Rundveehouderij

Achtergrond 2 reacties

Grond heeft meeste baat bij sorghum

Geert Hol voert 2,5 hectare sorghum. Het was bedoeld als energiegewas maar levert vooral structuur. Hol ziet potentie in sorghum, vooral vanwege de teelt.

Afgelopen zomer was het een bijzonder gezicht in het buitengebied van Odiliapeel (N.-Br.): tussen de talloze mais- en graspercelen stond een veld vol met lange stengels met pluimen. Het was het perceel van melkveehouder Geert Hol; hij teelde 2,5 hectare sorghum in het kader van een regionaal innovatieproject. “Op deze droogtegevoelige zandgrond is maisteelt niet altijd ideaal, dus wordt gekeken naar alternatieven”, aldus Hol.
Artikel gaat verder onder de foto‘s.

Naam: Geert Hol (49). Plaats: Odiliapeel 
(N.-Br.). Bedrijf: Circa 77 melkkoeien, 40 stuks jongvee en 28 hectare grond waarvan 22,5 hectare gras, 
3 hectare snijmais en 2,5 hectare sorghum. Het bedrijf heeft een huiskavel van 12,8 hectare. De koeien hebben een productie van 10.050 kilo melk per jaar met 4,45% vet en 3,61% eiwit. Vorig jaar leverde de melkveehouder 755.000 kilo melk af bij FrieslandCampina. De veehouder voert het nieuwe gewas sorghum in een gemengd rantsoen met mais en gras aan de koeien en het jongvee. - Foto's: Van Assendelft Fotografie
Naam: Geert Hol (49). Plaats: Odiliapeel 
(N.-Br.). Bedrijf: Circa 77 melkkoeien, 40 stuks jongvee en 28 hectare grond waarvan 22,5 hectare gras, 
3 hectare snijmais en 2,5 hectare sorghum. Het bedrijf heeft een huiskavel van 12,8 hectare. De koeien hebben een productie van 10.050 kilo melk per jaar met 4,45% vet en 3,61% eiwit. Vorig jaar leverde de melkveehouder 755.000 kilo melk af bij FrieslandCampina. De veehouder voert het nieuwe gewas sorghum in een gemengd rantsoen met mais en gras aan de koeien en het jongvee. - Foto's: Van Assendelft Fotografie

Minder droogtegevoelig

Sorghum wortelt diep en is daardoor minder gevoelig voor droogte. “Dat maakt het misschien een interessant gewas”, aldus de ondernemer die wel zin heeft om iets nieuws te proberen. Hij kreeg begeleiding van Agrifirm. Agrifirm wil ook meer van nieuwe gewassen weten en deed al eerder onderzoek op proefvelden.

Nieuw gewas

Sorghum is een klein en nieuw gewas in Nederland. Het is een geslacht uit de grassenfamilie. Naar schatting zijn in Nederland vorig jaar enkele tientallen hectares met sorghum voor de productie van ruwvoer ingezaaid. Het meeste gebeurt op proefvelden, zoals van de zaadleverancier. Het gewas is niet alleen bruikbaar als voedermiddel, maar ook voor de productie van biomassa en als groenbemester.

De pluim van sorghum bevat veel korrels. Bij verschillende typen sorghum kan de pluim er anders uitzien. - Foto: Bert Jansen
De pluim van sorghum bevat veel korrels. Bij verschillende typen sorghum kan de pluim er anders uitzien. - Foto: Bert Jansen

Veel planten afgeknakt

Omdat er nog weinig bekend is van de teelt en het voeren van sorghum gebeurt veel proefondervindelijk en met kennis en ervaring uit andere gewassen. Zo is de sorghum van het ras Nutri Honey half mei volvelds gezaaid met een erwtenzaaimachine. Voor onkruidbestrijding is maar één middel geregistreerd. De gekozen dosering werkte goed. Voor het zaaien had Hol al een vals zaaibed aangelegd en het onkruid laten doodspuiten. Het gewas is volgens Hol met een lengte tot wel 3,5 meter goed gegroeid en de pluimen waren tegen het einde van het groeiseizoen mooi gevuld.

‘Veel planten waren op een meter hoogte afgeknakt’

Een zorgpunt in de laatste fase is de stevigheid van de stengels; in tegenstelling tot mais heeft sorghum per plant meerdere lange, dunne stengels die ook nog eens topzwaar zijn. Juist in de laatste dagen dat het gewas op het land stond, is het geveld door het slechte weer van eind oktober. “Veel planten waren op een meter hoogte afgeknakt.” Met een zogenoemde kemperbak op de hakselaar en beleid is het gewas nog goed binnengehaald. “Het heeft wel veel tijd gekost, maar voor een klein perceel is dat niet zo erg.” Overigens is een haksellengte van 2 in plaats van 1,5 centimeter gehanteerd. “Het was vrij groen en we wilden het niet tot moes vermalen.”

Het gewas afgelopen najaar. De lange, topzware stengels hebben veel te verduren tijdens slecht weer. Er zijn veel stengels geknakt. - Foto: Bert Jansen
Het gewas afgelopen najaar. De lange, topzware stengels hebben veel te verduren tijdens slecht weer. Er zijn veel stengels geknakt. - Foto: Bert Jansen

‘200 kuub per hectare’

Uit proeven blijken met zijn ras opbrengsten tussen 10 en 30 ton droge stof per hectare haalbaar. “Het was een gigantische opbrengst, zeker 200 kuub per hectare. Maar de voederwaarde valt wel wat tegen.” De sorghum heeft een VEM-gehalte van 706. Uit gegevens van de zaadleverancier blijkt dat gehaltes van 850 VEM mogelijk zijn, maar het ras is sterk bepalend. “Misschien moeten we het gewas wat hoger hakselen, zodat het houterige onderste deel niet in de kuil gaat.” Het eiwitgehalte is 6,5%, uit proeven blijken gehaltes van 10 tot 18% haalbaar. Het ingekuilde product bevat veel melkzuur en weinig suikers.

De voersnelheid is aan de lage kant. Daarom wil hij de kuil weg hebben voordat het warm wordt. De sorghum past prima bij de vroege graskuil.
De voersnelheid is aan de lage kant. Daarom wil hij de kuil weg hebben voordat het warm wordt. De sorghum past prima bij de vroege graskuil.

Smakelijk product

Met de bekende gehaltes heeft de voeradviseur een nieuw rantsoen in elkaar gesleuteld. “Het was even puzzelen om het rantsoen te maken. Wekelijks hebben we contact hoe het gaat.” Hol voert de sorghum naast zijn gangbare andere producten. Er gaat nu 22 kilo mais, 12 kilo gras en 6 kilo sorghum in de menger. Meer dan 6 kilo geeft te dikke, droge mest is de ervaring. Het stro dat hij vorige jaren voerde, is nu weggelaten. “De sorghum bevat veel structuur, het heeft dezelfde prik als luzerne.” Hol laat ook water bij het laden van de voermengwagen weg, omdat het meel mooi aan de sorghum plakt.

Geert Hol voert per dag circa 6 kilo sorghum per koe in het rantsoen. Een hoger aandeel sorghum geeft meer kans op koeien met te dikke mest is zijn ervaring.
Geert Hol voert per dag circa 6 kilo sorghum per koe in het rantsoen. Een hoger aandeel sorghum geeft meer kans op koeien met te dikke mest is zijn ervaring.

Melkproductie

De hoeveelheid krachtvoer blijft hetzelfde, maar het balansmengsel is wel iets aangepast. De koeien vreten het graag, het is volgens hem een smakelijk product. Hol ziet geen verschillen in melkproductie bij de koeien. “Dat komt ook doordat het rantsoen met een aangepast mengvoer nutritioneel nagenoeg gelijk is gebleven.”

De voersnelheid is eigenlijk te laag. Daardoor heeft Hol al eens wat plekken met schimmels weg moeten halen. De veehouder wil de kuil weg hebben voordat het warm wordt. Aangezien de sorghum qua voederwaarde goed bij de voorjaarskuil past, komt dat prima uit. Een alternatief is om de sorghum opnieuw in te kuilen met bijvoorbeeld aardappelpersvezels erbovenop. “Dan is het een kuil die mooi bij gras van de derde en vierde snede past.”

Het inkuilen van de sorghum ging goed. Het product is wat plakkeriger dan mais en heeft ook veel structuur.
Het inkuilen van de sorghum ging goed. Het product is wat plakkeriger dan mais en heeft ook veel structuur.

Meer voederwaarde

Alles bij elkaar is de veehouder tevreden over het product en gaat hij er voorlopig mee door. In overleg met de zaadleverancier en voeradviseur wil hij volgend jaar een wat lager ras met meer voederwaarde. Het huidige ras is volgens de zaadleverancier een eerste generatie; het bedrijf werkt aan rassen met een hogere opbrengst en voederwaarde.

Bodemgezondheid

De grootste meerwaarde van het gewas ziet Hol niet zozeer in sorghum als voedermiddel, maar vooral in de teelt. Voor de droogtegevoeligheid en ook voor behoud van organische stof in de bodem. “Na de oogst blijven bij sorghum veel meer wortels en gewasresten in de grond achter.” Het zijn taaie stengels heeft Hol ervaren. “Met de frees kom je er niet doorheen.” Dat maakt directe inzaai met een groenbemester wel lastig. Een ander voordeel verwacht hij voor de vruchtwisseling.

In het algemeen ziet de ondernemer de teelt van mais onder druk komen. Sorghum zou dan een mooi alternatief kunnen zijn. Daarvoor is wel meer kennis en ervaring nodig. Hol draagt zijn steentje bij. “Ik vind het vooral ook leuk om te doen.”

De boerderij van Geert Hol.
De boerderij van Geert Hol.

Laatste reacties

  • g.g

    Lijkt niet echt interessant....

  • gerben5

    700 vem das net stro. Wat heb je er aan

Of registreer je om te kunnen reageren.