Rundveehouderij

Achtergrond 4 reacties

Koematras of waterbed? Dit vinden melkveehouders

Uit een Boerderij-enquête blijkt dat 30% van de melkveehouders ontevreden is over de boxbedekking. Te snelle slijtage en kale hakken zijn pijnpunten. Waterbedden hebben minder nadelen, behalve de hogere prijs en gladheid als ze nat zijn.

In 2014 publiceerde Boerderij een overzichtsartikel over koematrassen en waterbedden. Dit artikel geeft een update. In het Overzicht koematrassen en waterbedden staan enkele nieuwe boxbedekkingen.

7 nieuwe koematrassen in 5 jaar

Nieuwe koematrassen zijn: Bos Wellness-matras, Dutch Mountain-koematras, Gelfoam-matras en Kraiburg Wela. De onderlaag van het Bos Wellness-matras van Bos Rubber is 35 millimeter. “De kwaliteit is met een soortelijk gewicht van 300 kilo/m3 goed, de vervorming is minimaal en het biedt koeien veel comfort”, zegt Johan Bos. Het matras is leverbaar met verschillende rubber topmatten met nylon.

Johan Mulder, melkveehouder, 115 koeien, in Wezup (Drenthe): “Met de installatie van Gelfoam-koematrassen van Agriprom en flexibele boxafscheidingen in mei 2018 hebben we het koecomfort verbeterd. Via bewegingssensoren zie ik dat de koeien in de stal net zoveel liggen als in de weide, het ligcomfort in de stal is dus goed. De koeien gaan in één keer liggen en opstaan en ze geven gemiddeld 1.000 liter melk meer dan vorig jaar.”

Agriprom levert sinds 2016 het Gelfoam-matras (soortelijk gewicht van 300 kg/m3) die bestaat uit een watervaste ecorub onderlaag, een uiterst zachte gelfoam kern en bovenop een elastische latexlaag. “De 100% rubber toplaag is 4,5 of 9 millimeter dik en versterkt met een inlage”, vertelt Tristan Staal van Agriprom.

Tekst gaat verder onder de foto‘s.


  • Door de dikte en hoge zachtheid van het Dutch Mountain-matras van Cowhouse landt een koe zonder pijn als ze gaat liggen. Bij het opstaan heeft een koe veel grip. - Foto: Cowhouse

    Door de dikte en hoge zachtheid van het Dutch Mountain-matras van Cowhouse landt een koe zonder pijn als ze gaat liggen. Bij het opstaan heeft een koe veel grip. - Foto: Cowhouse

  • In 2016 is het Gelfoam-matras van Agriprom gemonteerd in één van de stallen op Dairy Campus in Leeuwarden. De onderlaag heeft een soortelijk gewicht van 300 kg/m3. - Foto: Agriprom

    In 2016 is het Gelfoam-matras van Agriprom gemonteerd in één van de stallen op Dairy Campus in Leeuwarden. De onderlaag heeft een soortelijk gewicht van 300 kg/m3. - Foto: Agriprom

Het Dutch Mountain-koematras is 14 centimeter dik aan de voorzijde en 10 centimeter aan de achterzijde en is het duurste matras in dit overzicht. Cowhouse introduceerde dit matras in 2019. “We streven naar een beter leven voor de koe en een hoger rendement voor veehouders. Op het nieuwe koematras gaan koeien eerder en langer liggen”, vertelt Rinse Andringa van Cowhouse. “Veehouders investeren meer in dierenwelzijn vanwege de voordelen hiervan. Dutch Mountain is gemaakt van Milik Foam, een speciaal door ons ontwikkeld foam, en niet van samengeperste polyurethaan vlokken, zoals bij de meeste matrassen.”

Johan Bakker, melkveehouder, 200 koeien, Hollandscheveld (Drenthe): “Sinds 4 maanden liggen er Dutch Mountain-koematrassen van Cowhouse in de 34 ligboxen voor droge koeien. Het matras is extreem zacht en de koeien hebben veel grip bij het opstaan. Het matras veert langzaam terug, goed voor de duurzaamheid, maar wel lastig bij het schoonmaken. De Pasture Mat van het melkvee is 5 jaar oud en bevalt nog steeds erg goed.”

Pieter Joost Bos van DSD Stalinrichting ziet bij jongvee ook steeds meer animo bij veehouders voor luxere boxbedekking. “Ze kiezen vaker voor koematrassen met meer comfort, ook voor jongvee.”

Schuim koematrassen hebben een relatief dikke onderlaag van schuimplaten die vloeistofdicht zijn verpakt. De bovenlaag is een dunnere, slijtvaste en vloeistofdichte toplaag, die met kunststof-, aluminium- of rvs-profielen aan alle kanten is vastgezet. De toplaag is veelal ‘gewapend’ rubber, behalve de toplaag van textiel van de Pasture-mat van Cowhouse en de polypropyleenlaag van de Bvpro-matrassen van Bevepro. De toplaag is meestal 1 stuk voor 50 ligboxen in verschillende diktes. De onderlaag bestaat uit latex schuimmatrassen, polyurethaan foam of een combinatie van beiden.

Boerderij-enquête: hoe tevreden zijn veehouders over boxbedekking?

Boerderij heeft ervaringen van veehouders met koematrassen en waterbedden gepeild in een enquête. Hierop reageerden 209 veehouders. 38 respondenten gaven echter niet aan welk type koematras of waterbed zij hebben. Of ze vulden geen koematras of waterbed in, omdat ze biobedding, zand, stro op beton, een noppen- of weidemat of rubber mat hebben.

Uit de overige 171 reacties blijkt dat 134 veehouders een koematras gebruiken en 37 een waterbed. De leveranciers zijn: Spinder (38%), Snel hout en -rubberhandel (17,5%), GEA Stalinrichting (8,2%), Cowhouse (6,4%), Moduulbouw (5,8%), DSD Stalinrichting (5,6%), Agriprom (5,2%), DeLaval (2,9%) en overige leveranciers (10,4%). Het Meadow Next koematras is het meest gekochte koematras (31 veehouders). Daarna volgen het Kraiburg Wingflex Matras (18 veehouders), het Mayo-matras en de Pasture Mat (beide 10 veehouders). Het BUC Dual-waterbed is het meest populaire waterbed, dit bed is door 26 veehouders aangeschaft, het enkele waterbed van Spinder door 6 veehouders. Daarna volgen de andere waterbedden.

Plus: ligcomfort, arbeidsgemak
Veehouders noemen als belangrijkste pluspunten van de gekozen boxbedekking: ligcomfort, koeien die langer liggen, arbeidsgemak, veel grip bij opstaan, geen kale of dikke hakken, verwachte levensduur, weinig strooisel nodig, makkelijk schoon te maken en hygiëne. “Voor een waterbed geldt dat deze goed blijft, want ‘water slijt niet’, een matras verliest na verloop van tijd toch veerkracht”, zegt één van de veehouders.

Min: kale hakken, te snelle slijtage topmat
Ruim 70% van de veehouders heeft goede ervaringen met het gekozen type koematras of waterbed. Circa 30% heeft kritiek op het door hen gekozen koematras. De belangrijkste minpunten die deze veehouders noemen zijn: kale of dikke hakken, melk uitliggen, te korte levensduur, te snelle slijtage topmat, verminderde zachtheid/veerkracht, vuile koeien, zware montage, blijft nat/droogt slecht op en warm in de zomer.

Tegenstrijdige ervaringen met koematras
Opvallend is dat de ervaringen met hetzelfde matras soms tegenstrijdig zijn. De een geeft als pluspunt geen kale hakken, terwijl een ander dat als minpunt aangeeft. Wellicht is dat te verklaren door andere variabelen, zoals type en hoeveelheid zaagsel of boxafstelling, die naast boxbedekking ook invloed hebben op bijvoorbeeld kale hakken. Bijna de helft van de boxbedekking is langer dan 7 jaar in gebruik en 27% langer dan 9 jaar. De klachten nemen toe als koematrassen langer in gebruik zijn, waarbij vaak minder sterke toplagen zijn gebruikt.

Waterbed duur, maar minder minpunten
Melkveehouders met waterbedden zien minder minpunten, uitgezonderd de hoge prijs. Enkele gebruikers van het Dual-waterbed geven aan dat deze moeilijker schoon te maken zijn en dat ze glad worden als het bed nat is. Spinder heeft 20 jaar ervaring met waterbedden. In 2016 is de toplaag van het Dual-waterbed ruwer gemaakt om uitglijden te voorkomen.

Lees alle door respondenten benoemde plus- en minpunten in de digitale Boerderij

Veel koecomfort met waterbed

Er zijn ook watergevulde matrassen voor koeien op de markt. Deze bestaan uit 2 lagen dik rubber die aan elkaar gevulkaniseerd zijn, waarbij water voor het comfort zorgt in plaats van een latex schuimlaag of gemalen rubber. “Een waterbed geleidt de lichaamswarmte van de koe naar de koude ondergrond. En dat helpt tegen warmtestress en extra melk uitliggen”, zegt Henk van Dijken van Spinder. “Ook voorkomt het drukplekken ofwel blokkade van de bloedsomloop, de belangrijkste oorzaak van gezwollen hakken.”

Goitzen Elzinga, melkveehouder, 120 koeien, Veenwouden (Friesland): “In 2018 zijn we overgestapt van diepstrooiselboxen naar Aquastar Ultimate Combi-waterbedden van DSD Stalinrichting. De bedden zijn comfortabel, de koeien liggen veel en hebben veel grip. Het werkt makkelijk en de koeien geven meer melk. Ze liggen net als in diepstrooisel wel melk uit, maar dat is nu veel beter te reinigen. Het celgetal daalde van 250 naar 140.”

De leveranciers van watermatrassen zijn Beerepoot Agri, Spinder, GEA Stalinrichting, Agriprom en DSD Stalinrichting. Sinds 2014 zijn er drie nieuwe bijgekomen. DSD Stalinrichting levert het 70 millimeter dikke Aquastar Ultimate Combi-waterbed, dat bestaat uit een latexschuim onderlaag met daarbovenop een waterbed met zachte toplaag en een waterknierol. Agriprom levert het Aquaflex waterbed (enveloppe van 2x6 mm rubber) met 1 centimeter dikke Ecolatex-onderlaag. “Wij kiezen voor een enkel waterbed, omdat de tussenruimte bij een duo waterbed nog steeds erg hard is en vrijwel geen comfort biedt”, zegt Staal. GEA Stalinrichting heeft ook een nieuw waterbed: het Akwatopsoft-waterbed. Het is een waterbed van Styrene Butadiene-rubber mét daaronder een 40 millimeter dik PU-foammatras. “Een koe kan zo nooit meer met haar knieën op een betonvloer landen”, zegt Twan van Santvoort van GEA Stalinrichting.

Jouke, Maaike en Arjen Rijpkema, melkveehouders, 130 koeien, Oldeholtwolde (Friesland): “Vorig jaar hebben we Akwatopsoft-waterbedden van GEA geïnstalleerd en dat bevalt goed. Voorheen lagen de koe een dun matras met zaagsel. De waterbedden verbeteren het ligcomfort aanzienlijk. We zien minder kreupele koeien en het antibioticagebruik en het celgetal zijn omlaag en dat scheelt ook in de opfok. Bij warm weer liggen sommige koeien melk uit.”


  • Goitzen Elzinga, melkveehouder in Veenwouden (Fr.) gebruikt sinds november 2018 het Aquastar Ultimate Combi-waterbed van DSD Stalinrichting. Sindsdien liggen de koeien meer, is de melkproductie gestegen en het celgetal gedaald. - Foto: Mark Pasveer

    Goitzen Elzinga, melkveehouder in Veenwouden (Fr.) gebruikt sinds november 2018 het Aquastar Ultimate Combi-waterbed van DSD Stalinrichting. Sindsdien liggen de koeien meer, is de melkproductie gestegen en het celgetal gedaald. - Foto: Mark Pasveer

  • Jouke Rijpkema in Oldeholtwolde (Fr.) heeft sinds vorig jaar Akwatopsoft-waterbedden van GEA Stalinrichting. Het effect: minder kreupele koeien en meer melk. - Foto: Jouke Hutten

    Jouke Rijpkema in Oldeholtwolde (Fr.) heeft sinds vorig jaar Akwatopsoft-waterbedden van GEA Stalinrichting. Het effect: minder kreupele koeien en meer melk. - Foto: Jouke Hutten

Beerepoot Agri, GEA en DSD Stalinrichting hebben een foam- of schuimmatras onder het waterbed liggen. “Dat doet juist de koeling van een waterbed teniet”, vindt Van Dijken van Spinder. “Een isolerend matras onder een waterbed belemmert de warmtegeleiding van de koe naar de koude ondergrond.” Van Santvoort en Pieter Joost Bos geven aan dat het voordeel van een matras onder het waterbed vele malen groter is dan een mogelijke isolerende werking. “Dat is nooit onderzocht”, zegt Van Santvoort. Een koe zweet nauwelijks via de huid en raakt haar warmte vooral kwijt via de ademhaling. “Een schuimmatras onder een waterbed biedt meer comfort. Het voorkomt drukbelasting op de knieën bij gaan liggen en de koe heeft grip bij opstaan”, zegt Pieter Joost Bos.

Spinder heeft op 1 september 2017 BUC Holland in Leek (Groningen) overgenomen en levert nu als enige het Dual Waterbed, een waterbed met 2 afgesloten compartimenten. “Het voorste compartiment bevat in verhouding meer water dan voorheen en dat beschermt de knieën bij het gaan liggen en opstaan”, zegt Van Dijken. Van Santvoort vindt dat fabrikant GEA met een matras onder zijn waterbed meer verbetering en een hoger koecomfort bereikt.

Leveranciers werken aan verbeteringen koematras

Leveranciers ontwikkelen verbeterde toplagen en vulling die langer meegaan. “Matrasdikte zegt niets over comfort”, zegt Staal. “Het gaat om indrukbaarheid en elasticiteit van de onderlaag op lange termijn en een goede score daarop in testen van het Duitse onderzoeksinstituut DLG. Hierbij wordt een een koematras onderworpen aan 100.000 indrukkingen van een kunsthoef van een koe van 1.000 kilo. Een goede DLG-score bereik je eerder met een hoog soortelijk gewicht van 300 kg/m3.”

Laatste reacties

  • j.slingerland1

    De beste matras is geen matras!

  • idd na verloop van tijd word elke matras minder comfortabel en je moet er wat op strooien dus veel werk blijf je houden...het beste is zand en daarna diepstrooisel..dan geen kale hakken meer in ieder geval.....

  • matrassen geven naast boercomfort te weinig koecomfort zei een diepstrooisel boer die volop strokalk gebruikt

  • 344412

    Diepstrooisel

Of registreer je om te kunnen reageren.