Rundveehouderij

Achtergrond

Meer mogelijkheden voor verzamelen vee

Binnenkort worden verzamelmogelijkheden voor mestvee verruimd. De veehandel hoopt hetzelfde voor gebruiksvee, maar dat is nog onzeker.

Sinds het begin van deze eeuw is het verzamelen van rundvee steeds verder aan banden gelegd. Dat heeft onder meer geleid tot het opdrogen van het vetweiden (afmesten van melkvee), krimp van de veemarkten en strenge eisen voor situaties waar het op papier nog wel mogelijk was. Een project van de overheid en de sector om het verzamelen onder voorwaarden te vereenvoudigen, is zo’n 5 jaar geleden niet geslaagd.

Verruiming van mogelijkheden verzamelen mestvee

De starre regelgeving heeft niet alleen voor de praktijk negatieve gevolgen. Zo leidde het tot de situatie dat het wel mogelijk was om weidekoeien vanuit het buitenland aan te voeren, maar niet van een Nederlandse verzamelplaats. Vanuit beheersing van gezondheidsrisico’s is dat niet logisch. Bij import van nuchtere kalveren mag geen tweede verzamelslag in Nederland plaatsvinden.

Verzamelplaatsen zijn gebonden aan eisen uit met name de Regeling preventie, bestrijding en monitoring van besmettelijke dierziekten en zoönosen en TSE’s. De regels rondom het verzamelen van schapen en geiten zijn aangepast en dat gaat ook gebeuren met de regels rond mestvee en kalveren. - Foto: Cor Salverius
Verzamelplaatsen zijn gebonden aan eisen uit met name de Regeling preventie, bestrijding en monitoring van besmettelijke dierziekten en zoönosen en TSE’s. De regels rondom het verzamelen van schapen en geiten zijn aangepast en dat gaat ook gebeuren met de regels rond mestvee en kalveren. - Foto: Cor Salverius

Nu lijkt een andere wind te waaien. Mede door een langdurige lobby van de veehandel ondersteund door nieuwe Europese wetgeving is de regelgeving bij schapen en geiten eind vorig jaar gewijzigd. Voor rundvee staat ook een aanpassing van de Regeling preventie, bestrijding en monitoring van besmettelijke dierziekten en zoönosen en TSE’s op het programma, bevestigt NVWA. Dat betekent onder andere dat rundvee bedoeld voor de slacht en voortaan ook voor afmesten onder een aantal voorwaarden verzameld mag worden. Verder wordt bij kalveren voor de mesterij een tweede verzamelronde toegestaan.

In eerste instantie hebben de aanpassingen betrekking op mestvee. Dat is in de wetgeving de nieuwe naam voor weidevee, zoals dat ook bij de schapen is aangepast. De verwachting is dat de veranderingen in de loop van dit jaar worden doorgevoerd.

Werkwijze bij schapen en geiten is al aangepast

De Regeling preventie, bestrijding en monitoring van besmettelijke dierziekten en zoönosen en TSE’s is vorig jaar voor schapen en geiten aangepast. Daarvoor zijn ook definities aangepast, zoals introductie van ‘mestgeit’; net als bij rundvee een weiderund voortaan mestrund heet.
Door deze wijziging mogen naast slachtschapen en -geiten ook dieren voor de mesterij worden vervoerd via een erkend verzamelcentrum. Onder voorwaarden is een tweede verzamelslag voor de mesterij en slacht toegestaan. Daarvoor gelden wel voorwaarden, zoals een gelijke gezondheidsstatus van de dieren. De zogenoemde 21-dagenregeling bij export is de sector ten spijt niet versoepeld.
Voor fokgeiten en -schapen geldt de verruiming overigens niet. Een eenmalige verzamelslag blijft alleen toegestaan voor dieren die bestemd zijn voor het buitenland.

Uitwerking aanpassingen kritisch bekijken

Esther van Nieuwkerk, directeur van Vee&Logistiek Nederland, is tevreden met de verwachtte aanpassingen. Ze merkt meer realisme bij de overheid, maar gelijktijdig worden verantwoordelijkheden rondom controles teruggenomen. “Een paar jaar geleden was het idee om dat met certificering via private kwaliteitssystemen te regelen, maar dat is niet gelukt. Nu gebeurt het alleen nog via de eigen NVWA.” Hoewel Van Nieuwkerk de ontwikkelingen als positief omschrijft, vindt ze het belangrijk om de uitwerking kritisch te bekijken. Met name of er geen negatieve bijeffecten ontstaan.

Invulling Europese wetgeving biedt kansen melkvee

Naast het verzamelen van mestvee wordt in de wandelgangen ook gesproken over het verzamelen van melkvee. Dat is echter minder concreet en de invulling daarvan is sterk afhankelijk van de Nederlandse invulling van de Europese Animal Health Regulation (AHR). Van Nieuwkerk heeft wel goede hoop. “In veel andere landen gaat dat gemakkelijker dan in Nederland en juist AHR zal bijdragen aan uniformere Europese regels.” Het hangt echter van de gedelegeerde en uitvoeringshandelingen en omzetting naar Nederlandse wet- en regelgeving af of en, zo ja, onder welke voorwaarden het straks gaat gebeuren. Dat zou op zijn vroegst in 2021 zijn als de AHR is geïmplementeerd.

Overigens heeft Van Nieuwkerk nog wel een advies voor de Europese beleidsmakers: maak een soort Schengengebied binnen de EU voor diertransporten met een laag risico, zoals direct van een bedrijf naar een slachterij in het buitenland. “Dat verlaagt de kosten voor de sector enorm, terwijl de veterinaire risico’s niet groter hoeven te worden.”

Uitwerking nieuwe Europese wetgeving

De Animal Health Regulation moet de uitvoering van wetten en regels rondom diergezondheid in de EU moderniseren en stroomlijnen.

De nieuwe Europese Animal Health regulation (AHR) of Diergezondheidsverordening is het resultaat van jarenlang overleg. Het is een zogenoemde parapluverordening, wat betekent dat de normen worden uitgewerkt in de vorm van een reeks gedelegeerde en uitvoeringshandelingen (Delegated and Implementing Acts). Deze verplichten lidstaten Europese afspraken toe te passen in hun eigen wetten en regels.
De AHR treedt in april 2021 in werking. Nederland moet voor die tijd de implementatie in de eigen wet- en regelgeving hebben geregeld. Dat zal onder andere doorwerken in de Regeling preventie, bestrijding en monitoring van besmettelijke dierziekten en zoönosen en TSE’s. Deze regeling (regelt alles rondom preventie, bestrijding en monitoring van besmettelijke dierziektes) is in 2005 van kracht geworden en regelt in het bijzonder het verplaatsen en verzamelen van dieren en de voorwaarden waaronder dat is toegestaan. De regeling wordt af en toe aangepast, zoals vorig jaar rondom verzamelen van schapen en geiten en in de komende aanpassing (in de loop van 2019) rondom het verzamelen van mestrunderen.

Sector heeft wensenlijstje wat nog meer beter kan

Aanpassing regels zorgt voor impuls bij veemarkten

Meer verzamelmogelijkheden bieden kansen voor verzamelcentra en veemarkten. Henk van Dommelen, directeur van het gelijknamig verzamelcentrum in Woerden, vindt het hoog tijd worden. “Ik zeg niet dat de regels onwerkbaar zijn, maar gemakkelijk is het niet.” Zijn grootste bezwaar is dat zijn bedrijf 5 gescheiden epidemiologische bedrijfseenheden kent. Dezelfde regelgeving staat echter niet toe dat verschillende diersoorten gelijktijdig op 1 locatie aanwezig zijn. “Dat is dus echt niet logisch.” Ook het uitvoeren van ‘control post’, dus een plaats waar vee kan rusten, is daardoor moeilijk uitvoerbaar.

Van Dommelen verwacht met de aangekondigde aanpassingen gemakkelijker te kunnen werken tegen lagere kosten. Daar profiteert volgens hem de hele veehouderijsector van.

De veemarkten, zoals in Leeuwarden, hebben last van strenge regels rondom verzamelen van vee. Nu worden vooral slachtkoeien uit de melkveehouderij verhandeld. Er komen meer mogelijkheden voor mestvee. - Foto: Mark Pasveer
De veemarkten, zoals in Leeuwarden, hebben last van strenge regels rondom verzamelen van vee. Nu worden vooral slachtkoeien uit de melkveehouderij verhandeld. Er komen meer mogelijkheden voor mestvee. - Foto: Mark Pasveer

Een andere categorie zijn de veemarkten. Die zagen afgelopen decennia hun handel steeds verder teruglopen. Andries Kingma, voorzitter van de stichting veehandelscentrum Noord-Nederland, zegt graag mee te denken over de praktische invulling. “Het is jammer dat het niet dit voorjaar is gelukt om mestrunderen te verzamelen. Maar wij willen dat goed mee invullen, zoals we ook bij de schapen hebben gedaan.” Kingma benadrukt dat het zonde is dat veel koeien nu direct naar de slacht gaan wat ten koste gaat van een stuk waardevermeerdering. Ook bij de inzet in natuurgebieden ziet hij kansen voor dit vee. Hij ziet daarnaast voordelen van een tweede verzamelslag voor vleeskalveren.

Het verzamelen en verhandelen van melkvee zou een nieuwe impuls kunnen geven aan de veemarkten, verwacht de voorzitter. Hoewel er met de Europese wetgeving volgens hem meer mogelijk is dan Nederland nu doet, is het nog onzeker of dat straks daadwerkelijk gaat gebeuren. Kingma ziet weinig bezwaren; het kan volgens hem prima met dieren met de juiste statussen en in een zogenoemd ‘gebruiksveeblok’, waar dieren bij elkaar blijven. “Het is wel belangrijk dat straks het verzamelen van jongvee mogelijk wordt. Er is veel vraag naar vaarzen uit Duitsland en andere lidstaten. Nu gaat transport erg inefficiënt.” Of en onder welke voorwaarden dit mogelijk wordt, blijft echter nog even onzeker.

‘Voordelen maar het moet nog gebeuren’

Aanpassing van de regelgeving rondom verzamelen van vee is hard nodig, vindt veehandelaar Marco de Keizer. Hij ziet volop voordelen voor de sector.

Marco de Keizer is eigenaar van De Keizer Vee in Oud Alblas (Z.-H.). Het bedrijf handelt in alle soorten gebruiks- en slachtvee, voor binnenland en export, heeft 2 medewerkers in de buitendienst en 3 in de binnendienst. De Keizer Vee heeft handelscontacten in Rusland en 4 EU-landen. - Foto: Roel Dijkstra
Marco de Keizer is eigenaar van De Keizer Vee in Oud Alblas (Z.-H.). Het bedrijf handelt in alle soorten gebruiks- en slachtvee, voor binnenland en export, heeft 2 medewerkers in de buitendienst en 3 in de binnendienst. De Keizer Vee heeft handelscontacten in Rusland en 4 EU-landen. - Foto: Roel Dijkstra

Het wordt volgens De Keizer hoog tijd dat de regelgeving wordt gemoderniseerd. “Het meeste stamt nog uit 2001 na de MKZ. Het sluit totaal niet meer aan bij de praktijk en werkt voor de diergezondheid en dierwelzijn soms zelfs averechts.” Eén van zijn grootste ergernissen is dat verzamelplaatsen gescheiden epidemiologische bedrijfseenheden zijn, maar toch geen verschillende typen rundvee mogen verzamelen. “Bijvoorbeeld naast fokvee in quarantaine mogen we wel nuchtere kalveren verzamelen, maar geen slachtvee.”

De Keizer ziet voordelen van het verder benutten van de verzamelregelgeving in Nederland. “Bijvoorbeeld als het toegestaan zou worden dat import van melk- en fokvee ook via verzamelplaatsen kan plaatsvinden. Daar kan dan eventueel bloedonderzoek gebeuren zodat de ontvangende melkveebedrijven dieren ontvangen die qua ziektestatus voldoen aan de certificering van het ontvangende bedrijf.” Daarnaast noemt hij de mogelijkheid om vanaf de verzamelplaats meer veehouders te leveren met kleinere aantallen dieren. Ook kunnen veehouders op de verzamelplaatsen dieren komen bekijken voordat ze naar het bedrijf gaan. “In België gebeurt dat al zo en dat werkt heel goed.”

Verruimen van de verzamelmogelijkheden van mestvee is vast een goede aanpassing. Ook voor de handel in nuchtere kalveren ziet hij voordelen als er een tweede verzamelslag mag plaatsvinden. Hij hoopt dat er ook voor gebruiksvee meer mogelijkheden komen. De Keizer merkt in de praktijk dat Nederland steeds meer een importland voor gebruiksvee aan het worden is. “Door de fosfaatwetgeving wordt steeds meer melkvee geïmporteerd, met name uit Duitsland. Nu mogen we die met een voor- en achterwagen maar op twee plaatsen afleveren.” Aangezien de gezondheidsstatus niet altijd past, is het een lastige puzzel. Dat werkt kostprijsverhogend en is niet praktisch.

Ondanks positieve geluiden die hij vanuit de officiële instanties en de eigen belangenorganisatie hoort, vindt hij het te vroeg om al te juichen. “Iedereen onderschrijft dat de huidige manier van werken niet goed is. Er zijn voor alle partijen veel voordelen te halen, maar het moet nog wel gebeuren.”

Of registreer je om te kunnen reageren.