Rundveehouderij

Achtergrond 10 reacties

Herkauwer moet uit het verdomhoekje

Het beeld van de koe als ramp voor de planeet moet nodig worden bijgesteld. Dit was een van de centrale boodschappen op een wetenschappelijke conferentie in Brussel. Herkauwers zijn geen hooligans die het voor zichzelf en anderen verpesten, het zijn broodnodige hulptroepen, die qua uitstoot wel een beetje ingetoomd moeten worden.

‘Ontmaskeren van nepnieuws over de veehouderij’ was misschien een goede subtitel geweest voor het eind vorige week gehouden congres over de rol van herkauwers in duurzame voeding. Bij het congres van de Belgische Academie van Wetenschappen en de International Dairy Federation (IDF) spraken geen professionele activisten, maar wetenschappers die hun sporen dubbel en dwars hebben verdiend in hun vakgebied, en ook medewerkers van bijvoorbeeld de wereldvoedselorganisatie FAO.

Hun centrale boodschap was helder. De rundveehouderij moet zoeken naar wegen om de uitstoot van broeikasgassen te beperken, maar het is niet zo dat de veehouderij de grootste en meest problematische producent is van dit soort gassen. Ook is het niet waar dat als de mensheid veganistisch zou worden, de aarde en de mensheid daarvan per saldo zouden profiteren. Ook onwaar is dat de consumptie van vlees en zuivel tot meer sterfte leidt, zoals nogal eens wordt beweerd.

Methaan krachtig, maar ook tijdelijk

De belangrijkste bron van methaanemissies vanuit de veehouderij zijn koeien en hun (drijf)mest. Het wordt vaak aangewezen als dé bron van ellende met broeikassen. Wetenschapper Frank Mitloehner van de Universiteit van Californië in Davis (op twitter actief als @GHGGuru) nuanceert dit sterk. “Mensen stellen de uitstoot van CO2 en methaan vaak op één lijn, en zeggen er dan ook nog bij dat methaan 28 keer zo sterk is. Ze vergeten er dan wel bij te zeggen dat methaan in ongeveer 12 jaar weer grotendeels wordt afgebroken via natuurlijke processen in de atmosfeer. Dit heet hydroxy-oxidatie. Van de 558 miljoen ton methaan die jaarlijks wordt uitgestoten, slaat zo 551 miljoen ton weer neer op de bodem. Netto blijft dan 43 miljoen ton over. CO2-uitstoot daarentegen – vooral veroorzaakt door de verbranding van fossiele brandstoffen – ‘maakt het glas steeds voller’. Planten nemen slechts een klein deel weer op.

Mitloehner: “Laat niemand koeien met auto’s vergelijken als het gaat om uitstoot.” Nog een wijsheid: “Gebruik, als het om methaan gaat, nooit een wereldwijd gemiddelde.” Plaatselijke situaties zijn te verschillend, in het ene land domineert de persistente CO2-uitstoot, in het andere land het sterkere, maar relatief kort levende methaan.

Lees verder onder de tweets.

Klimaatzorgen

Milieukundige Michelle Cain van Oxford University bracht daar tegenin dat methaan in een situatie met klimaatzorgen wel kan zorgen voor een snelle verergering van al bestaande problemen, al is dat dan tijdelijk.

Eén transatlantische vlucht veroorzaakt per persoon 2 keer zo veel uitstoot

70% grond ongeschikt voor akkerbouw

Mitloehner erkent dat omschakelen naar een veganistisch menu wel enig effect heeft op de uitstoot van broeikasgassen. Per persoon bespaart dat ongeveer 800 kilo CO2 per jaar. Maar deze besparing staat volgens hem in geen enkele verhouding tot andere opties. “Eén trans-Atlantische vlucht veroorzaakt per persoon 2 keer zo veel uitstoot.” In Europa en de VS komt 80% van de uitstoot van broeikasgas van fossiele brandstoffen.

Areaal landbouwgrond

Een belangrijker argument om niet af te zien van producten uit de dierhouderij, is dat de wereld daarmee het (voedings)potentieel van 70% van het benutbare areaal landbouwgrond links laat liggen (in Europa 40%), bij een nog altijd sterk groeiende wereldbevolking.

Een kwart van het aardoppervlakte is droog land. Daarvan is slechts weer goed een kwart geschikt om iets op te verbouwen; en van dit areaal is slechts 30% vruchtbare akkerbouwgrond. De rest bestaat uit marginale gronden met grasachtige begroeiing. Alleen vee kan daar iets mee, want alleen herkauwers kunnen houtachtige cellulose omzetten tot producten als vlees en melk, waar de mens iets mee kan.

Armoede

Dit onderstreepte ook Anne Mottet van de FAO. Zij wees erop dat meer dan 760 miljoen mensen wereldwijd leven in extreme armoede. Voor hun overleven zijn zij afhankelijk van juist hun vee. Mitloehner bracht daar tegenin dat het in deze gevallen vaak gaat om ‘onbenutte koeien’ (idle cows) met een lage productie en hoge uitstoot. Verhogen van hun productiviteit zou veel verbeteren, maar dat is niet altijd haalbaar.

In een land als China zou dit volgens hem nog wel kunnen, ook bij varkens. Daar is bijvoorbeeld de biggensterfte enorm. Bij een varkensstapel van ruim 1 miljard (voor de komst van Afrikaanse varkenspest) belanden jaarlijks 400 miljoen biggen op de dump nog voordat ze zijn gespeend (de zogenoemde pre-weaning mortality). Echter, alvorens te wijzen op het begin van de productieketen, als het goed om de vinger te leggen bij de verspilling in rijke landen. Daar belandt 40% van de voeding – op het niveau van de consument, en net voor consumptie – nog in de vuilnisbak.

Lees verder onder de foto.

Veel arme mensen zijn afhankelijk van vee. Helaas is dit vaak van een type dat tegenover de ongewenste methaanproductie een zeer lage productiviteit zet. - Foto: ANP
Veel arme mensen zijn afhankelijk van vee. Helaas is dit vaak van een type dat tegenover de ongewenste methaanproductie een zeer lage productiviteit zet. - Foto: ANP

Draai bij FAO

Terug naar de voedselproductie. Daar bestaat volgens Mottet bij 10% van de mondiale graanconsumptie nog feed-foodconcurrentie, en kan dus nog iets meer grond worden benut voor humane consumptie. Toch blijft overeind dat de wereld het zonder veehouderij óók zonder heel veel broodnodige voeding moet stellen, zo maakte ze duidelijk. De FAO heeft op dit punt dus een behoorlijke draai gemaakt. Waar lange tijd de ideeën van Henning Steinfeld werden gevolgd (de schrijver van Livestocks Long Shadow) en de veehouderij werd afgeschilderd als een ramp voor de aarde, waait er nu een andere wind. Veel van de oude aannames over de veehouderij waren gebaseerd op verouderde en/of onvolledige gegevens, zo betoogden Martin Scholten (directeur Animal Sciences Group Wageningen) en zijn Franse collega Jean-Louis Peyraud (INRA). Herkauwers maken meer voedsel beschikbaar, ze bevorderen de bodemgezondheid, gaan erosie tegen en bevorderen de biodiversiteit. Wel moeten boeren, omwille van het klimaat, deels andere koeienrassen gebruiken, en ze moeten afzien van drijfmest.

Nuance bij consumptie dierlijk voedsel

De Canadese wetenschapper Andrew Mente (gezondheidswetenschapper aan de Universiteit van Hamilton, Ontario) toonde aan de hand van langjarige cohortstudies onder ruim 135.000 mensen aan, dat de consumptie van zuivel en ook roodvlees niet tot meer sterfte leidt dan de consumptie van andere voeding. Het probleem is niet de soorten vetten of andere stoffen in deze voeding, tenminste niet in de enkelvoudige producten. Een hogere zuivelconsumptie is zelfs goed voor hart en bloedvaten. Ook mogen mensen best wel iets meer vlees eten. Ze moeten echter verwerkte producten met transvetten, gezoete dranken, verwerkt vlees en geraffineerde granen en suikers vermijden, want de consumptie daarvan leidt wel tot een hogere voedingsgerelateerde sterfte.

Laatste reacties

  • nvanrooij1

    Kan dit artikel niet in de landelijke pers en naar RTL

  • j.verstraten1

    De centrale boodschap is helder: de rundveehouderij moet zoeken naar wegen om de broeikasgas uitstoot te beperken. Het enigste gebied waar in Nederland de grond van dusdanige aard is dat er alleen gras kan groeien zijn de veenweiden. En juist daar .......
    Verder moet het verhaal landen bij IPCC.

  • RonaldB

    Het blijft nog steeds moeilijk om het verhaal van Kees de Lange te begrijpen. Opwarming van de aarde is een klimaatsverandering. Klimaat verandert continu. Is al miljoenen jaren zo. Nu wordt het fff warmer, later weer kouder. Al het gedoe om CO2 verandert daar niets aan.

  • Gerrit Lammertink

    Idd RonaldB, duizenden jaren geleden konden we met droge voeten naar Engeland lopen! Er zijn druiven geteeld nog niet eens zo lang geleden in Noorwegen!
    Klimaat is een hype die door links feilloos wordt uitgemolken en net als de zure regen begin jaren 80 ook weer over zal gaan.

  • farmerbn

    "Veel van de oude aannames over de veehouderij waren gebaseerd op verouderde en/of onvolledige gegevens". Kijk zo verdraaien een hele hoop mensen hun leugens. 'Deskundigen' die naast de werkelijkheid prediken mogen hun titel inleveren.

  • bakh

    Beste heer verstraten .
    De korte kringloop hoort helemaal niet in het klimmaat akkoord thuis. Er lijkt winst behaald te worden maar dit is alleen op papier door een gefragmenteerde benadering. Als je een ding wijzigt in de kringloop wijzigen er op een aantal andere punten binnen die zelfde kringloop ook dingen in positieve en negatieve zin ga je deze dingen met elkaar salderen is per saldo is de winst marginaal. Ik hoop dat er eindelijk eens wat wel denkende mensen op staan die dit in zien ons belang word nu verkwanseld met het werkelijke resultaat marginaal.

  • koestal

    De boer moet ook uit het verdomhoekje,ze moeten ook een eerlijke prijs voor hun produkten krijgen en geen speelbal voor de supermarkten zijn.

  • veldzicht

    Die linkse rakkers willen helemaal niet dat de herkouwers uit het verdomhoekje komen,moeras en bossen zijn toch veel beter dan die boeren met hun stomme koeien.

  • DJ-D

    <>

  • koestal

    De koe is een nuttig dier,nuttiger dan een vliegtuig of een auto.

Laad alle reacties (6)

Of registreer je om te kunnen reageren.