Rundveehouderij

Achtergrond

Grote rundvleesketen positief voor markt

De overname van Ameco door de VanDrie Group werd in eerste instantie argwanend bezien. Toch kan de keten- en marktingervaring van VanDrie gunstig uitpakken voor de sector.

Op de rundvleesmarkt valt er de komende jaren wellicht iets meer te verdienen voor veehouders. Als tenminste iets van de relatieve krapte die de Europese markt de laatste jaren tekent in stand blijft. Rundvleesbedrijven in Nederland zetten daar in ieder geval wel op in.

Een belangrijke rol in de veranderende rundvleesmarkt lijkt weggelegd voor de nog nagelnieuwe slachterij Ameco in Apeldoorn, sinds begin dit jaar voor het grootste deel in handen van de VanDrie Group. Deze eigenaar is bezig een duidelijke koers uit te zetten.

Verwaarding van slachtkoeien via een keten kan uiteindelijk een betere prijs voor de veehouder opleveren. - Foto: Peter Brom
Verwaarding van slachtkoeien via een keten kan uiteindelijk een betere prijs voor de veehouder opleveren. - Foto: Peter Brom

Slachterij Ameco is namelijk druk bezig met de opzet en uitbouw van een nieuwe rundvleesketen onder de naam Premium Select. Oprichter Jan van Westreenen is de initiator van Premium Select Beef. Dit staat voor kwaliteit rundvlees met extra marmering. Het vlees is afkomstig van de betere kwaliteit melkkoeien die de slachterij aangeboden krijgt. Van deze koeien worden de horecadelen als biefstuk en ribeye verkocht aan de top-horeca en cateringbedrijven. Bij een volgende stap is bredere vermarkting misschien mogelijk.

Toch in een keten

Sinds de instap van de VanDrie Group in Ameco, is het bedrijf hard aan de slag gegaan om Premium Select Beef goed in de markt te zetten. Daarvoor wordt intensief samengewerkt met diverse partners in het land, die contact hebben met veehouders voor de aanlevering van geschikte dieren. De kunst is om uit het heel diverse aanbod aan slachtvee een grotere, stabiele stroom dieren samen te brengen die voldoet aan nieuwe keteneisen. Daarna moet de stap worden gezet om het vlees in de supermarkt te krijgen, liefst voorzien van een Beter Leven-keurmerk. Ameco positioneert zich met dit initiatief nadrukkelijk tussen twee andere belangrijke spelers in de rundvleesmarkt: Bief Select en Vion.

‘Een stevige eigen positie van Ameco biedt veehouders kans hun betere koeien kwijt te kunnen’

Bief Select werkt al 30 jaar aan de afzet van vlees van Blonde d’Aquitaine- en Limousinstieren en slacht nu zo’n 10.000 tot 15.000 stieren per jaar. 80% van deze stieren wordt op een leeftijd van 8 tot 11 maanden uit Frankrijk geïmporteerd. Bief Select beschikt over het 2 sterren Beter Leven-keurmerk en levert sinds een aantal jaar aan onder andere Plus- en Lidl-supermarkten.

Vion bewandelt een heel andere weg met het slachten en verwerken van voornamelijk melkkoeien tot gehakt en vleessnippers. De betere delen probeert Vion bij de supermarkten af te zetten.

In de rundvleesmarkt bewegen zich ook kleinere initiatieven als Keten Duurzaam Rundvlees (KDR), met vleesrassen voor de ambachtelijke slager en Heijdra Vleesvee die dubbeldoel melkvee afmest en als gehele koe verwaardt in het horecasegment.

Slaagt Ameco erin zich een stevige eigen positie te verwerven, dan biedt dat weer extra kansen voor Nederlandse (melk)veehouders, die er hun betere koeien kwijt kunnen.

Toekomst voor keten

Voor de aanvoer van dieren wil Ameco namelijk dieren hebben van exclusief Nederlandse herkomst. Als het gaat om stieren, dan moet het vooral gaan om kruislingen – Belgisch blauwen, maar ook andere dieren van een goed vleestype – die kunnen worden geslacht op een leeftijd van rond 2 jaar. Als het gaat om koeien, dan mikt de slachterij vooral op de betere kwaliteit afgemolken melkkoeien. Die kunnen in aanmerking komen voor Premium Select Beef, maar dan moeten de dieren er wel echt geschikt voor zijn en moeten veehouders ervoor waken dat de koeien in de afmestfase niet vervetten. Dat is een bekend risico met afgemolken koeien.

Slachtkoeien op een verzamelplaats. Ameco zoekt voor Premium Select de betere slachtkoe. - Foto: Paul Dijkstra
Slachtkoeien op een verzamelplaats. Ameco zoekt voor Premium Select de betere slachtkoe. - Foto: Paul Dijkstra

Premium Select wordt door zowel Bief Select als KDR en Heijdra niet direct als concurrent gezien, omdat deze ketens elk hun eigen vaste plaats in de markt hebben verworven. Anita Heijdra ziet wel iets positiefs als de VanDrie Group zich hard gaat maken voor de hoge standaard van de Nederlandse veehouderij en rundvleesproductie richting bijvoorbeeld horeca en supermarkten.

Nog niet duidelijk wat de keteneisen zullen zijn

Hoewel Ameco druk in de weer is met de opzet van de Premium Select-keten, is het bedrijf nog voorzichtig om definitieve keteneisen te benoemen. De onderneming wil zich niet te vroeg vastpinnen op criteria die achteraf misschien moeten worden aangepast. Zo wordt nog gekeken naar bijvoorbeeld de eisen op gebied van voeding en huisvesting.

Vooralsnog ligt het niet in de lijn der verwachting dat er een vraag komt naar het gebruik van niet-genetisch veranderde voeders (Vlog-certificering), zoals in de melkveehouderij steeds meer gangbaar wordt, zo meent directeur corporate affairs Henny Swinkels. Wel is het streven om de keten in aanmerking te laten komen voor een Beter Leven-keurmerk van de Dierenbescherming.

Leveranciers van Premium Select Beef-waardige dieren zijn vaak bedrijven die aan meerdere afnemers verkopen en hebben de vleesveehouderij vaak als neventak. In de toekomst kan het ook zo zijn dat er gespecialiseerde Premium Select Beef-bedrijven ontstaan, die helemaal gericht zijn op deze ene rundvleesketen.

Swinkels kan nog niet aangeven welke meerprijs Premium Select-dieren gaan opleveren in de markt, maar hij hoopt dat het effect van initiatieven zoals Premium Select Beef ook zal zijn dat melkveehouders meer gaan letten op de kwaliteit van hun afgemolken koeien. Hoe beter deze dieren zijn, hoe meer geld zij ervoor kunnen ontvangen vanuit de vleesveesector. Nu is het al zo dat koeienvlees in Nederland gemiddeld al iets beter wordt betaald dan in omringende landen, maar met extra zorg en aandacht voor de dieren, kan er nog meer gewonnen worden.

Overcapaciteit hangt weer boven de markt

Precieze omvangcijfers van de slachterijen zijn niet bekend, dit werd eerder nog wel bijgehouden door de productschappen maar sinds de opheffing daarvan zijn er geen capaciteitscijfers meer. Op basis van de laatste productschapcijfers is wel te stellen dat Vion Tilburg, Gosschalk in Epe en tegenwoordig Ameco in Apeldoorn het gros van de 700.000 slachtingen van afgelopen jaar voor hun rekening nemen.

De slachtlijn bij slachterij Ameco in Apeldoorn. - Foto: Koos Groenewold
De slachtlijn bij slachterij Ameco in Apeldoorn. - Foto: Koos Groenewold

Deze 3 slachterijen zijn goed voor de rond 100.000 slachtingen per jaar. In dat rijtje hoort ook de Vion-vestiging in Leeuwarden, die momenteel stil ligt in verband met problemen. De slachterijen van Van Hattem in Dodewaard, Wouters in De Hoef, Friesland Beef in Dokkum, Tomassen in Someren en Hutten in Nieuw Heeten slachten jaarlijks beduidend minder runderen. De aantallen van deze slachterijen liggen tussen 25.000 en 75.000 slachtingen per jaar.

Met de uitbreiding van slachtcapaciteit bij Ameco en de nieuwe slachterij van Vion rijst al snel de vraag of Nederland niet weer te maken heeft met een overcapaciteit aan slachthaken. Met het faillissement van runderslachterij Weijl in 2010 kwam er een eind aan een lange periode waarin de runderslachterijen aankeken tegen een overcapaciteit.

Met de huidige aantallen en omvang van de slachterijen dreigt al snel een nieuwe overcapaciteit. Vooral vanuit het oogpunt dat het aantal melkkoeien in Nederland niet veel zal groeien vanwege het fosfaatplafond. De vleesveestapel laat al jaren een geleidelijke krimp zien, terwijl deze runderen voornamelijk bij de kleinere slachterijen worden geslacht.

Vleeskalveren domineren buitenlandse handel

De grote slachterijen slachten voornamelijk melkkoeien, terwijl een deel van het aanbod slachtkoeien ook de grens over gaat. Vanaf de veemarkt in Leeuwarden gaat ongeveer de helft van de wekelijkse aanvoer naar Duitse slachterijen, er zijn weken bij dat twee derde van de koeien naar Duitsland gaat. Ook via de handel gaat er slachtvee naar het buitenland.

Het aantal slachtkoeien dat geëxporteerd wordt, was nooit erg groot. Dit aantal schommelde jaren lang tussen 7.500 en 8.000 koeien. De exportpiek van 20.425 koeien in 2017 werd veroorzaakt door de fosfaatreductieregels. De slachterijen kregen daardoor ruim 100.000 koeien meer te slachten en de goede slachtrunderprijzen in onder andere Duitsland gaven de export een extra zet.

De meeste koeien gaan naar Duitsland en België. Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) houdt de kwaliteit van de koeien niet bij, maar op basis van de aanvoer op de Leeuwarder veemarkt is te stellen dat er voornamelijk melkkoeien naar Duitsland gaan. België importeert naast melkkoeien ook dikbillen, omdat de eigen vleesveestapel al jaren krimpt. Al gaat het daarbij om een zeer beperkt aantal dikbilkoeien.

Bij de export van mannelijk slachtvee ligt de nadruk vooral op de gewichtscategorieën 80 tot 160 kilo en 160 tot 300 kilo. In deze gewichtsklassen vallen zowel blank- als rosévleeskalveren, maar de meeste kalveren die de grens over gaan zijn rosés. In de categorie 80 tot 160 kilo gaat twee derde van de 55.968 in 2017 geëxporteerde kalveren naar Duitsland en 25% naar België, de rest gaat in zeer kleine aantallen naar verschillende landen. De grotere aantallen naar Duitsland worden ingegeven door de groeiende kalfsvleesmarkt in dat land. In de categorie 160 tot 300 kilo ging 92% van de 74.531 kalveren juist naar België, de rest wordt verdeeld over met name Duitsland, Frankrijk en Spanje. In de categorie 300 kilo-plus ging 52% naar België en 40% naar Duitsland.

Import veel kleiner

De import van slachtvee is de afgelopen jaren verder teruggelopen. In 2012 werden nog 83.912 slachtrunderen ingevoerd, afgelopen jaar waren dat slechts 14.400. Ook bij de invoer geldt dat het vooral stieren van 80 tot 160 en 160 tot 300 kilo zijn. Het gaat tot en met vorig jaar om circa de helft tot twee derde van de import. Het aantal stieren boven 300 kilo nam de afgelopen 6 jaar af naar amper 1.000. De uitschieter in het aantal in 2013 kunnen CBS en handelaren niet verklaren.

Mede-auteur: Anne-Marie van der Linde

Of registreer je om te kunnen reageren.