Rundveehouderij

Achtergrond

Holstein wijkt voor Jersey bij zelfzuivelaar

De familie Kouwert begon 2 jaar geleden te zuivelen en houdt steeds meer Jerseys. Deze koe past economisch goed op dit Duitse bedrijf.

Op het erf van Jurgen en Christel Kouwert is het een komen en gaan van auto’s. Het zijn allemaal mensen die zuivelproducten komen kopen. Sinds twee jaar verwerkt familie Kouwert een deel van de eigen melk. Dit is een passie van Christel. Zij heeft al jaren ervaring met kaas maken.
Artikel gaat verder onder de foto‘s.

Naam: Christel (48) en Jurgen (49) Kouwert. Plaats: Zinna (Duitsland). Bedrijf: melkveebedrijf met 240 koeien en 200 stuks jongvee. De jaarproductie is 1,85 miljoen kilo melk, waarvan het bedrijf 175.000 kilo melk zelf tot zuivelproducten verwerkt. Ze mesten jaarlijks tien Jersey-ossen en verkopen dat vlees aan huis. Bij het bedrijf hoort 180 hectare grond, waarvan een kwart eigendom. De grond is in gebruik voor mais, gras en luzerne. De mest wordt gescheiden. De stapelbare fractie wordt verkocht. De gier gaat over de eigen grond. Kunstmest wordt niet gekocht. Twee arbeidskrachten en één oproepkracht zijn bezig met het vee en veldwerk. Eén arbeidskracht is beschikbaar voor de zuiveltak. - Foto's: Henk Riswick
Naam: Christel (48) en Jurgen (49) Kouwert. Plaats: Zinna (Duitsland). Bedrijf: melkveebedrijf met 240 koeien en 200 stuks jongvee. De jaarproductie is 1,85 miljoen kilo melk, waarvan het bedrijf 175.000 kilo melk zelf tot zuivelproducten verwerkt. Ze mesten jaarlijks tien Jersey-ossen en verkopen dat vlees aan huis. Bij het bedrijf hoort 180 hectare grond, waarvan een kwart eigendom. De grond is in gebruik voor mais, gras en luzerne. De mest wordt gescheiden. De stapelbare fractie wordt verkocht. De gier gaat over de eigen grond. Kunstmest wordt niet gekocht. Twee arbeidskrachten en één oproepkracht zijn bezig met het vee en veldwerk. Eén arbeidskracht is beschikbaar voor de zuiveltak. - Foto's: Henk Riswick

Klanten laten geld achter in bakje

De klanten redden zichzelf. Ze pakken de gewenste producten uit de koelkast en laten het geld achter in een bakje. Voor de stal is een rotonde gemaakt. De klanten verlaten zodoende zonder enige moeite het erf en rijden weer over de asfaltweg, richting Zinna. Dit is de plaats in de Duitse deelstaat Saksen waar de familie al meer dan 20 jaar boert.

Het zuivelen bevalt de veehouders uitstekend, zowel financieel als emotioneel. Ze hebben direct contact met de consument, die regelmatig complimenten maakt over hun producten. Jurgen Kouwert: “De fabriek belt me nooit om te zeggen dat onze melk zo lekker smaakt.”

Trouwe klanten

De veehouders krijgen ook energie van het feit dat klanten zomaar een half uur in de auto zitten om bij hen zuivelproducten te halen. De meeste klanten komen uit de nabijgelegen stad Torgau met 25.000 inwoners. Het gros van de klanten is ook erg trouw en komt telkens terug. Ze gaan niet voor de laagste prijs. De Duitse consumenten hechten veel waarde aan kwaliteit en herkomst. Bij familie Kouwert kunnen zij in de stal kijken, voelen aan het voer en zien als de koeien in de 24-stands carrouselmelker staan. Dat wekt vertrouwen dat de zuivelproducten puur en ‘veilig’ zijn.

Het klaarmaken van het rantsoen is overzichtelijk: alle melkgevende dieren krijgen hetzelfde rantsoen.
Het klaarmaken van het rantsoen is overzichtelijk: alle melkgevende dieren krijgen hetzelfde rantsoen.

Leuke marges

De veehouders beuren eind 2017 40 cent per liter melk van hun afnemer DMK. Daar komt 3 cent toeslag bij voor gehalten en 7% btw. Voor deze prijs kunnen ze prima melken. Het omslagpunt ligt rond de 31 cent, exclusief btw. Anderhalf jaar geleden was het echter anders. Toen betaalde DMK 24 cent per liter. En tijdens het dieptepunt van de crisis op de zuivelmarkt nog 3 cent minder. Toen ging er wekelijk bijna € 3.000 bij, legt Jurgen Kouwert uit. De eigen zuiveltak hield hen toen op de been.

Veel producten

Jaarlijks verwerken ze circa 175.000 kilo eigen melk. Dat is een tiende van hun totale productie. Ze maken de volgende producten: Goudse kaas, boter, yoghurt, karnemelk, gepasteuriseerde melk (rauw), camembert en Frischkäse. Dit laatste is een soort smeerkaas, desgewenst met tuinkruiden of bieslook er door. Frischkäse wordt zomers veel bij de grill gegeten.

De nieuwe koeienstal van familie Kouwert. Op de voorgrond de Jerseys. De Holsteins staan aan de andere zijde van de stal.
De nieuwe koeienstal van familie Kouwert. Op de voorgrond de Jerseys. De Holsteins staan aan de andere zijde van de stal.

Tevreden over marges

Over de marges zijn de veehouders te spreken. Een liter yoghurt verkopen ze voor € 2,00. Voor 200 gram smeerkaas met kruiden vragen ze ook € 2,00, voor een liter melk € 1,50 en € 3 voor 250 gram boter. De marge op de producten is 100%. Tijdens de crisis kwam uit het volume melk dat zij zelf verwerken 30% van de omzet. In Duitsland staat een post inkomsten uit veredelde melk in de boeken. Deze post zit op anderhalf ton op jaarbasis. In de eigen zuivelfabriek is zo’n € 60.000 geïnvesteerd, waarvan de kaasketel het grootste bedrag vormt.

Chistel Kouwert in de zuivelrruimte. Ze heeft zojuist bakjes gevuld met Frischkäse.
Chistel Kouwert in de zuivelrruimte. Ze heeft zojuist bakjes gevuld met Frischkäse.

Steeds minder Holstein

In de stal is sprake van een tweedeling. Aan de ene kant overheersen koeien met Holstein-bloed. Aan de andere kant van de stal staan dieren met minstens 75% Jersey-bloed. Het aantal Jerseys blijft toenemen. Kouwert heeft nog 25 zuivere Holsteins op stal.

Gras betaalbaar

Jerseys hebben het hart van de veehouder, maar passen ook economisch goed op het Duitse melkveebedrijf. Deze koeien doen het prima op gras, dat in Saksen redelijk betaalbaar is. Door de vele biogasinstallaties in de omgeving is de vraag naar mais groot. Dit leidt ertoe dat het product juist relatief duur is. De koeien krijgen wel mais, maar alleen van de eigen grond. Naast mais bevat het rantsoen gras, luzerne en negen kilo A-brok per koe.

Het erf van Christel en Jurgen Kouwert.
Het erf van Christel en Jurgen Kouwert.

Flat feeding

Kouwert werkt niet met productiegroepen, maar past flat feeding toe. Iedere melkgevende koe krijgt hetzelfde rantsoen. Daar zijn de dieren goed mee af. Kouwert: “Een koe houdt van een saai leven.” De Holsteins produceren dagelijks gemiddeld 27 kilo melk met 4,23% vet en 3,5% eiwit. De Jerseys vijf liter minder met 5,1% vet en 4,1% eiwit. De melkinstallatie is voorzien van een driewegkraan. De Jersey-melk wordt gebruikt om te zuivelen. De gepasteuriseerde melk voor huisverkoop komt van de Holsteins. De melk die niet zelf wordt verwerkt, gaat naar DMK. Het zuivelen gebeurt altijd met koewarme melk.

Het jongvee een de ossen staan in het oude bedrijfsdeel. Tussen de pinken loopt een Jerseystier.
Het jongvee een de ossen staan in het oude bedrijfsdeel. Tussen de pinken loopt een Jerseystier.

Al 10 jaar Jerseys

Op het bedrijf lopen ruim 10 jaar Jerseys. De veehouders zijn tevens met dit ras gestart om de afkalfleeftijd te verlagen en geboorteproblemen te verminderen. De afkalfleeftijd zit op 23,8 maanden gemiddeld. Tussen de pinken loopt een Jersey-stier. De tussenkalftijd is 403 dagen. Dat is relatief lang, maar komt mede omdat geen haast wordt gemaakt met het afstoten van oudere koeien.

Een klant haalt zuivelproducten naar keuze uit de koeling naast de koeienstal. Geld laten ze achter in een bakje.
Een klant haalt zuivelproducten naar keuze uit de koeling naast de koeienstal. Geld laten ze achter in een bakje.

Dierenartskosten

De melkveehouders kiezen voor een productieniveau, voerregime en stierkeuze waarbij het bedrijf soepel draait. Voor de dierenarts valt er daarom weinig te halen. De dierenartskosten zitten op een halve cent per liter melk. Acht jaar geleden is een miljoen euro gestoken in een nieuwe stal. Daarvoor kregen de melkveehouders 40% subsidie. De subsidie komt van de deelstaat Saksen en deels uit Brussel.

Zo’n 200.000 Jerseys verspreid over Europa

De Jersey-populatie in Europa is niet omvangrijk. De Deen Peter Larson schat dat er in Europa 200.000 zuivere Jersey-melkkoeien lopen.

Larson kan het weten. De Deen is fokkerijleider Jersey bij Viking-genetics. Daarnaast is hij sinds afgelopen augustus secretaris van de Europese Jersey-vereniging. Zijn bijnaam luidt ‘mister Jersey’.

De meeste Jerseys lopen in Denemarken, 70.000 dieren. Nummer twee is Engeland met 30.000 zuivere Jerseys en Albanië is met 15.000 koeien nummer drie. In Nederland, Duitsland, Hongarije en Ierland lopen 3.000 Jerseys. Viking pretendeert marktleider te zijn met Jersey-sperma in Europa.

Alleen Engeland en Denemarken testen Jersey-stieren. In Engeland gemiddeld vier per jaar en in Denemarken zo’n 35 stuks.

Ook buiten Europa melken veehouders Jerseys, bijvoorbeeld in Amerika. Reden is dat vet daar goed wordt betaald, betoogt Larson. Jake Veldhuis van Veldhuis dairy in de staat Washington houdt 16.000 koeien. Hij is vermoedelijk de Nederlandse veehouder met de wereldwijd grootste Jersey-populatie. Jeff Bosma in de staat Oregon melkt 3.000 Jerseys en breidt dit aantal dit jaar nog uit naar 4.400 koeien.

 

Of registreer je om te kunnen reageren.