Rundveehouderij

Achtergrond

Oorsprongsbenaming kaas struikelblok bij EU-Mercosur handelsverdrag

Deze maand worden de onderhandelingen tussen de Europese Unie (EU) en Mercosur over een handelsverdrag weer opgepakt. De beide blokken onderhandelen al 18 jaar zonder tot overeenstemming te komen.

Mercosur is een douane-unie tussen Brazilië, Argentinië, Uruguay en Paraguay. Mercosur streeft ernaar de eigen industrie te beschermen met hoge invoertarieven en de wereldmarkt voor de export van hun producten juist te openen. Brazilië is een van de meest gesloten economieën van de groep. Mercosur onderhandelt al sinds 2000 met de EU over een handelsverdrag. Beide partijen zeggen in hun verklaringen naar de buitenwacht dat ze er bijna uit zijn en nog maar op enkele punten overeenstemming nodig is. Maar dat zijn uiteraard de moeilijkste punten. Het betreft de auto-industrie, het EU-quotum van 99.000 ton rundvlees en het EU-quotum van 150.000 ton suiker. Dan nog enkele kleinere punten als intellectueel eigendom, diensten voor de scheepvaart en de beschermde oorsprongsbenaming (BOB).

De BOB wordt gegeven aan producten waarvan productie, verwerking en bereiding plaatsvinden binnen een bepaald geografisch gebied.

Beschermde oorsprongsbenaming

De beschermde oorsprongsbenaming (BOB) is een Europese verordening die streekgebonden landbouwproducten en levensmiddelen een bescherming biedt tegen namaak. De EU kent 3 soorten bescherming: Beschermde Oorsprongsbenaming (BOB), Beschermde Geografische Aanduiding (BGA) en een Gegarandeerde Traditionele Specialiteit (GTS).

Noord-Hollandse Edammer en Noord-Hollandse Gouda

De BOB wordt gegeven aan producten waarvan productie, verwerking en bereiding plaatsvinden binnen een bepaald geografisch gebied. Dit moet volgens een erkende en gecontroleerde werkwijze. Het gaat hier bijvoorbeeld om kazen die men maakt in een bepaald geografisch gebied. Nederlandse kazen met BOB zijn onder andere Noord-Hollandse Edammer en Noord-Hollandse Gouda. Nederlandse kazen met BGA zijn Gouda Holland, Edam Holland, Hollandse geitenkaas en De Meerlander. De EU eist exclusiviteit voor het gebruik van namen als Gouda, Edam en Parmezaan voor kazen die ook daadwerkelijk in die regio zijn geproduceerd.

Kaas uitgesteld op een Braziliaanse markt. Brazilië is geen voorstander van de opanme van de beschermde oorsprongsbenaming van kaas in het handelsverdrag tussen de EU en Mercosur. - Foto: AFP
Kaas uitgesteld op een Braziliaanse markt. Brazilië is geen voorstander van de opanme van de beschermde oorsprongsbenaming van kaas in het handelsverdrag tussen de EU en Mercosur. - Foto: AFP

‘Tipo‘-kazen in Brazilië

De associatie van Braziliaanse kaasproducenten (Abiq) is tegenstander van het opnemen van BOB of BGA in het handelsverdrag. Abiq stelt dat zo’n maatregel schade zal toebrengen aan de lokale kaassector die jaarlijks zo´n € 5 miljard aan omzet heeft. Brazilië kent veel zogenaamde ‘tipo’-kazen. Die zijn een imitatie van het origineel en veel goedkoper dan de ‘echte’ kaas. In de winkel liggen onder andere tipo-Parmezaan, tipo-Camembert, maar ook tipo-Gouda. In totaal worden in Brazilië 13 van dit soort tipo kazen geproduceerd. Sommige kazen worden al meer dan 60 jaar geïmiteerd. Abiq stelt dat het inmiddels generieke productaanduidingen zijn waar geen bescherming meer voor geldt. Volgens Abiq zullen door het opnemen van de BOB in het handelsverdrag ruim 1 miljoen melkveehouders zwaar worden getroffen.

Om de lokale kaasproducenten te beschermen wordt door de Mercosur een invoerheffing van 28 procent geheven. Daar komen nog andere reguliere belastingen bij. Dat maakt dat echte Gouda al gauw € 15 per kilo kost.

Lokale kaas voor onderscheidend vermogen

Er zijn ook lokale kaasmakers die juist voorstander zijn van de BOB. Op de boerderij Atalaia van Paulo Rezende, in de deelstaat Sâo Paulo, wordt een kaas gemaakt die internationaal is onderscheiden. Op het World Cheese Awards van 2016 kreeg de kaas, Atalaia Tulha genaamd, een gouden medaille. De eigenaar heeft geen enkele behoefte om zijn harde droge kaas in de winkel te zien liggen onder de aanduiding tipo-Parmezaan. Hij gelooft juist dat door de lokale naam en -productie de kaas door de consument wordt herkend en extra gewaardeerd.

1.100 ton Nederlandse kaas naar Brazilië

Volgens cijfers van het Braziliaanse ministerie van landbouw importeert Brazilië jaarlijks ongeveer 1.100 ton Nederlandse kaas met een waarde van € 7,4 miljoen. Voor 2018 staat de teller inmiddels op 813 ton met een waarde van € 6,5 miljoen. Het grootste deel daarvan, 562 ton, is kaas met een vochtgehalte tussen de 36 en 46 procent en productcode 04069020. Overige kaas, productcode 04069090, staat met 133 ton op de tweede plaats. Om de lokale kaasproducenten te beschermen wordt door de Mercosur een invoerheffing van 28 procent geheven. Daar komen nog andere reguliere belastingen bij. Dat maakt dat echte Gouda al gauw € 15 per kilo kost. De lokaal geproduceerde tipo ligt al voor de helft van die prijs in de supermarkt.

Gunstige effecten zuivel

De EU heeft een uitgebreide studie gepubliceerd naar de gevolgen van verschillende handelsverdragen of handelsakkoorden voor de agrarische sector. Het betreft onderhandelingen over handelsverdragen tussen de EU en 12 landen, waaronder de Verenigde Staten, Canada en de Mercosur. Daarbij wordt naar verschillende productgroepen gekeken. Een daarvan is zuivel. Het rapport geeft aan dat vooral voor kaas en mageremelkpoeder de vooruitzichten gunstig zijn. De opstellers gaan uit van aanzienlijke groei van de export, productie en producenten prijzen. Liberalisering van de handel met de onderzochte landen zou EU zuivelbalans met bijna € 1 miljard verbeteren. Bij een handelsakkoord met de Mercosur voorziet de EU een groei van de zuivelexport met € 470 miljoen.

Of registreer je om te kunnen reageren.