Rundveehouderij

Achtergrond 13 reacties

Keurentjes: dezelfde urgentie bij coöperatie en leden

Frans Keurentjes maakte als coöperatievoorzitter bij FrieslandCampina heel wat los. Vooral het voorstel voor een meer gedifferentieerde melkaanvoer en de financiële ontmoediging van nog meer bulkmelk gaven veel discussie.

Zeker een jaar, eigenlijk wel anderhalf jaar lang, als je het rumoer in de top van FrieslandCampina van vorig najaar meerekent, verkeerde voorzitter Frans Keurentjes in het oog van de storm bij de Amersfoortse zuivelcoöperatie. Langzaam begint het stof een beetje neer te dalen. Het overgrote deel van de leden heeft zich achter de veranderingen bij de coöperatie geschaard en in de onderneming wordt druk gewerkt aan het uitrollen van de nieuwe strategie. Keurentjes heeft in 2018 vele malen duidelijk gemaakt dat een verandering in de coöperatie niet langer kon wachten. Maar, als die noodzaak zo dringend was, waarom is dan niet eerder uitgevoerd?

Frans Keurentjes - Foto: Anne van der Woude
Frans Keurentjes - Foto: Anne van der Woude

“Er waren misschien wel diverse signalen dat er iets moest gebeuren. Zo waren de tijdelijke maatregelen (financiële ontmoediging van extra melkleveranties) in de voorgaande periode een helder signaal, maar de vraag was: hoe moet je de zaken precies verstaan en welke keuzes voor de langere termijn moet je daaraan koppelen? Ook moet de tijd er rijp voor zijn.”

Hoe nodig waren de veranderingen?

“Heel erg nodig, omdat de markten en de omgeving waarin wij opereerden heel hard veranderden en dat is nog steeds zo. Bijvoorbeeld door de ontwikkeling van e-commerce, de veranderde botermarkt, de duurzaamheidstrend, het dichtgaan van de Russische markt, al die dingen tegelijk.”

Wij konden die dingen intern wel duiden, maar het was lastig om de lessen daaruit goed te delen met de leden

“Daarnaast was er het succes van FrieslandCampina. De fusie van 2008 pakte heel goed, het was een groot succes, maar juist dat maakte dat we geleidelijk minder scherp werden. Tenslotte was er de golf extra melk na het einde van de Europese quotering. Wij konden die dingen intern wel duiden, maar het was lastig om de lessen daaruit goed te delen met de leden, hen hetzelfde gevoel van urgentie te geven als wij hadden.”

Als ik op de boerderij werk en daar druk ben, dan gaan al die externe ontwikkelingen aan mij voorbij

“De fusie van 2008 en de veranderingen die daardoor nodig waren, dat waren zaken die voor iedereen duidelijk waren. De aanleiding voor de huidige veranderingen is minder zichtbaar en dus lastiger uit te leggen. Als ik op de boerderij werk en daar druk ben, dan gaan al die externe ontwikkelingen aan mij voorbij. Ik zie het niet.”

Toch hebben jullie uiteindelijk de leden wel kunnen overtuigen.

“Er zijn dan ook heel veel interacties geweest met de leden: diverse rondes van ledenbijeenkomsten, huiskamergesprekken, andere bijeenkomsten. Het gaat anders dan vroeger. Eerst was er veel kritiek. De discussie bleef ook nog lang, maar geleidelijk zie je toch begrip ontstaan. Er zijn gaande de discussie ook aanpassingen geweest. Naast de leden zien we ook dat banken doel en richting van onze aanpassingen meer zijn gaan steunen. Eerst gingen zij uit van het zwaarste scenario en het effect dat daarvan werd verwacht, werd maximaal ingeprijsd. Nu zijn ze daar helemaal van teruggekomen en steunen ze onze inzet.”

Wanneer zijn jullie precies begonnen?

“2017 en 2018 zijn de 2 jaren van transformatie. In de winter van ‘16/’17 was al ingezet met de analyse van Bain in de onderneming. Begin 2017 was die analyse helder en lag de vraag op tafel wat de beste inrichting van het bedrijf zou zijn, met welk soort leiderschap.”

Toen bleek het tijd voor een nieuw topmanagement.

“We moesten de bakens verzetten om klaar te zijn voor de nieuwe situatie. In 2017 is ook een aanvang gemaakt met de visie Melk met meerwaarde. Nu is het jaar van de implementatie.”

Stel dat er ooit weer eens grote veranderingen nodig zijn, hoe voorkom je dan dat een dergelijke ophef zich weer voordoet?

“Wij moeten marktgerichter werken. De visie Melk met meerwaarde omvat een drieslag van: bewustwording, durven veranderen en succesvolle nieuwe verdienmodellen. We moeten niet vergeten dat FrieslandCampina altijd een zeer succesvolle onderneming is geweest, die er steeds in is geslaagd de nodige veranderingen door te voeren. Dat gaan we nu ook doen. Soms kost het even tijd. In het voorjaar van 2018 leken we met onze visie de oplossing voor onze problemen te hebben gevonden, maar het leek in eerste instantie een oplossing voor problemen die de leden niet ervoeren. Ook de tijdelijke maatregelen, die er eerder waren, hadden al geen impact.”

Speelt daarbij ook mee dat leden nu een andere binding voelen met de coöperatie dan vroeger?

“Dat speelt zeker ook mee. Een van de redenen dat mensen soms zo heftig reageerden, is dat we met onze plannen aan de wortels van de coöperatie kwamen. De rol wordt anders. Vroeger zag je de schoorsteen in het dorp roken, kwam je de directeur op straat of in zijn kantoor tegen. Nu is de coöperatie qua afstand vaak ver weg, net als onze markten vaak ver weg liggen. Ook daarvan zien we niet meer zo veel. Iedere generatie heeft zijn eigen coöperatie. Vroeger was de coöperatie een schuilplaats die bescherming bood tegen bedreigingen van buitenaf; particuliere bedrijven die misbruik maakten van de zwakke positie van de boer. Die rol van schuilplaats of buffer is later overgenomen door het Gemeenschappelijke Landbouwbeleid, de productschappen en de overheid.”

Ik heb enorm respect voor de leden die de slag maken en meegaan met de beweging van ons

“Nu gaat het anders, is de rol van de coöperatie gewijzigd en treedt die meer naar voren. Het lidmaatschap is niet meer vrijblijvend. Vanuit dat perspectief begrijp ik de boeren die liever een cent minder beuren en weggaan, maar daarom heb ik ook enorm respect voor de leden die de slag maken en meegaan met de beweging van ons. Het is een feit dat veel oude zekerheden weg zijn. We leven in een veel dynamischer wereld. De veronderstelling dat dit alleen onze eigen onderneming raakt, is onterecht. Weet een bloementeler nu wat de markt over een half jaar vraagt? Ook die moet met onzekerheden leven. Als China, of een ander land, vandaag de grenzen sluit vanwege een handelsoorlog of wat dan ook, dan is dat direct van invloed op de boerderij hier. De veranderde omgeving biedt ook grote kansen. Daar ben ik heel positief over. Wij richten het bedrijf in om zo goed mogelijk te profiteren van die veranderende omgeving.”

Hoe gaat het straks verder, na deze ronde. Is er een mechanisme om de leden beter bij de les te houden?

“Veranderingen blijven komen. We zijn ervan overtuigd dat we met deze veranderingen kunnen omgaan. Door de aangepaste structuur kunnen we de markt beter met het erf verbinden.”

In de coöperatie kunnen jullie de leden mobiliseren en neuzen dezelfde richting in krijgen, in het agrarische speelveld daarbuiten is dat lastiger. Tussen de verschillende sectoren krijg je niet alles zo snel in lijn. Kijk naar de discussies in en tussen LTO, de NMV en andere organisaties.

“Tot ruim 5 jaar geleden hadden we met de productschappen een heel sturend mechanisme, een soort ruggengraat. Nu zijn we in open water terecht gekomen en moeten we zaken anders oplossen. Een tijdje geleden was er een lobbygroep die aandacht vroeg voor het lot van de kalveren op melkveebedrijven. Dat was voor ons een signaal dat we actie moesten ondernemen, samen met anderen. Het gaat er in de toekomst veel meer om hoe je alles organiseert. Een coöperatie heeft geen doorzettingsmacht. Dat heeft de overheid. Een coöperatie kan zaken tijdig aangeven en proberen te sturen.”

Als het gaat om melk en kalveren lukt dat nog wel, maar als het gaat om mest niet. Kijk hoe vaak wordt gereageerd op Jumpstart.

“Joosten (voormalig CEO van FrieslandCampina) handelde vanuit de noodzaak om iets te doen aan broeikasgasreductie, niet vanuit mest. Overigens werken de vergisters nu prima, maar sommige kwesties zijn een zaak van lange adem, zoals ook de grondgebondenheid. En let wel, we zijn nog nooit zo ver gekomen als we nu zijn.”

Het was mooi geweest als het met iets minder frictie kon. De discussies kunnen behoorlijk slepend zijn.

Keurentjes haalt diep adem: “Ja! Maar wij zijn niet van de partij die zegt: je mag niet meer opstallen. Het blijft een keuze, al zijn er wel consequenties.”

Er lijken best veel leden te willen kiezen voor duurzame zuivel (Top Zuivel). Kunnen jullie die massale keuze ook belonen?

“Er moet een markt voor zijn, maar er lijkt aardig veel belangstelling te zijn. Niet alleen van consumenten, maar ook vanuit andere bedrijven. Die vragen naar duurzaam geproduceerde ingrediënten.”

In het huidige topmanagement zitten geen mensen die een langdurige zuivelachtergrond hebben. Hoe belangrijk is zuivelkennis in de top? Je ziet ook bedrijven die succesvol opereren aan de hand van vooral wiskundige modellen.

“Dat je snapt waar de business om gaat, is cruciaal, maar of je moet zijn opgegroeid tussen de melkbussen? Ik snap dat sommige mensen dat zo voelen, maar competenties en kwaliteiten zijn leidend.”

Wij zijn een coöperatie die de melk van de leden optimaal tot waarde wil brengen

“Daarbij moet je ook rekening houden met de vraag wat de kern van het bedrijf is. Wij zijn een coöperatie die de melk van de leden optimaal tot waarde wil brengen.”

Laatste reacties

  • draaier

    Of matig geinterviewd of goed gesouffleerd. Klaas, je doet voorkomen alsof alle leden uiteindelijk meegegaan zijn met het beleid van RFC. Niets is minder waar; het wordt er gewoon doorgeduwd. In al jullie interviews met RFC heb ik nooit gelezen hoe het kan bestaan dat een coöperatie ineens van koers wisselt. Vind Frans het zelf wel verantwoord dat tot 2016 geroepen werd dat alle melk verwerkt zou worden, maar nu ineens het roer omgaat naar minder melk, met slachtoffers onder de late groeiers? De tijdelijke maatregelen waren helemaal geen helder signaal in 2016/2017; die werden verkocht als zijnde een tekort aan verwerkingscapaciteit. En dan is het nu ineens een signaal geweest voor teveel melk? dat geloof ik niet en zou jij als journalist ook niet zomaar moeten geloven.

  • Zuperboer

    Citaat: "Overigens werken de vergisters nu prima, maar sommige kwesties zijn een zaak van lange adem, zoals ook de grondgebondenheid. En let wel, we zijn nog nooit zo ver gekomen als we nu zijn.” Hoe moet ik dit lezen? Hoe ver zijn we gekomen en waarmee?

  • Alco

    Kort samengevat.
    Wij zijn goed bezig en de leden worden zich hier zo langzamerhand bewust van.

  • kleine boer

    Als er bv via melkweb gestemd had kunnen worden had je pas een goed beeld van wat de leden willen nu niet. Dat wil dan nog niet zeggen dat je het dan moet gebruiken maar had je het wel beter geweten.

  • henver1

    Nou Klaas laat me niet lachen , het lijkt wel of je ook de ledenraad van RFC vertegenwoordigd.
    Het wordt toch tijd dat ik het abonnement op de boerderij eens op ga zeggen!

  • mtseshuis

    Haha, Frans leeft nog in zijn eigen glazen bol, zoveel enthousiaste medeleden kom ik niet tegen... Waren er maar weinig met dit vreemde plan eens...
    Hoor dat er nu in de nieuwe visie al gesproken wordt over geen fossiele brandstoffen meer gebruiken op het bedrijf en als je 1 keer melkweigering hebt, je de rest van het jaar niet meer mee mag doen met Toplijn melk... Worden nog warme jaren zo, de duimschroeven worden aangedraaid, nog even en we komen weer bij de oude, kleine coöperatie uit. Leden pikken dit niet op den duur.

  • de ledenraad heeft absoluut geen BALLEN.
    er moet heel wat gebeuren voordat ze vanaf hun stoel komen.
    de afgelopen jaren is er onder hun toezicht bijna een miljard aan eigen vermogen verdampt.
    Maar daar hoor je niemand over.
    Schandalig Thijs Arendsen en co!!!

  • koestal

    De ledenraden zijn makke schapen

  • fokkovenema

    Een produktiebeperking in voeren is vrij eenvoudig met een ledenraad die je vooral heb gekozen op basis van meegaandheid. Overigens heb ik gehoord dat er alleengestemd kon worden op basis van het totale pakket. Dus over de 10 cent maatregel op topzuivellijn kon niet afzonderlijk gestemd worden . Echt slecht !

    In het interview met frans lees ik verder niets concreets wat FC beter gaat doen dan anderen om de markt te veroveren.....

  • agratax.1

    Volgens mijn bescheiden mening hebben De Leden en de Cooperatie een en hetzelfde doel "Zo'n hoog mogelijke melkprijs realiseren". De winstgevendheid van de aangesloten leden bedrijven moet zo hoog mogelijk zijn. Hiervoor is nodig dat het Co-op bestuur eerst kijkt waar intern de winst te halen is en dan een hele poos later eens gaan denken aan filialen elders op de wereld en al helemaal in landen met afwijkende ondernemers mores. De hier te behalen winsten zijn voor de leden moeilijk zo niet onmogelijk te verzilveren. Dit wordt steeds weer aangetoond door de co-op's die zich met verlies terug moeten trekken uit dit soort landen. Voor deze debacles draaien wel de leden op en niet de bestuurders, vooral de directeuren gaan als gelauwerde leiders via de voordeur naar de volgende klus. Waar vroeg of laat de kers op de taart komt " onnoemelijke hoeveelheden commissariaten en onderscheidingen".

  • brutus71

    Frans mist het contact mest zijn leden, steeds meer eisen.

  • Bennie Stevelink

    Of Frans het contact met de leden mist is voor mij geen zorg, als hij het contact met de markt maar niet mist. Daar moet immers het geld vandaan komen.

  • haj146

    Zelden lees je zoveel onzin! Dat de coöperatie verder weg staat is vanzelfsprekend. Maar dat de coöperatie geen coöperatie meer is is heel wat anders! Je lult dat het gros achter je staat met de koers. Je hebt ze gewoon niet gevraagd. De ledenraad is een weergave van een stel trouwe dienaars. Wat jullie ook beslissen, het komt er door! Laten ze concreet zijn en dingen aankaarten die echt de melk gaat verwaarden. En dan voor alle leden en niet een top zuivel waar alleen de zuiderlingen weer van kunnen profiteren. Of de noord Hollanders met de Goudse kaas. Het voelt voor velen als een kat in het nauw...

Laad alle reacties (9)

Of registreer je om te kunnen reageren.