Rundveehouderij

Achtergrond 4 reacties

Graslandvernieuwing blijft lastig door droogte

Afgelopen najaar brak graslandvernieuwing alle records, maar dat was niet overal succesvol.

Herinzaai en doorzaai van grasland boekte vorig najaar een record. “Sinds 1 juli 2018 is in totaal voor circa 125.000 hectare aan graszaad verkocht in Nederland. Dat is het hoogste niveau van de afgelopen 10 jaar”, zegt Jos Groot Koerkamp van Limagrain.

Het is een logisch gevolg van de schade aan graspercelen door de langdurige droogte in 2018. Er was vooral schade op zandgronden in het oosten en zuiden van het land, maar ook in de veenweidegebieden in Friesland en het westen van het land.

Afgelopen najaar is vanwege de droogte veel grasland opnieuw ingezaaid. De resultaten waren erg wisselend - foto: Hans Prinsen.
Afgelopen najaar is vanwege de droogte veel grasland opnieuw ingezaaid. De resultaten waren erg wisselend - foto: Hans Prinsen.

Gras op veen is er het slechtst aan toe

Volgens Piet Riemersma van Van Iperen is grasland op klei redelijk tot goed hersteld. “Op zandgrond ging erg veel gras verloren en nam de onkruiddruk flink toe, vooral muur en paarse dovenetel.”

Gras op veengrond is er volgens Riemersma het slechtst aan toe. De bodem is zo droog, dat het veen moeilijk water opneemt. “Het land was geheel bruin en is weer groen geworden, maar bodem- en graskwaliteit zijn achteruit gehold.”

Veel nieuw grasland is verdroogd

Het spontane herstel van grasland is goed in gebieden waar het grondwaterpeil weer op niveau is en waar veehouders hebben beregend. “In het oosten en zuiden, waar het grondwaterpeil nog te laag is, is het herstel slecht geweest. Soms is voor een tweede keer gras gezaaid”, zegt Groot Koerkamp.

Graslandvernieuwing lukte het afgelopen najaar niet altijd, omdat het toen nog steeds te droog was. Gras kiemt bij 8 tot 10 graden bodemtemperatuur en bij voldoende lucht en vocht in de grond.

“Veel nieuw grasland is verdroogd”, zegt Riemersma. Van het grasland dat is doorgezaaid, is volgens hem slechts 30% gelukt, van herinzaai is 50% geslaagd.

Alleen in maart herstel

Volgens Gerard Abbink van Groeikracht heeft het eigenlijk alleen in maart voldoende geregend voor wat herstel van grasland. “In december was het ook nat genoeg, maar te koud voor grasgroei.”

“Muur, dat goed groeit bij lage temperaturen, heeft hiervan geprofiteerd. Soms was er ook nog pech met vorst. Er zijn dus voldoende percelen die weer op de kop gaan.”

Tom Niehof van Barenbrug weet dat in regio’s waar regen na inzaai zeer laat viel, gras pas laat is gekiemd en gevestigd. “Muur had veel tijd om te concurreren met de nieuwe mat. Waar door muur kale plekken zijn ontstaan, is doorzaai nodig.”

Doorzaai en herinzaai van grasland in het najaar is lang niet overal geslaagd als gevolg van droogte

Groeikracht adviseerde in augustus 2018 kale plekken tijdelijk door te zaaien met Italiaans raaigras voor een snelle bedekking en het tegengaan van vestiging van onkruiden. Dit voorjaar is ook meer onkruidbestrijding in weilanden toegepast vanwege de open stand van de zode en de hoge onkruiddruk.

Ook graszaadleverancier DLF constateert dat doorzaai en herinzaai van grasland in het najaar lang niet overal is geslaagd als gevolg van de droogte.Veehouders die hoopten op spontaan herstel van de grasmat, kwamen soms bedrogen uit omdat de kale plekken in het gras nu vol muur staan.

Ook al heeft normaal gesproken doorzaaien of opnieuw inzaaien van grasland in het najaar de voorkeur. In dergelijke gevallen kan het grasland nu wel worden aangepakt, muur worden bestreden en grasland worden doorgezaaid of opnieuw ingezaaid.

Zorg voorafgaand aan herinzaai van gras voor een goede bewerking van de bodem - foto: Michel Zoeter.
Zorg voorafgaand aan herinzaai van gras voor een goede bewerking van de bodem - foto: Michel Zoeter.

Graslandvernieuwing voor 31 mei

“Doe dat dan wel met gecoat graszaad (Pronitro)”, zegt Hendrik Nagelhoud van DLF. De stikstof in de coating zorgt voor snellere opkomst en betere, sterkere planten.

Als de eerste snede van het land is en er veel open plekken zijn in de grasmat, kan er goed worden doorgezaaid. Maar voldoende vocht blijft nodig om het zaad goed te laten kiemen, benadrukt hij.

Tussen 10 mei en 1 september mogen boeren grasland op zand- en lössgrond scheuren en opnieuw inzaaien. Op klei- en veengrond mag dat tussen 1 februari en 15 september.

“Of dat gebeurt, hangt af van de opbrengst en kwaliteit van de eerste snede”, zegt Groot Koerkamp. “Melkveehouders die zien dat de opbrengst tegenvalt, zullen graslandvernieuwing overwegen. Doe dit dan voor 31 mei, want vanaf 1 juni geldt voor alle bedrijven een korting op de stikstofgebruiksnorm van 50 kilo per hectare.”

Eind van de zomer verwacht ik meer graslandvernieuwing dan normaliter het geval is

Riemersma verwacht bij aanhoudende droogte weinig graslandvernieuwing. “Het is nog steeds veel te droog en graszaad kiemt extreem moeilijk of verdroogt na het kiemen. Bij nieuwe inzaai heb je dan een groot risico op mislukking.” Niehof vindt ook dat aanhoudende droogte niet meehelpt aan herstel van grasmatten en ruwvoervoorraden.

Niehof: “Eind van de zomer verwacht ik meer graslandvernieuwing dan normaliter het geval is. Augustus is ook de beste maand om gras opnieuw in te zaaien.” Een groot deel van het slechte grasland wordt dit jaar ingezaaid met mais.

Gras heeft voldoende water nodig om te kunnen groeien. “Er zijn soorten die met minder water toe kunnen – zoals timothee, rietzwenkgras of festulolium -, maar dan ga je wel inleveren op kwaliteit in de kuil. Bovendien handhaven deze soorten zich ook niet bij de extreme droogte van vorig jaar”, zegt Groot Koerkamp. “Engels raaigras blijft het beste om goed te melken.”

Grasklavermengsels inzaaien ook optie

Veehouders kunnen ook overwegen om grasklavermengsels in te zaaien. Want zowel witte als rode klaver kan zich beter handhaven bij droogte door de diepe penwortel.

Riemersma vindt dat je niet kunt spreken over droogteresistente rassen, want gras blijft een plant die onder vochtige omstandigheden het beste presteert. “Kies je voor dieper wortelende rassen, dan weet je ook dat vestiging op het perceel moeilijker wordt. Gras dat er al jaren staat, heeft een goede beworteling en kan beter tegen droogte dan nieuw ingezaaid gras.”

Bij 60 tot 80% goede grassen geeft doorzaai de graszode een opfrisbeurt

Grasland vernieuwen is nodig als de zode voor 40% of meer uit open plekken en slechte grassen/onkruiden bestaat. Of als het kweekaandeel 20% of hoger is. “Dood gras vanwege droogte valt daarbij onder open plekken en onkruiden”, zegt Groot Koerkamp.

Bij 60 tot 80% goede grassen geeft doorzaai de graszode een opfrisbeurt. Het voordeel van doorzaai ten opzichte van herinzaai is behoud van draagkracht van de grond en de kosten zijn lager. Doorzaaien met de halve dosering van herinzaai geeft al goede resultaten.

Door extreme droogte en warmte in de zomer van 2018 stonden veel graspercelen hol. Doorzaai was op veel plaatsen nodig - foto: Bert Jansen.
Door extreme droogte en warmte in de zomer van 2018 stonden veel graspercelen hol. Doorzaai was op veel plaatsen nodig - foto: Bert Jansen.

Vers grasmonster analyseren

Veehouders kunnen hun percelen inspecteren door er in een W-vorm doorheen te lopen en het aandeel goede grassen te bepalen. Limagrain gaat dit voorjaar ook haar LG-lab inzetten bij demodagen.

“Veehouders kunnen hun zelf genomen vers grasmonster laten analyseren op kwaliteit, via NIR-techniek. Dit is een belangrijke maatstaf of het weiland aan vernieuwing toe is of niet”, zegt Groot Koerkamp.

Bij graslandvernieuwing is het belangrijk om te kiezen voor een graszaadmengsel dat past bij het gebruiksdoel: alleen maaien of maaien en beweiden. “Vraag je ook af of je gras teelt voor extra structuur in het rantsoen, voor meer eiwit of om snel veel gras te produceren”, aldus Groot Koerkamp.

Als je veel varkensgras, ruwbeemd en straatgras ziet, is de grond te hard

“Grijp graslandvernieuwing meteen aan om eventuele storende lagen op te heffen en breng de pH indien nodig op orde met een bekalking, uit te voeren na het scheuren.”

Informatie over het plantenbestand helpt om de juiste keuzes te maken in het graslandmanagement. “Als je veel varkensgras, ruwbeemd en straatgras ziet, is de grond te hard. Andere onkruiden, zoals boterbloem en pinksterbloem, zijn juist een indicatie van kalktekort of een slechte vochthuishouding. Neem in dit laatste geval de afwatering onder de loep”, zegt Tom Niehof van Barenbrug.

Graslandvernieuwing loont

Nieuw grasland levert meer op, qua opbrengst, voederwaarde én melkopbrengst. Er is 1,4 liter meer melk per koe mogelijk. Vernieuwen van grasland loont, want nieuw grasland levert jaarlijks gemiddeld 3.000 kg droge stof en 3.000 kVEM méér op per hectare, Dat is vergeleken met een voor Nederland representatieve graszode van 6 jaar oud.

Dat blijkt uit een proef in 2013 met inzaai van weidemengsels uitgevoerd door Schothorst Feed Research in opdracht van Limagrain. De mengsels bestaan uit tetraploïd Engels raaigras en zijn geselecteerd op voederwaarde (VOS/VCOS, suikers, eiwitten en verteerbare celwanden), melkdrijvende eigenschappen en smakelijkheid.

“Met hoogwaardig grasland is met een gelijke opname van 23 kg droge stof tot wel 1,4 liter meer melk per koe per dag mogelijk”, zegt Jos Groot Koerkamp. “De voerefficiëntie steeg van 1,24 tot 1,30 liter meetmelk per kg droge stof voer doordat een koe dit gras beter benut.” Dat blijkt uit diervoeder- en verteringsonderzoek met twee groepen van 15 hoogproductieve koeien in midlactatie.

Tips voor herinzaai nieuw gras en doorzaai van bestaand grasland

Bodembewerking en onkruiden

  • Spoor storende lagen op (met schop en grondboor) en hef deze op met ploegen en/of diepwoelen.
  • Verlaag op zand de onkruiddruk met kerende of intensieve grondbewerking. Op zware kleigrond is vaak alleen een toplaagbewerking, bijvoorbeeld met een rotorkopeg, voldoende om grond niet te verstoren.
  • Spuit voorafgaand aan herinzaaien met glyfosaat om grassen en onkruiden te doden. Wieden kan ook. Zaai de open plekken snel in met snel kiemende mengsels zodat onkruiden geen kans krijgen.
  • Ga bij doorzaaien voorafgaand aan het zaaien twee keer wiedeggen of spuit tegen specifieke onkruiden.
  • Voorkom bodemverdichting en zorg voor een lage bandenspanning (maximaal 1 bar). Gras wortelt optimaal bij een bodemdruk van 0,8 bar. De bodemdruk is te meten met een penetrometer. Bespreek het met uw loonwerker, zodat hij ook bijdraagt aan het voorkomen van bodemverdichting.

 

Inzaai/doorzaai

  • Voer herinzaai of doorzaai uit van half maart tot half mei of van half augustus tot half september. Want in de tussenliggende periode is de kans op onvoldoende kieming en uitdroging te groot.
  • Pas herinzaai of doorzaai toe voorafgaand aan een regenbui of regenperiode, want een vochtige bodem is een garantie voor een succesvolle kieming.
  • Kies bij drogere omstandigheden in het voorjaar voor grasmengsels behandeld met bijvoorbeeld Headstart Gold. Dit is een kiem- en groeiversnellende 100% organische zaadcoating, die opkomst en groei van gras verbetert.
  • Zaai graszaad twee keer zo diep als de lengte van het zaad. Dat is een zaaidiepte van 1,5 centimeter voor rietzwenk, beemdlangbloem, Engels raaigras en Italiaans raaigras. Als kleiner zaad wordt meegezaaid, zoals timothee, veldbeemd of klaver is 0,5 tot 1 centimeter optimaal. Bij dieper zaaien, begraaft u deze kleine zaden, waardoor de opkomst slechter is.
  • Kies voor weiden en maaien mengsels met vooral tetraploïd en diploïd Engels raaigras. Maaipercelen zijn het meest productief met tetraploïd Engels raaigras.
  • Zaai een grasklavermengsel voor meer droogteresistentie, extra N-ruimte en eiwitopbrengst en structuurrijke grasrassen voor extra prik en smakelijkheid.
  • Zaai Italiaans raaigras (voedertype) als u kort (1 tot 2 jaar) maximaal gras wilt produceren.
  • Zorg voor een minimale rijafstand en druk de grond aan met een Cambridge-rol, want daardoor blijft water beter in de bouwvoor en is er minder schade door vertrapping of het berijden bij de eerste oogst.
  • Maai na het doorzaaien het gras kort, want dat geeft nieuwe grasplantjes voldoende ontwikkelruimte.

 

Bemesting

  • Voer grondonderzoek uit voorafgaand aan graslandvernieuwing, want dan weet u met welke mineralen u de bemesting kunt bijsturen voor de ideale groeiomstandigheden.
  • Zorg voor een goede bemesting. Bemesting voor het zaaien, is niet nodig als blijkt dat fosfaat en kali voldoende aanwezig zijn. Een kleine N-gift stimuleert een snelle begingroei.
  • Bemest wel na meer jaren snijmais. Wanneer u gras/klaver zaait na mais, is een extra gift van 30 kg stikstof raadzaam, zodat de klaverplant zich optimaal ontwikkelt.
  • Voeg kalk of organische stof toe op zand en klei, want dat voorkomt verdichting en verbetert de bodemstructuur.

 

Laatste reacties

  • Vhouder

    gras doorgezaaid niks van uitgekomen

  • koestal

    Zonder genoeg water lukt het niet.

  • Gras doorzaaien is alleen goed voor de leverancier!

  • ricooo12

    Eind augustus 2018 8ha grasland met glyfosfaat doodgespoten , begin september het grasland belucht en weer goed gerold daarna gras ingezaaid met een vredo doorzaai machine met 50 kg graszaad per ha. Is hier goed geslaagd 23 april 2019 een beste eerste snede gras afgehaald en laat weer een mooie hergroei zien.

Of registreer je om te kunnen reageren.