Rundveehouderij

Achtergrond

‘Voerefficiëntie niet heilig, het gaat om saldo’

De 3 broers Bokma in Nijemirdum gebruiken de Voerwinstmonitor voor meerdere doeleinden. Het berekent de voerefficiëntie, het voersaldo en fungeert als laadinstructie.

Er heerst rust in de stallen van de gebroeders Bokma in Nijemirdum. De stal bestaat eigenlijk uit 3 stallen die in de loop van de tijd aan elkaar geschakeld zijn. De oudste stal, uit 1972, is in 1985 verbreed. In 2008 is de zijwand uit deze stal gehaald en daar is nieuwbouw tegenaan gezet. Zo ontstaat een heel grote ruimte die overzicht biedt op alle diergroepen en in totaal 3 voergangen kent.

Melkveebedrijf Bokma, Nijemirdum


  • Sjoerd Bokma (56) heeft samen met zijn broers Henk (51) en Jaap-Douwe (46) een melkveebedrijf onder vof. - Foto's: Anne van der Woude

    Sjoerd Bokma (56) heeft samen met zijn broers Henk (51) en Jaap-Douwe (46) een melkveebedrijf onder vof. - Foto's: Anne van der Woude

  • ‘Voerefficiëntie niet heilig, het gaat om saldo’

Bedrijfsgegevens

  • 185 melk- en kalfkoeien
  • 80 stuks jongvee
  • 81 hectare grasland
  • 19 hectare snijmais
  • 9.200 kilo melk per koe
  • 4,40% melkvet
  • 3,50% melkeiwit
  • 3 jaar gebruik Voerwinstmonitor

Praktische app geeft iedereen inzicht in rantsoenen

De dieren worden gevoerd met de voermengwagen in 4 groepen: melkgevend, droog, jongvee tot dracht en drachtig jongvee. De voerrantsoenen zijn ingevoerd in de Voerwinstmonitor van Agrovision. “Deze toepassing werd zo’n 3 jaar geleden geïntroduceerd en daar zijn we ook vrijwel direct mee gestart”, geeft Sjoerd Bokma aan.

Bokma geeft aan dat de app in elk geval handig is in het dagelijks gebruik bij het voeren van de rantsoenen. “Iedereen heeft de app op zijn mobiel en kan dus zien hoeveel van elke soort voer geladen moet worden en in welke volgorde.” Dat maakt dat iedereen ook op dezelfde manier voert en dat de koeien altijd een constant rantsoen krijgen. Daarnaast corrigeert de app ook voor voerfouten. Zo heeft de voerwinstmonitor dagelijks een praktisch gebruik.


  • Wegen van de verschillende voedermiddelen in het rantsoen is, samen met registreren van de melkproductie, de basis voor het bepalen van de voerefficiëntie.

    Wegen van de verschillende voedermiddelen in het rantsoen is, samen met registreren van de melkproductie, de basis voor het bepalen van de voerefficiëntie.

  • Op de app kan Bokma precies zien wat hij geladen heeft, wat de laadvolgorde is en wat er nog bij moet. Iedereen op het bedrijf gebruikt deze app, zodat het rantsoen voor de koeien altijd constant is.

    Op de app kan Bokma precies zien wat hij geladen heeft, wat de laadvolgorde is en wat er nog bij moet. Iedereen op het bedrijf gebruikt deze app, zodat het rantsoen voor de koeien altijd constant is.

Voerefficiëntie bepalen en saldo berekening

Toch is het dagelijks gebruik van de app niet de eerste doelstelling van de rekenmodule. Hij is ingericht om de voerefficiëntie van de melkgevende dieren te bepalen en vervolgens ook het saldo per dier te berekenen. “Toen wij er mee startten, lag de voerefficiëntie gemiddeld op 1,3 kilo meetmelk per kilo droge stof.” Inmiddels is dit gestegen naar gemiddeld 1,38.

“Toch vinden we de lijn belangrijker dan het absolute niveau. Het is niet ons streven om een zo goed mogelijke voerefficiëntie te realiseren, als het betekent dat die laatste liters te veel kosten. Het gaat uiteindelijk om het saldo onder de streep.”

We streven niet naar de beste voerefficiëntie. Het gaat uiteindelijk om het saldo onder de streep

Daarbij kijken de broers vooral naar de voerkosten. Het voersaldo is gemakkelijk te beïnvloeden door een hoger of lager bedrag voor eigen ruwvoer in te voeren. “Ik vergelijk daarom nooit op saldo, maar op voerefficiëntie met bijbehorende voerkosten voor aangekocht voer. Omdat we normaal gesproken zelfvoorzienend zijn in ruwvoer, gaat het bij ons daarom om aangekochte voeders.” Dat bestaat uit mengvoer, bierbostel, raapschroot, pulpbrok en grasbrok. Dat laatste komt wel van eigen grond, maar de broers rekenen het mee als aangekocht voer.

De voerkosten zijn gemiddeld 9,8 cent per kilo meetmelk.

Afwijkingen vallen in de app direct op

Door over langere termijn te kijken, krijgt Bokma een goed beeld van het gemiddelde niveau. Zo haalt hij ook pieken en dalen uit de voerefficiëntie. Die kunnen voorkomen als er grote afwijkingen zijn. “Zo is een vijzel van een van de voersilo’s al eens uitgevallen. Dat zie je direct.” Ook blijkt het een goede controle van de krachtvoergift te zijn. Zo hebben de broers al eens meegemaakt dat de krachtvoersilo al bijna leeg was, terwijl de voorraad veel groter had moeten zijn. “We waren van broksoort veranderd. Na kalibreren van krachtvoerautomaten, bleek de afgifte veel groter dan ingesteld. Dat soort dingen haal je er dan uit.”

We hoeven niet per se boven aan de lijst te staan. Het gaat uiteindelijk om wat je verdient met melken

Bij grote rantsoenwisselingen houden de broers contact met de voeradviseur van Agrifirm. Hij komt altijd elke 6 weken op het bedrijf, na elke melkcontrole, om de zaken weer op scherp te zetten.

Meer voeren in herfst voor betere conditie richting winter

De voerefficiëntie zou wellicht nog iets scherper kunnen. “Maar we merkten dat vanaf de zomer en richting de herfst tijdens de weidegang de koeien vaak te veel in conditie verloren. Niet dat ze broodmager zijn, maar we konden ze na het opstallen toch moeilijk op productie krijgen.”

Daarom hebben de broers de koeien in de laatste weideperiode wat harder gevoerd, om zo de overgang naar de winter makkelijker te kunnen laten verlopen.


  • Per koe wordt 10 liter water per dag bijgevoegd. Dit zorgt voor voldoende plak in het rantsoen, wat de selectie door koeien aan het voerhek minimaliseert.

    Per koe wordt 10 liter water per dag bijgevoegd. Dit zorgt voor voldoende plak in het rantsoen, wat de selectie door koeien aan het voerhek minimaliseert.

  • Als het voer voldoende gemengd is, gaat het voor de koeien. Het restvoer wordt eerst weggehaald en de hoeveelheid ervan wordt ingeschat. Bokma voert de melkkoeien 2 keer per dag.

    Als het voer voldoende gemengd is, gaat het voor de koeien. Het restvoer wordt eerst weggehaald en de hoeveelheid ervan wordt ingeschat. Bokma voert de melkkoeien 2 keer per dag.

  • In de Voerwinstmonitor krijgt Sjoerd Bokma een duidelijk overzicht van de voerefficiëntie door de tijd heen.

    In de Voerwinstmonitor krijgt Sjoerd Bokma een duidelijk overzicht van de voerefficiëntie door de tijd heen.

“De absolute voerefficiëntie is dan niet heilig. We hebben geïnvesteerd door bierbostel bij te gaan voeren. Dat geeft rust in de pens.” Het effect was dat de koeien beter in conditie bleven en de overgang naar het winterrantsoen ook aardig gelukt is. “Al moet ik wel zeggen dat afgelopen zomer natuurlijk uitzonderlijk was. We waren al vroeg begonnen met beweiden, zodat we de uren voor weidemelk al vrij vroeg bereikt hadden. Tijdens de droogte viel er in de wei ook niet veel meer te halen en daarna zijn ze ook niet meer buiten gekomen.”

Benchmark

Bokma vindt het een goede zaak dat er een benchmark beschikbaar komt om de cijfers van het bedrijf te vergelijken met die van andere. Toch zal hij zich daar niet op blind staren. Het is goed om te weten waar je staat. Als er grote afwijkingen zijn, moet je kijken of het beter kan, zo schat hij in. “Maar als we niet uit de bocht vliegen en kunnen verklaren waarom binnen ons bedrijf bepaalde resultaten bij ons passen, hoeven we niet per se boven aan de lijst te staan. Het gaat uiteindelijk om wat je verdient met melken.”

Of registreer je om te kunnen reageren.