Rundveehouderij

Achtergrond 3 reactieslaatste update:24 jan 2020

Geduld en aandacht houdt koeien langer op bedrijf

Met wat aandacht en een extra inseminatie worden de koeien van Hendrik van Wensen bovengemiddeld oud – zeven jaar – voordat zij het bedrijf verlaten.

Op de voergang geeft Hendrik van Wensen een paar voorbeelden van koeien die ineens kreupel waren of melkziekte opliepen tijdens de lactatie. Door tijd en aandacht te besteden aan deze dieren, knapten zij weer op. Vaste hulpkrachten, de moeder en de vriendin van de melkveehouder in het Utrechtse Harmelen, zorgen ervoor dat hij er niet alleen voor staat en dat de koeien snel weer op de been zijn.

Hendrik van Wensen (41) houdt samen met zijn vriendin Jannie van den Munckhof (36) 65 melk- en kalfkoeien in Harmelen (U.). - Foto's: Ton Kastermans Fotografie
Hendrik van Wensen (41) houdt samen met zijn vriendin Jannie van den Munckhof (36) 65 melk- en kalfkoeien in Harmelen (U.). - Foto's: Ton Kastermans Fotografie

Nieuwe stal

De ouders van Van Wensen molken 30 koeien op de grupstal. Voor de bedrijfsovername besloot Van Wensen om een nieuwe stal te bouwen voor 65 koeien. De plannen lagen er in 2004. In 2005 stond de stal er. Omdat het ouderlijk bedrijf relatief klein was, kon de nieuwe stal niet al te veel kosten. “Daarom is de stal uitgevoerd als een openfrontstal. Dat scheelde weer een muur”, lacht de veehouder. Die openfrontstal biedt de koeien een gunstig stalklimaat. “Als je in de winter een tijdje voor het voerhek staat, dan lijkt het wel fris. Maar tussen de koeien voel je daar niks meer van.”

Nu zijn er maar drie kalfjes aan de melk. Op jaarbasis houdt Van wensen slechts 11 kalfjes aan. Goed voor een vervangingspercentage van 18%.
Nu zijn er maar drie kalfjes aan de melk. Op jaarbasis houdt Van wensen slechts 11 kalfjes aan. Goed voor een vervangingspercentage van 18%.

Simpel maar ruim

De 2x5 visgraat melkstal is simpel maar ruim opgezet. De in- en uitloop van de koeien gaat vrij langzaam. “De koeien zijn altijd volgevreten en blijven, ook voor het melken, graag in de boxen liggen. Eenmaal in de melkstal zijn ze ook heel rustig en na het melken gaan ze op hun dooie gemakje de melkput weer uit. Ik voer ze ook niet tijdens het melken, juist om de rust te bewaren.”

Selectie van kalfjes

De kalfjes zijn niet erg onder de indruk van vreemde mensen in de stal. De veehouder laat alle dieren testen die hij wil aanhouden. “Van te voren maak ik zelf een selectie welke kalfjes ik aan wil houden. Ik heb maar elf vaarskalveren nodig per jaar.” De uitslagen van de genomics-testen zijn eigenlijk een bevestiging in de keuze om de kalfjes aan te houden.

De in 2005 gebouwde openfrontstal is met 65 plaatsen precies vol bezet.
De in 2005 gebouwde openfrontstal is met 65 plaatsen precies vol bezet.

Nu heeft Van Wensen drie kalveren aan de melk. Het leeftijdsverschil is een maand. “Dat wordt nog wat als er straks twee geen melk meer krijgen.” Als de kalveren gespeend zijn, blijven ze nog een maand in het strohok. “Anders is de overgang te groot. Ze krijgen dan geen melk meer en ze komen op de roosters te staan.”

Geen PlanetProof-melk

Tegenover het jongvee in de ligboxen staan nog enkele oudere pinken op de grup. Soms ook een koe die moet afkalven. Die staat dan direct aan het woonhuis zodat Van Wensen ’s nachts makkelijk en snel even een oogje in het zeil kan houden. “Ik zou wel PlanetProof-melk willen leveren. Een tijdje geleden stond FrieslandCampina te schreeuwen om leveranciers. Maar volgens de richtlijnen van het programma mogen de koeien niet vast staan. Dus lever ik geen PlanetProof-melk.”

Hendrik van Wensen schuift geregeld het voer aan. Zo is er altijd gemengd rantsoen beschikbaar en houdt hij zijn koeien volgevreten.
Hendrik van Wensen schuift geregeld het voer aan. Zo is er altijd gemengd rantsoen beschikbaar en houdt hij zijn koeien volgevreten.

Risico op hoger celgetal

Een oudere veestapel – de koeien zijn zeven jaar bij afvoer, de gemiddelde leeftijd is ruim vier jaar – brengt het risico op een hoger celgetal met zich mee. “Vorig jaar liep het tankcelgetal op naar 300.000. Ook waren er een paar koeien die in zevende drachtmaand ineens het kalf verwierpen”, vertelt van Wensen. De Gezondheidsdienst voor Dieren heeft toen naar de oorzaak gezocht, maar uit de testen kwam niks naar voren.

Verschillende acties ondernomen

Om het celgetal te verlagen zijn verschillende acties ondernomen zoals een andere spenendip, andere tepelvoeringen in de melkstal en andere kalk in de ligboxen. Gelukkig zijn de problemen nu over en heeft de melkveehouder geen last meer van een hoog celgetal. “Het celgetal is nu 165.000. Ik streef ernaar om het onder de 150.000 te houden. Misschien is dat wat laag voor mijn oudere veestapel maar je moet ergens een punt zetten. Als het tankcelgetal een keer boven de 200.000 is dan word ik daar niet zenuwachtig van.”

Als koeien droog gaan worden ze bekapt. Deze plaats is ook de opvangruimte voor zorgkoeien. Bekapbox er uit en stro er in. De schuifdeur links biedt direct toegang tot de melkstal.
Als koeien droog gaan worden ze bekapt. Deze plaats is ook de opvangruimte voor zorgkoeien. Bekapbox er uit en stro er in. De schuifdeur links biedt direct toegang tot de melkstal.

Geduldig met drachtig krijgen

Sinds voorjaar 2018 maakt Van Wensen gebruik van het CRV-programma Fokken op Maat. Onderdeel is het stieradvies waarin het fokdoel gewogen wordt door 35% productie, 30% exterieur en 35% gezondheid. De melkveehouder gebruikt graag stieren die nakomelingen geven met dikke melk. Hij is geduldig met het drachtig krijgen van koeien. “Ik laat ze rustig vijf keer insemineren.” Eén koe uit de stal heeft bijna 100.000 liter melk gegeven. Helaas raakt zij nu lastig drachtig. “Jammer genoeg komt ze elke drie weken weer terug. De inseminator heeft er nu een ‘cocktail’ van meerdere stieren ingedaan. Het is de negende en ik denk ook de laatste keer dat ze geïnsemineerd wordt.”

Optelsom van factoren

Als een koe weg moet, is dat vaak een optelsom van factoren. Een hoog celgetal, klauwproblemen en het lastig drachtig raken spelen mee in de afweging om een dier af te voeren. Voor de rust in de koppel en het voorkomen van beschadigingen zet de melkveehouder tochtige koeien altijd vast in de box.

Bewaken van klauwgezondheid

Om de klauwgezondheid te bewaken bekapt Van Wensen alle koeien zelf als ze droog gaan. Verder alleen bij acute problemen. “We hebben geen Mortellaro”, klopt hij af, “alleen af en toe een stinkpoot.”

Verder krijgen de droge koeien nog een eigen rantsoen van gras, mais, stro, mineralen en 1,5 kilo droogstandsbrok. Zo hoopt Van Wensen dat de koeien makkelijk starten aan een nieuwe lactatie en dat hij er weinig werk aan heeft. “Als een koe toch wat mankeert, gaat ze tijdelijk apart. In het strohok, of zomers buiten, zodat ze weer sneller herstellen. Met wat hulp en zorg en aandacht kunnen de koeien vaak wel weer een lactatie mee.”

Laatste reacties

  • gerben5

    Gemiddelde leeftijd bij afvoer?

  • Bolder01

    Geduld wordt er niet meer gegeven, bij het minste of geringste moet de koe af gemaakt worden anders is het al gauw dierenleed

  • haj146

    Weinig cijfers bij dit artikel. Zou btw niet teveel op genomics uit doen. Ranger was een topper als je t mocht geloven. Helaas in 1 keer niet meer volgens theorie

Of registreer je om te kunnen reageren.