras en mais met luzerne, sorghum of cichorei passen melkveehouders nauwelijks toe. “Deze gewassen zijn gunstig voor structuurverbetering, maar veehouders telen gewassen vooral vanwege voederwaarde. Vaak hebben ze de grond nodig voor gras- en maisteelt. Zolang de opbrengsten en kwaliteit van sorghum achterblijven bij mais, is het geen goed alternatief voor mais”, zegt Mark de Beer van Groeikracht bv. “Luzerne is geen gemakkelijke teelt en daarbij is het ook de vraag of het meer opbrengt dan mais en gras. Met cichorei heeft het gros van de veehouders geen ervaring.”

Diep wortelend gewas bij structuurschade

Meer gewasrotatie toepassen is sowieso goed

Volgens Jos Groot Koerkamp, commercieel manager veehouderij bij Limagrain, verbetert een diep wortelend gewas de bodemstructuur altijd meer dan een gewas met oppervlakkige beworteling. “Bij structuurschade verdient het aanbeveling om zo’n gewas te telen. Het is sowieso goed om meer gewasrotatie toe te passen”, zegt Groot Koerkamp, die winterveldbonen als voorbeeld aanhaalt. “Past met name op klei als hoofdgewas prima na mais. Het levert met de oogst van de bonen in augustus meer eiwit op van eigen land, waarna veehouders gras kunnen inzaaien. Nieuw gras wortelt overigens ook dieper dan ouder gras.”

Vanggewas op zand en löss

Op zand- en lössgronden is na mais een vanggewas verplicht, waardoor op deze gronden zomerveldbonen beter passen. Andere diep wortelende gewassen die ook extra eiwit opleveren zijn luzerne en rode klaver. Rotatie met voederbieten draagt door de diepe penwortel ook bij aan bodemverbetering.

Structuurbederf voorkomen

“Wil je een goede bodemstructuur dan is het voorkomen van structuurbederf het allerbelangrijkste”, zegt De Beer. “Want als de grond eenmaal verpest is, is het niet zo makkelijk om dat te herstellen.” Volgens De Beer kunnen melkveehouders en loonwerkers nog meer doen om structuurbederf te voorkomen. “Er wordt nog te vaak onder natte omstandigheden op het land gereden en gedraaid halverwege een perceel in plaats van alleen op de kopakkers.”

Lees verder onder de foto voor tips voor goede beworteling.

Kruiden en klaver wortelen dieper dan de meeste grassen. Om de bodemstructuur te verbeteren, zaaien melkveehouders vaak mengsels van gras, rode of witte klaver en kruiden. Luzerne en cichorei zijn echte diepgravers, maar passen minder goed op melkveebedrijven. - Foto: Koos Groenewold
Kruiden en klaver wortelen dieper dan de meeste grassen. Om de bodemstructuur te verbeteren, zaaien melkveehouders vaak mengsels van gras, rode of witte klaver en kruiden. Luzerne en cichorei zijn echte diepgravers, maar passen minder goed op melkveebedrijven. - Foto: Koos Groenewold

Tips voor het stimuleren van goede beworteling

Voorkom bodemverdichting, want dat werkt negatief op de beworteling en gewasopbrengst. Beluchten van grasland werkt slechts tijdelijk tegen verdichting, voorkomen van verdichting is het meest belangrijk.
• Beweid niet onder slechte omstandigheden, want vertrapping leidt ook tot bodemverdichting en afname van wortelstelsels. Zeker bij gras-klaver, vanwege de dikkere wortels van klaver.
• Zorg voor voldoende fosfaatbemesting en een goede pH. Zure grond werkt negatief op de beworteling door een lagere nutriëntenbeschikbaarheid en minder bodemleven.
• Streef naar een calcium-magnesiumverhouding van 68:12, want dat is optimaal voor beworteling en geeft een betere CEC-bezetting en bodemstructuur.
• Stimuleer wormen (pendelaars) in de bodem met weinig graslandvernieuwing, teelt van grasklaver en gebruik van vaste mest.
• Zorg voor een goede ontwatering door drainage of greppels.
• Kies graslandmengsels met verschillende soorten (Engels raaigras, kropaar, luzerne, smalle weegbree, boterbloem, rode klaver, cichorei, boter- en paardenbloem) die de bodem op verschillende dieptes bewortelen.
• Kies op lichte gronden deels diploïde Engelse raaigrassen, want die hebben een hogere massa, lengtedichtheid en totaaloppervlakte van wortels en een hoger aandeel dunne wortels dan tetraploïde rassen.
• Pas herinzaai van grasland bij voorkeur in het najaar toe en zaai eventueel zomergerst of haver mee voor een goede beworteling.

Beworteling en bodemstructuur

Een intensieve beworteling draagt bij aan een betere bodemstructuur. Wortels houden grovere bodemdeeltjes bij elkaar en geven wortelexudaten (suikers) af, die fijnere bodemdeeltjes aan elkaar plakken.
Bodembacteriën en -schimmels gebruiken suikers uit levende wortels en organisch materiaal van dode wortels als voedsel en geven bodemstabiliserende stoffen af. Zo dragen wortels ook indirect bij aan een betere bodemstructuur.
Waar wortels afsterven blijven poriën achter. Dus hoe meer wortels, hoe meer poriën en hoe groter de doorlaatbaarheid van de bodem, waardoor water snel weg kan. Een dicht wortelnet voorkomt uitspoeling van de grotere bodemdeeltjes.

Laatste reacties

  • NORMALE BOER

    blablablabla en de periferie maar de boeren op kosten jagen. Ach ja de boeren hebben maar een bijdrage van 1 procent van de totale Nederlandse economie. EN JULLIE EN DE VOERBOEREN EN DE AFNEMERS EN DE REST? ALLEMAAL IN DE QUOTE TOP 500 SCHANDALIG

  • Vhouder

    nou hebben ze de boeren nodig voedsel is belangrijk vakantiereisjes niet

  • trekker123

    Ja, inderdaad, kun je ook wel zien aan de prijsontwikkeling....

Of registreer je om te kunnen reageren.