Zoektocht naar eiwitbalans - Boerderij.nl
Rundveehouderij

Achtergrond 18 reacties

Zoektocht naar eiwitbalans

In 2025 moeten veehouders 65% van het te gebruiken eiwit zelf telen, of in de regio aankopen. Gras blijft vooralsnog de beste eiwitbron en een van de goedkoopste.

Boerderij meldde onlangs dat melkveebedrijven met een intensiteit rond 20.000 kilo melk of meer op termijn een probleem dreigen te krijgen om aan de aanbeveling van de Commissie Grondgebondenheid LTO en NZO te voldoen. In die aanbeveling staat dat de melkveehouderij in 2025 65% van de eiwitbehoefte van het bedrijf van eigen land of uit de buurt moet halen.

De vraag is dan welke opties er zijn om het aandeel eigen eiwit te vergroten dan wel de eiwitbehoefte te verminderen. Nog beter is deze zaken te combineren. Volgens de deskundigen komt alles aan op management. Er zijn op veel bedrijven nog grote stappen te zetten. Voordeel is dat er nog 7 jaar de tijd is om orde op zaken te stellen.

Eiwitopbrengst versus kosten

Luzerne geeft de hoogste eiwitopbrengst tegen de laagste kosten. Nadeel van luzerne is dat het melkdrijvend vermogen op basis van VEM niet zo hoog is. Wat betreft eiwitproductie volgen grasland en grasklaver. De cijfers van grasklaver zijn op basis van maaipercelen gras gemengd met rode klaver. De echte ‘eiwitgewassen’ als veldbonen en soja komen in eiwitgehalte ook als hoogste uit de bus, maar door de toch wat lagere opbrengst komt met name soja tekort. Daardoor vallen ook de teeltkosten per kilo eiwit tegen ten opzichte van gras en grasklaver. Snijmais, tarwe en voederbieten zijn vooral energiebronnen en zitten laag in het eiwit. Door de relatief hoge opbrengsten van mais en voederbieten komen ze in eiwitproductie nu zelfs nog hoger uit dan bijvoorbeeld soja.

In eiwitopbrengst zijn mais en voederbieten het duurst per kilo eiwit. De energiewaarde maakt deze voeders wel interessant. Het gaat om de balans.

Verbruik verminderen

Een oplossing om dichter bij de 65% eis te komen is door het eiwitverbruik te verlagen. Bijvoorbeeld door minder jongvee aan te houden. Nu is er de laatste jaren al behoorlijk gesneden in de deze leeftijdsgroep dus veel winst zal daar direct niet zijn te halen. Het is dan wel zaak om te trachten de verlaagde jongveebezetting te behouden anders neemt de ruweiwitbehoefte van het bedrijf weer toe. Om toch winst te maken op gebied van jongvee is het te overwegen om alle jongvee af te stoten en de veevervanging aan te kopen.

Verlagen van het ruweiwitgehalte in het rantsoen beperkt aankoop van eiwit. Dat heeft een positief effect op het percentage eigen eiwit. - Foto: Ton Kastermans
Verlagen van het ruweiwitgehalte in het rantsoen beperkt aankoop van eiwit. Dat heeft een positief effect op het percentage eigen eiwit. - Foto: Ton Kastermans

Verminderen van het verbruik kan ook door een lager ruweiwitgehalte in het rantsoen. Vaak wordt nog aan de veilige kant gevoerd als het gaat om eiwitdekking.

Door het eiwitgehalte in het rantsoen te verlagen is relatief snel winst te halen in het percentage eiwit uit eigen voer.

Verlagen van 17,5% ruw eiwit naar 17% levert op een bedrijf zonder jongvee al 1,8% winst in de dekkingsgraad van voorzien in eigen eiwit. Immers, verlagen van het ruweiwitgehalte in het rantsoen wordt gerealiseerd door aangekochte eiwitbronnen in het rantsoen te verminderen. Het rekenvoorbeeld toont dat verlaging van 17,5 naar 16% ruweiwit, met een gelijke input van eigen voer, betekent dat een bedrijf dat op 60% eiwit uit eigen voer zat, kan stijgen tot iets boven 65%.

Bouwplan aanpassen

De snelste, en voor velen de makkelijkste manier om meer eiwit van eigen land te krijgen, is aanpassen van het bouwplan, zo geeft Thomas van Tetering, Productmanager Benelux bij DLF aan. Vervangen van snijmais door grasland is daar een optie. Dat scheelt direct 600 kilo ruw eiwitopbrengst per ha.

De mate waarin de veehouder in staat is veel droge stof met een goed ruweiwitgehalte van zijn eigen land te halen, is bepalend voor de zelfvoorzieningsgraad in eiwit. - Foto: Henk Riswick
De mate waarin de veehouder in staat is veel droge stof met een goed ruweiwitgehalte van zijn eigen land te halen, is bepalend voor de zelfvoorzieningsgraad in eiwit. - Foto: Henk Riswick

Ook is het mogelijk om de verhouding gras/mais ongemoeid te laten. Door een deel grasland in te zetten als grasklaver wordt er stikstof bespaard.

Nieuwe grassoorten zoals Festulolium gecombineerd met luzerne of klaver geeft ook hoge opbrengst en een goede stikstofbenutting vanwege ondermeer de diepe beworteling van luzerne en festulolium.

Grasklaver heeft een lage stikstofinput. Vaak wordt alleen voor de eerste snede een kleine kunstmestgift gegeven naast de organische bemesting. De bespaarde stikstof kan dan ingezet worden op de graslandpercelen. Dat zorgt voor een hoger stikstofgehalte in het gewas bij gelijk maairegime of voor een hogere gewasopbrengst in kilo’s droge stof. In beide gevallen neemt de opbrengst van ruw eiwit op jaarbasis toe.

Gebruik van grasmengsels

Roulatie van gras met mais geeft de mogelijkheid om in de grasjaren van een perceel te kiezen voor 2 of 3-jarige grasmengsels. Deze productiemengsels zijn meestal bedoeld voor alleen maaien en kennen een meeropbrengst van droge stof en eiwit van 10 à 20% ten opzichte van blijvend grasland. Edward Ensing, productmanager voedergewassen bij Barenbrug geeft aan dat roulatie van 4 jaar grasklaver met 2 jaar mais maakt dat de mais geen bemesting nodig heeft behalve een beetje drijfmest. Dat spaart stikstof uit die op het goed opbrengend Engels raaigras kan worden ingezet.

Gewasproductie verhogen

Op de intensievere bedrijven wordt het ook steeds interessanter om te investeren in hogere gewasopbrengst. Wat je zelf teelt hoef je niet te kopen en in het kader van het aandeel eigen geteeld ruw eiwit werkt dat positief. Die investeringen liggen vooral op het vlak van onderhoud en vernieuwing van grasland.

Jan Roothaert, productmanager bij Limagrain geeft aan dat er nog 7 jaar de tijd is om het grasland op orde te brengen. Daar komt bij dat veel veehouders nu voer zat hebben en er dus ook ruimte is voor graslandvernieuwing. Pak de oudste percelen bij de kop. “Alleen de inbreng van de jongste genetica zorgt al voor meeropbrengst. En kijk bij de keuze van de grasrassen dan ook eens naar de rassenlijst. Vaak wordt er een mengsel gezaaid dat de loonwerker beschikbaar heeft terwijl met de opbrengstpotentie van de beste rassen een klein prijsverschil in no time is terugverdiend. Tenslotte is het van enorm belang dat voedergewassen ook akkerbouwmatig geteeld worden, naast kwantitatief, win je ook aanzienlijk in kwaliteit.”

Oud grasland bevat oude grasrassen. En in de zode komen vaak ook mindere grassen als ruwbeemd, straatgras en kweek voor. Dus naast opbrengst verhoogt graslandvernieuwing ook de kwaliteit van het eindproduct.

Eiwitopbrengst en efficiëntie van grassoorten

Ensing vindt dat veehouders dan ook moeten kijken naar de eiwitopbrengst en efficiëntie van grassoorten. Zo heeft rietzwenkgras volgens hem veruit de hoogste eiwitopbrengst per kilo gegeven stikstof en volgt Engels raaigras daar direct op. Ook binnen grassoorten zijn er verschillen. Bijvoorbeeld in wortelactiviteit, wat weer maat kan zijn voor de efficiëntie en opbrengst. Naar deze eigenschap loopt nu onderzoek.

De kwaliteit en opbrengstpotentie blijft ook veel beter overeind als er meer aandacht is voor het reguliere onderhoud. Wiedeggen in het voor en najaar, onkruidbestrijding als het nodig is en een goede zuurgraad dragen allemaal bij. Het graslandmanagement wordt zo bepalend in de mate waarin de veehouder in staat is om te voorzien in eigen eiwitproductie.

‘Soja mooi product, maar krap in tonnen’

Erik van Oosterhout teelt al 8 jaar soja. “Wij hebben een redelijk extensief bedrijf en door een deel van de grond te gebruiken voor krachtvoerachtige teelten kan ik bijna zonder aankoop van veevoer.” Dit jaar heeft hij ook weer 4 hectare soja. Of de sojateelt rendabel is weet hij niet. “Ik reken niet zo veel en ik laat ook geen monsters nemen. Ik doe het meer op gevoel.”

Naam: Erik van Oosterhout (48). Plaats: Made (N.-Br.). Bedrijf: Melkveebedrijf met 95 melkkoeien. - Foto: Wijnand Hogenkamp
Naam: Erik van Oosterhout (48). Plaats: Made (N.-Br.). Bedrijf: Melkveebedrijf met 95 melkkoeien. - Foto: Wijnand Hogenkamp

Wel verwacht hij dat intensieve bedrijven geen soja zullen inzetten om extra eiwit van eigen land te telen. Het eiwitgehalte is dan wel hoger, maar omdat er in verhouding te weinig tonnen af komen zal de totaal eiwitproductie per hectare uiteindelijk lager zijn dan dat van grasland. Een andere reden is dat intensieve veebedrijven toch vaak al ruwvoer tekort komen en dan maakt een krachtvoerachtige teelt op eigen grond dat gat alleen maar groter. “Ik merk zelf dat ik, door een deel van mijn grond voor akkerbouw in te zetten, op gebied van ruwvoerproductie moet opletten of ik wel voldoende ruwvoer hou. Als intensieve bedrijven een deel van hun ruwvoerproductie, bijvoorbeeld snijmais zouden vervangen door een krachtvoerachtige teelt, moeten ze weer meer ruwvoer kopen. Dat schiet volgens mij niet op. Als je het simpel wilt houden, moet je voor meer eiwit gewoon mais vervangen door gras.”

Laatste reacties

  • juul244

    Belachelijke ontwikkeling, deze maatregel zorgt voor intensivering van grasland. Jonger en vaker maaien, niet gewenst volgens de natuur inclusief bedenkers. Het enige wat men had hoeven doen was 2,5 koe per hectare als maximaal instellen

  • farmerbn

    Die laatste zin van Eric van Oosterhout is evenveel waard als het hele artikel. In het artikel zie je toch wel de geldelijke inbreng van de (gras)zaadverkopers.

  • farmer135

    Grondgebonden bedrijven halen al makkelijk de 65 procent.

  • mtsvanaaken

    Over een paar jaar komen ze er wel achter. 65% is alleen te halen met dag en nacht weiden of zomerstalvoeren van gras of luzerne/klaver kombi. Dat geeft wel even een probleem op de landweggetjes en in dorpen als alle boeren met een frontmaaier en opraapwagen 3 maal daags door de dorpen moeten crossen omdat niet iedereen 80 ha huiskavel heeft.

  • gjh

    deze achterlijke regeling is te danken aan het LTO wat een trieste verraders zijn het

  • deB.

    Tegen die tijd zijn er niet veel bedrijven meer als het zo door gaat!!!

    Betutteling ten top in heel die melkveehouderij, waar de veehouder klaar mee is, hoor niet anders

  • veldzicht

    @deB.En heeft Thieme haar zin . 70 % van de boeren(bedrijven) de nek om draaien.

  • schooteind1

    Het is de wereld op zijn kop. Bedrijven met de laagste ecologische footprint komen hiermee in de problemen. Volgens dit "bindend" advies moeten er vele hectares maisland omgezet worden in gras. Gras omzetten in melk geeft een hoge uitstoot van o.a. methaan en lach gas; voor het milieu een heel schadelijk goedje. Dit advies heeft niks met milieu te maken, maar is enkel marketing. Jammer, met het milieu als grootste slachtoffer.

  • p.g.pronk

    tijd om de emigratieplannen maar weer s uit de kast te halen , NEDERLAND verworden tot PIPO de CLOWN natie , we zijn al aardig op weg om allemaal een trekpop te worden , bediend door overheden en "beleids"makers BAH !!!!!!!!!!!!!!!!!

  • deB.

    We zijn het met z'n allen eens dat dit beleid de melkveehouderij gaat wreken.
    Het is alles bij elkaar, regelgeving over elkaar leggend, niet meer te doen, om normale gezonde manier, je bedrijf rond te zetten.

    Zoveel dingen die we moeten doen, terwijl de praktijk het tegendeel bewijst, dat heel veel zich aan het afvragen zijn, wil ik dit nog wel.

    We worden en moeten gezien worden als allergoedkoopste natuur onderhouders!! Zonder er zelf wat aan over te houden.

    Daar gaan wij voor passen, en stappen uit! wat een flapdrol sector is het verworden

  • Alco

    Deze regel is er gekomen om derogatie boeren, die de 80 % grasland gemakkelijk konden halen omdat ze veel mais aankochten, de voet dwars te zetten.

  • deB.


    Juist, de ene wet snijdt de andere weer door. En zo is het met veel regels.

    En daar zijn we klaar mee. Er moet duidelijkheid zijn, maar die komt er op deze manier nooit, en dan is het gewoon over. Het plezier in je werk is eraf

  • Grasdroger

    't is mooi druk hier op de grasdrogerij in ruinerwold.......

  • winden

    Dan pas dat is toch geen uitdaging?

  • Attie

    Hier ook volop gebruikgemaakt van grasdroger de zon...

  • buitenok

    Grondgebonden. gewoon staarten en ha tellen.
    Wat wil LTO nog met 13.5 % leden melkveehouders

  • deB.


    LTO is over en uit... zo'n ''vakbond'' hebben we niets aan!

    Stel pluche bekleders en geldtrekkers, meer is het niet

  • gerben5

    Stelt toch niks voor die 65% zit als intensieve al aan 77% met 10uur weidegang

Laad alle reacties (14)

Of registreer je om te kunnen reageren.