Rundveehouderij

Achtergrond

‘Het ziet er niet uit, maar het melkt best’

Maatschap Ten Kate in Koekange (Dr.) kuilde in 2017 de voederbieten door de mais. Vorig jaar veranderde dat. Nu zijn de voederbieten ingeslurfd, samen met grasbrok. Dat voert prima.

Als veehouder Tom ten Kate bij de mengkuil met voederbieten en grasbrok staat, heeft hij maar een opmerking: “Het ziet er niet uit, maar de koeien vreten het graag en het melkt best.” Het grauwe goedje oogt inderdaad niet aantrekkelijk. Stukken voederbieten van verschillende grootte zijn vermengd met de donkere grasbrok, die door het vocht uit de bieten geweld zijn. Het is wat vochtig, maar wel rul. Het ruikt enigszins fris, maar de kenmerkende geuren van grasbrok en bieten zijn nog vaag aanwezig.

Melkveebedrijf Ten Kate, Koekange


  • Tom ten Kate (21) heeft samen met zijn broer Koen (23) en ouders Jan (54) en Nannie (52) een melkveebedrijf in Koekange (Dr.). - Foto's: Ruud Ploeg

    Tom ten Kate (21) heeft samen met zijn broer Koen (23) en ouders Jan (54) en Nannie (52) een melkveebedrijf in Koekange (Dr.). - Foto's: Ruud Ploeg

  • ‘Het ziet er niet uit, maar het melkt best’

Bedrijfsgegevens

  • 150 melk- en kalfkoeien 
  • 100 stuks jongvee 
  • 9.730 kilo melk 
  • 4,31% vet 
  • 3,46% eiwit 
  • 96 hectare zandgrond in gebruik 
  • 16 hectare snijmais 
  • 3 hectare voederbieten

Zelf telen heeft voorkeur boven inkoop perspulp

De afweging om in 2017 met voederbieten te starten, lag in het feit dat in 2015 en 2016 veel gras is gewonnen. “Daarnaast kochten we altijd nog 6 vrachten perspulp. Die besparing steken we dan liever in de eigen teelt van bieten dan wel eigen krachtvoer.” De voederbieten werden gesnipperd. “Dat is nog een hele, logistieke, operatie. Het hele erf lag onder de bieten en we zijn ’s morgens gestart met snipperen.” Ten Kate merkte al snel dat daar veel tijd in ging zitten. Er werd een tweede versnipperaar geregeld en uiteindelijk waren ze om half 1 ’s nachts klaar.

Op zich voerde dat best aardig. Maar de kuil werd wel erg zuur. “Als je met je handen in de kuil komt en je hebt een sneetje in je vingers, dan voel je dat echt wel.” Het voordeel van verhoging van de gehalten, met name vet, viel ook weg naarmate de kuil langer lag. Ten Kate vindt het ook een nadeel dat hij gebonden was aan de vaste verhouding mais/bieten.

Ander mengproduct om jaarrond te kunnen voeren

Ten Kate wilde de voederbieten behouden, maar wel anders invullen. Vers voeren vindt hij geen optie. “We willen jaarrond kunnen voeren en verse bieten kun je maar tot maximaal eind maart bewaren. Dan moet je ook dagelijks of elke 2 dagen snipperen. Dat zag ik niet zitten.”

Ten Kate wilde de bieten inslurven en kwam zo in contact met Rosier-Greidanus, een mechanisatiebedrijf in Winsum dat onder meer inslurven van voer verzorgt. Via dit bedrijf kwam hij op diverse demo’s en zag hij de mogelijkheden van inslurven met andere producten. In eerste instantie werd gedacht aan mengen met sojahullen. Dat idee verviel toen de maatschap zeker wist dat ze zouden overstappen van FrieslandCampina naar A-ware. “We hebben gekozen om Vlog-melk te produceren en sojahullen passen daar niet in.”

Lees verder onder de foto’s.


  • Tom ten Kate heeft zijn voederbieten samen met grasbrok laten inkuilen. Hij voert er zo'n 6 kilo per koe per dag van. De melkproductie en de gehalten zijn gestegen.

    Tom ten Kate heeft zijn voederbieten samen met grasbrok laten inkuilen. Hij voert er zo'n 6 kilo per koe per dag van. De melkproductie en de gehalten zijn gestegen.

  • Tijdens het inslurven zijn de bieten niet veel verkleind. Dat moet ook niet, anders komt te veel vocht vrij.

    Tijdens het inslurven zijn de bieten niet veel verkleind. Dat moet ook niet, anders komt te veel vocht vrij.

Besloten werd om te gaan voor grasbrok. Via een andere veehouder wisten ze dat de harde brok toch genoeg vocht opneemt die uit de bieten vrijkomt bij het inkuilen. De verhouding is 20% grasbrok en 80% bieten. De opbrengst van de bieten lag vorig jaar op 300 ton vers product van 3 hectare. De hele najaarssnede werd gemaaid en gedroogd. Voor de 300 ton bieten was 75 ton grasbrok nodig. Het overschot grasbrok (40 ton) is door Grasdrogerij Ruinerwold overgenomen.

Ook hier geldt dat een flinke logistieke operatie nodig is. De grasbrokken en de bieten moeten klaarliggen. De slurfmachine kan zo’n 100 ton per uur aan. Samen met aan- en afrijtijden kostte inslurven 6 uur. Per strekkende meter (zo’n 5 meter breed en 1,25 meter hoog) kan circa 6 ton gemengd product geslurfd worden. “De inslurfmachine kent een invoer die vergelijkbaar is met een opraapwagen. De bieten worden zo wel iets geraakt en wat kleiner gemaakt, maar niet veel. Dat moet ook niet; als je de bieten te fijn maakt, komt zo veel vocht vrij dat de grasbrok dat niet zo snel kan opnemen. Dan scheurt het plastic van de slurf.”

Sturen op meer rendement uit voer

Gebruikers van Agrovisions VoerwinstMonitor kwamen bijeen op het melkveebedrijf van Tom ten Kate in Koekange (Dr.). Zij leerden daar van elkaar en van deskundigen hoe ze het rendement uit voerefficiëntie konden verhogen.

Kosten, opbrengsten en voederwaarde bepalen rantsoen

De hele actie is niet de goedkoopste oplossing. De bietenteelt is uitbesteed aan een naburige akkerbouwer, voor € 1.440 per hectare. De grasbrokken waren voor € 20,50 per 100 kilo terug op het bedrijf. Slurven kostte € 6,25 per ton. Dat laatste hangt natuurlijk mede af van de te verwerken hoeveelheid. “Alles bij elkaar kom je dan uit op € 225 per ton product in de kuil, oftewel 22,5 cent per kilo.”

De voederwaarde is apart bepaald. De grasbrok bevat 980 VEM en 197 gram RE. De bieten komen uit op 983 VEM met 75 gram RE en 640 gram suiker. Ten Kate voert nu rond 6 kilo mengsel per koe per dag. Gemiddeld bevat het voer 980 VEM en 15% RE. “Dat rekent altijd makkelijk in een rantsoen.” Hij laadt het mengsel met de shovel in de voermengwagen. Dat maakt de bieten nog veel fijner.

Lees verder onder de foto’s.


  • Met het mengsel van voederbieten met grasbrok wordt in de mengwagen tijdens het mengen een stuk fijner gesneden. Ten Kate voert zo'n 6 kilo per dier per dag. Dat is ongeveer 2 kilo droge stof.

    Met het mengsel van voederbieten met grasbrok wordt in de mengwagen tijdens het mengen een stuk fijner gesneden. Ten Kate voert zo'n 6 kilo per dier per dag. Dat is ongeveer 2 kilo droge stof.

  • De koeien vreten het gemengde voer graag. De voederbieten dragen daar zeker aan bij.

    De koeien vreten het gemengde voer graag. De voederbieten dragen daar zeker aan bij.

  • Het voer wordt geregeld aangeschoven door de aanschuifrobot. Zo is steeds voldoende smakelijk voer bereikbaar voor de koeien.

    Het voer wordt geregeld aangeschoven door de aanschuifrobot. Zo is steeds voldoende smakelijk voer bereikbaar voor de koeien.

In het gevoerde rantsoen zie je niet veel van de bieten terug. De koeien kunnen ze er wel uit vissen, maar veel selectie is er niet, merkt Ten Kate. “We zien wel dat na de start van het voeren de productie vrijwel direct met zo’n 2 kilo melk toenam, naar rond 31 liter per koe gemiddeld. Ook de gehalten zijn nu hoger. Het eiwitgehalte steeg 0,15%, naar 3,60%. De toename van het vetgehalte bleef beperkt tot 0,1%, naar 4,50%. Dat effect is gering, omdat we vorig jaar nog vet bijvoerden.”

Ander voordeel is dat ze nu geen herfstsnede als graskuil hoeven te maken. “Die moet je er toch altijd maar zo’n beetje ‘doorheen voeren’, terwijl het nu 100% wordt benut. Dat zien we ook terug in de KringloopWijzer. Ondanks de droge zomer kwamen we afgelopen jaar toch nog uit op 74% eiwit van eigen bedrijf.”

Of registreer je om te kunnen reageren.