Rundveehouderij

Achtergrond

Ontdekkingstocht met strip-till en diep woelen

Sinds twee seizoenen kiest Marc Dortmans voor strip-till en rijenbemesting in z’n maisteelt. Ploegen deed hij al 20 jaar niet meer.

Een groenbemester doodspuiten, frezen, volvelds met de bouwlandinjecteur bemesten, diepwoelen en direct zonder ploegen de mais zaaien. Niet ploegen is in sommige regio’s ondenkbaar, maar voor melkveehouder Marc Dortmans is dat al ruim 20 jaar praktijk.

Dortmans’ eigen ploeg was destijds versleten, Dortmans rekende en kwam erop uit dat het goedkoper was de loonwerker in te huren. Dortmans: “Zonder te ploegen maakte de loonwerker met een zware Veenhuis-woelcombinatie direct een ideaal zaaibed. Na een stortbui heb ik nooit water op het land staan. Percelen blijven ook veel mooier vlak.” Het niet-kerend werken beviel dus best.

Lees verder onder de foto.

Melkveehouder Dortmans laadt zijn voerdoseerwagen. De melkveehouder heeft nu twee seizoenen ervaring met strip-till in de maisteelt. - Foto's: Matthijs Verhagen
Melkveehouder Dortmans laadt zijn voerdoseerwagen. De melkveehouder heeft nu twee seizoenen ervaring met strip-till in de maisteelt. - Foto's: Matthijs Verhagen

Stap naar strip-till niet zo groot

Omdat de melkveehouder al gewend was om niet te ploegen, was de stap om over te gaan op strip-till niet zo groot. Drie jaar geleden kwam de vaste loonwerker met dat idee. De machine is feitelijk een bouwlandbemester die om de 75 centimeter een tand heeft, en hier telkens een strookje van slechts 10 centimeter breed bewerkt en ook direct bemest. Aandrukwieltjes ruimen de graspollen uit deze teeltstrook en zo ontstaat dus in één werkgang een zaaibed waar de maiszaaier overheen kan. Dortmans: “Heel slecht kon het in elk geval niet zijn. En als de loonwerker z’n nek uitsteekt door hierin te investeren, dan vind ik ook dat je nieuwe ideeën een kans moet geven.”

Dortmans merkt duidelijk dat de maisteelt vanuit wetgeving onder druk staat op de zandgronden. Door er actief aan te werken om uitspoeling te verminderen draagt de melkveehouder voor z’n gevoel toch bij aan het behoud van de teelt én tracht hij de mineralen uit de eigen mest beter in te zetten in de ruwvoerteelt op het eigen bedrijf. In praktijk betekent dat minder drijfmest op het bouwland, en iets meer op grasland omdat daar de benutting beter is. Dortmans: “Om grotendeels zelfvoorzienend te worden qua eiwit is gras belangrijk. In 2017, een goed grasjaar, haalde ik 69% van het eiwit uit eigen teelt.”

Liefst nog dieper werken

In eerste instantie zag de melkveehouder eigenlijk maar één nadeel in de nieuwe strip-till-bemester van de loonwerker: “Zo’n bemester gaat maar 25 tot 30 centimeter diep. Dat vond ik te weinig. De droge zandgrond moet je hier gewoon diep losmaken zodat de wortel van de maisplant naar beneden kan.”

Hierop kwam de loonwerker aanvullend met een graslandwoeler. Dortmans: “Die graslandwoeler heeft woelpoten om de 75 centimeter en werkt 40 à 45 centimeter diep. Deze maakt de ondergrond los maar laat de zode intact. Je ziet enkel de dikte van de tand, zo’n 3 centimeter breed, in de zode.”

Lees verder onder de foto.

De strip-till-bemester laat de doodgespoten zode vrijwel intact, op de smalle bewerkte stroken na. Vooraf is al gewoeld.
De strip-till-bemester laat de doodgespoten zode vrijwel intact, op de smalle bewerkte stroken na. Vooraf is al gewoeld.

Dortmans begon in 2018 met een proef op z’n eigen grond. Op de twee gefreesde vlakken startte de mais duidelijk sneller, maar was er ook een duidelijk hogere onkruiddruk. Op het vlak waar alleen de graslandwoeler en strip-till-bemester was geweest en de zode dus intact bleef, merkte de melkveehouder een lagere onkruiddruk. De mais startte wel langzamer. Dortmans: “In het begin leek de strip-till-mais het minst hard te groeien, maar in het seizoen trok die mais juist het beste bij. Waar ik dus het minst aan gedaan had, had ik de beste mais.” Het diep woelen onder de rij is volgens de melkveehouder wel erg belangrijk. “Een strook heb ik niet laten woelen, en daar stond de mais echt een halve meter lager.”

Terug naar 25 kuub per hectare

De drijfmestgift ging terug van 40 à 50 kuub volvelds naar afgelopen seizoen 25 kuub per hectare in de rij met toevoeging van Piadin en 60 kilo groenmeststof bij het zaaien. De opbrengst was afgelopen seizoen 18 ton droge stof in combinatie met beregenen, terwijl eerder 16 ton gangbaar was. Dortmans: “Dat zegt misschien niet heel veel, want ik had dit jaar een massaal en vroeg gewas gekozen; LG31205. De voederwaarde is ook lager met 950 VEM en 315 zetmeel.”

Meer opbrengst is ook niet het doel van de melkveehouder, minder uitspoeling en een betere benutting van de mest wel. Dit lijkt dus te lukken, al is er nog geen ervaring hoe de strip-till-methode in een natter voorjaar uitpakt.

Lees verder onder de foto.


  • Het melkveebedrijf van Marc Dortmans, in het Brabantse Nistelrode.

    Het melkveebedrijf van Marc Dortmans, in het Brabantse Nistelrode.

  • Na de teelt zaait de loonwerker met een kopeg-woelcombi de groenbemester. Op de bemeste stroken zie je deze in het najaar nog beter starten.

    Na de teelt zaait de loonwerker met een kopeg-woelcombi de groenbemester. Op de bemeste stroken zie je deze in het najaar nog beter starten.

  • Met deze graslandwoeler laat Dortmans de grond onder de maisrij tot 45 centimeter diep lostrekken. Erg belangrijk.

    Met deze graslandwoeler laat Dortmans de grond onder de maisrij tot 45 centimeter diep lostrekken. Erg belangrijk.

Geen onderzaai

Dortmans past geen onderzaai toe en heeft dus geen last van de zode die tussen de rij achterblijft. Deze onaangeroerde grond geeft in het najaar extra draagkracht bij de oogst, waardoor het land vlakker blijft.

De meerkosten van strip-till vallen mee volgens Dortmans. Het frezen kan achterwege blijven, daarentegen kost het woelen en bemesten meer tijd omdat het extra precies komt. Dortmans: “Alles in één werkgang zou het mooiste zijn. Dat zou sneller werken maar dat kan technisch nog niet. De zelfrijder komt dan pk’s te kort. Het kost behoorlijk wat kracht om zo diep te woelen.”

Succesfactor is ook dat de loonwerker exact werkt, omdat de man met de graslandwoeler feitelijk al bepaalt hoe de mais gezaaid wordt. Dit luistert nauw en vereist extra afstemming merkt Dortmans.

Lees verder onder de foto.

Voordelen van het intact laten van de zode zijn een lagere onkruiddruk en betere draagkracht tijdens de oogst.
Voordelen van het intact laten van de zode zijn een lagere onkruiddruk en betere draagkracht tijdens de oogst.

Werken op gps werkt niet altijd

Werken op gps biedt niet altijd uitkomst, blijkt in de praktijk. Omdat de zelfrijder met strip-till-bemester iets schommelt, kan de gps-lijn vlot 10 centimeter afwijken. Dit is tijdens het zaaien al voldoende om exact náást de bewerkte grond te zaaien. Dat kost serieus opbrengst.

Zaaien doet de loonwerker daarom bewust niet meer op gps. “Dat gaat overigens prima, omdat we altijd direct zaaien in de groenbemester of in grasland. Niet in geploegd land. Je ziet dus precies welke strook is bemest”, vult loonwerker Ton Nooijen aan.

Toelating Roundup cruciaal

Heet hangijzer is het feit dat glyfosaat internationaal onder druk staat. Een zorg, want doodspuiten van de groenbemester is nu noodzaak in het systeem. Lukt strip-till ook zonder? Dortmans: “Ik betwijfel het. Ik zou niet weten hoe ik het dan zou moeten doen. Voor de toekomst is dat een heel belangrijke factor.”

Loonwerker Nooijen beaamt dat, al zou strip-till dan ook weer nieuwe kansen kunnen bieden. “Bijvoorbeeld door de graszode met maismiddelen terug te spuiten, zodat die even stilstaat in groei en later toch weer doorgroeit als groenbemester.”

Lees verder onder de foto.

Marc Dortmans houdt 100 koeien en 40 stuks jongvee. Afgelopen seizoen was er 21 hectare mais en 14 hectare gras. Sinds 2012 bouwde en verbouwde Dortmans in fases zijn bedrijf uit. - Foto: Matthijs Verhagen
Marc Dortmans houdt 100 koeien en 40 stuks jongvee. Afgelopen seizoen was er 21 hectare mais en 14 hectare gras. Sinds 2012 bouwde en verbouwde Dortmans in fases zijn bedrijf uit. - Foto: Matthijs Verhagen

Marc Dortmans (52) in Nistelrode (N.-Br.) – Bedrijfsgegevens:

  • 100 melkkoeien
  • 75% mais in rantsoen
  • 25 kuub drijfmest per hectare
  • 18 ton drogestofopbrengst
  • 2 à 4 keer beregend

Of registreer je om te kunnen reageren.