Rundveehouderij

Achtergrond 4 reacties

Vul melkveerantsoen aan en bespaar op eigen ruwvoer

Snijmaisopbrengsten zijn gemiddeld lager dan normaal. Ook het zetmeelgehalte valt niet overal mee. Veel melkveerantsoenen moeten dan ook worden aangevuld.

De meeste veehouders moeten de melkveerantsoenen dit jaar aanvullen op het gebied van energie. Vooral zetmeel is nodig, omdat dit vanuit de mais op veel bedrijven te weinig voorradig is. Enerzijds omdat het zetmeelgehalte in de mais van dit jaar lang niet overal op peil is. Anderzijds omdat op veel plaatsen ook nog minder droge stof per hectare is gewonnen, waardoor het aandeel mais uit het eigen bedrijf ook kleiner is dan normaal. Deze 2 zaken samen maken dat het aanbod van energie uit eigen ruwvoeders minder groot is dan normaal.

Droge koeien en jongvee op stro betekenen direct een flinke besparing van gras en maiskuil, zodat dit beschikbaar blijft voor het melkvee. - Foto: Ronald Hissink
Droge koeien en jongvee op stro betekenen direct een flinke besparing van gras en maiskuil, zodat dit beschikbaar blijft voor het melkvee. - Foto: Ronald Hissink

Let op verhouding energie/eiwit in rantsoen

De diversiteit van de ruwvoeders, niet alleen snijmais maar zeker ook de graskuilen, zorgt dat de invulling van de rantsoenen een flinke uitdaging is. “Echt maatwerk deze winter”, zo ervaart René Knook, manager rundvee van De Heus Voeders. De lagere beschikbaarheid van ruwvoer zorgt ook dat combinaties van meerdere ruwvoerkwaliteiten minder goed mogelijk zijn.

In rantsoenen op derogatiebedrijven, waar de verhouding tussen gras en mais in areaal 80% gras en 20% mais is, zal in het rantsoen het aandeel gras 70% bedragen en het aandeel mais 30%. Omdat er gemiddeld minder mais per hectare geoogst is, zal het aandeel mais in het rantsoen dit jaar wellicht dichter bij de 20% liggen dan bij de 30%.

Aanvullen via krachtvoer lijkt de makkelijkste optie. Maar eerst moet het basisrantsoen aan het voerhek uitgebalanceerd worden. Anders komt de verhouding energie/eiwit in het rantsoen voor de koeien die weinig of geen krachtvoer krijgen in het gedrang, zo geeft Rob Rutgers, specialist melkvee bij ForFarmers aan.

Om energietekorten te compenseren, voeren veehouders tarwemeel of maismeel bij. Hier wordt een rantsoen in de mengwagen aangevuld met tarwe. - Foto: Van Assendelft
Om energietekorten te compenseren, voeren veehouders tarwemeel of maismeel bij. Hier wordt een rantsoen in de mengwagen aangevuld met tarwe. - Foto: Van Assendelft

Zo bespaar je op eigen ruwvoer

Hoewel de ruwvoersituatie in Nederland minder schrijnend is dan in de zomer werd verwacht, hebben sommige bedrijven amper genoeg ruwvoer om het vee tot volgend voorjaar te kunnen voeren. Dit zijn 11 tips voor veehouders van voerspecialisten van Agrifirm, De Heus en ForFarmers.

  • Maak als eerste een stalvoerbalans. Zo kan een goede inschatting worden gemaakt van de voerbehoefte op het bedrijf op basis van gemiddeld aanwezige dieren en hun staldagen per diercategorie.
  • Maak gebruik van de inschattingen van de aanwezige hoeveelheid droge stof uit de kuilmeting verricht door uw monsternemer van alle kuilen. 
  • Hou er rekening mee dat de dichtheid van verdroogde mais of mais die minder kolf bevatte dan normaal tegen kan vallen. Zulke mais laat zich minder goed verdichten. Weeg indien mogelijk een pak uitgesneden mais en bepaal zo de werkelijke dichtheid per kuub. 
  • Koop indien mogelijk ruwvoer aan uit de buurt. Het is de snelste oplossing van voertekort. 
  • Koop stro en zet jongvee op een rantsoen van stro en brok. Jongvee vreet relatief veel ruwvoer en overzetten op stro levert direct een flinke besparing.
  • Let er op dat het stro voor jongvee van goede kwaliteit en smakelijkheid is. Voer onbeperkt en voer brok volgens de vuistregel 1 kilo brok per 100 kilo lichaamsgewicht plus 1 kilo extra. Een dier van 300 kilo krijgt dan 4 kilo brok; een dier van 400 kilo krijgt 5 kilo brok. Let daarbij op voldoende eiwitvoorziening. In de meeste gevallen volstaat een B-brok.
  • Zet eventueel ook droge koeien op stro. Daarvoor zijn speciale krachtvoersoorten als aanvulling beschikbaar. Let goed op rantsoenwisselingen en een gewenningsperiode bij de transitie van droogstand naar melkgevend. 
  • Koop een ruwvoervervangend product. Alle leveranciers hebben wel een ruwvoermix in het assortiment, veelal op basis van rustige verterende grondstoffen als sojahullen en palmpitschilfers, al dan niet opgemengd met luzernestro.
  • Voer meer krachtvoer of bijproducten. Deze verdringen de opname van ruwvoer. Nu 1 kilo ruwvoer per koe verdringen over de periode november tot en met maart betekent 150 kilo besparen per koe ofwel rond 10 tot 14 dagen langer voeren van de beschikbare hoeveelheid voer nu aanwezig.
  • Wees ervan bewust dat meer krachtvoer kan leiden tot hogere productie per koe. Daardoor kan het melkvee in een hogere klasse van fosfaatuitscheiding vallen waardoor er minder koeien gehouden mogen worden.
  • Besteed extra zorg aan uitkuilen van het voer. Dat leidt tot minder verliezen en dan wordt elke kilo voer ook daadwerkelijk benut. Voer voerresten van de koeien aan het jongvee.

Maiskuiluitslagen: minder zetmeel in rantsoen

Volgens Leo Tjoonk, specialist bij Agrifirm, tonen de maiskuiluitslagen van zijn klanten gemiddeld met 984 VEM per kilo droge stof nog een zeer acceptabele voederwaarde. Maar ook het zetmeelgehalte is bij 36,7% droge stof maar 324 gram per kilo droge stof. Bij een opname van 14 kilo droge stof per melkkoe betekent 20% mais slechts 2,8 kilo droge stof. Bij 324 gram zetmeel krijgt een koe dus gemiddeld zo’n 900 gram zetmeel binnen via de mais. Dat is voor een hoogproductieve koe lang niet voldoende.

Rutgers werkt vooral in Oost-Nederland. “Hier zien we veel maiskuilen die 200 tot 250 gram zetmeel bevatten. Dat hier extra energie nodig is, spreekt bijna voor zich.”

Tjoonk: “Voor de veehouders die wel een gelijke hoeveelheid mais voeren in vergelijking met andere jaren, levert de mais nu toch minder zetmeel en meer ruwe celstof. Ofwel het aandeel krachtvoerachtigen wordt minder en het aandeel ruwvoer neemt toe. Ook als het zetmeeltekort gecompenseerd wordt, blijf je met een hoger aandeel ruwvoer in je rantsoen.”

Compenseer tekort met zetmeelrijke bijproducten

Voor de compensatie van het tekort zetmeel uit mais is de aanvoer van maismeel een optie. Want bij gebrek aan zetmeel uit de eigen snijmais is er vooral compensatie nodig op gebied van bestendig zetmeel, ofwel darmenergie.

Deze kan ook komen uit aardappelproducten, zoals aardappelpersvezel of aardappelsnippers of uit Corngold. Rutgers signaleert dat aardappelproducten amper leverbaar zijn op het moment. “Wij rekenen nu veel rantsoenen in met Corngold. Dat is een prima, smakelijk voer dat het energietekort goed kan helpen oplossen.” Corngold is nu ook aantrekkelijk geprijsd. Met doorvoercontracten, waarbij je minimaal 4 vrachten in een halfjaar afneemt, zijn ook nog leuke kortingen te halen, zo stelt Rutgers.

Een andere optie is het stapelbare product Feedmix Mais. ForFarmers heeft dit product speciaal ontwikkeld om zowel een ruwvoertekort als een zetmeeltekort in rantsoenen te compenseren.

Meer vraag naar mengsels maismeel en tarwe

Tjoonk geeft aan dat de graskuilen dit jaar voldoende eiwit bevatten. Gemiddeld geeft Eurofins aan dat gras op 185 gram ruw eiwit (inclusief ammoniakfractie) uitkomt. De suikergehalten zijn echter juist aan de lage kant. In dat geval is er ook compensatie nodig van snel verteerbare energie op pensniveau. Daarvoor zijn granen als tarwe en gerst zeer geschikt. “We zien dan ook dat er veel vraag is naar meel dat samengesteld is uit een mengsel van maismeel en tarwe. Als eiwitcomponent wordt dan vaak ook nog soja en of raap toegevoegd. Andere jaren is daar ook wel vraag naar, maar we zien dit jaar vooral de verhoudingen verschuiven naar een hoger aandeel grondstoffen die vooral de energietekorten compenseren.”

Zetmeelbronnen uit aardappelindustrie voor balans in rantsoen

Knook geeft aan dat de voorjaarskuilen over het algemeen vrij rustig verteren, en meer eiwit en minder suikers bevatten. De graskuilen, in combinatie met minder snijmais en lager zetmeel vragen daarom om meer pensenergie. Samen met geplette tarwe, gemalen tarwe of maismeel kan de veehouder het rantsoen op pensenergiefracties en (bestendig) zetmeel uitbalanceren. Inbrengen van zetmeelbronnen uit de aardappelindustrie is dan ook een goed advies.

Wat betreft de samenstelling van het gras is 185 gram ruw eiwit een ideale uitgangssituatie voor 2025 als de eis van 65% eigen eiwit in beeld komt. Met deze samenstelling laat je zien dat je in het gras vooral veel eiwit van eigen land hebt gehaald. Dat is gunstig voor je verhouding eigen eiwit en aangekocht eiwit.

Perspulp levert snelle energie

Naast aardappelproducten kunnen veehouders ook kiezen voor perspulp. Dit product levert de snelle energie vooral in de vorm van pectinen. Net als voor aardappelproducten geldt dat ook perspulp niet volop beschikbaar is. Perspulp is erg smakelijk en kan zo een toegevoegde waarde bieden op de minder smakelijke maiskuilen van verdroogde mais waar weinig of geen kolf in zit. Het is wel de vraag of dit soort maiskuilen ook daadwerkelijk bij de koeien terecht komt. “Veelal zal deze snijmais worden ingezet in de rantsoenen voor jongvee. Let hierbij vooral ook op smakelijkheid van kolfloze mais”, stelt Knook.

Prijs vastzetten

Volgens de leveranciers heeft het niet veel zin om prijzen voor levering van grondstoffen voor langere termijn vast te zetten. Hij verwijst naar de tijdelijk hoge prijs voor kuilmais. “Die liep op een gegeven ogenblik op naar € 85 per ton. Toen was er gewoon even paniek, maar als je de rust bewaart, valt het altijd mee”, zo geeft Tjoonk aan.” Dat blijkt ook nu weer, nu de prijzen zijn genormaliseerd tot € 65 per ton. Dat is wel iets duurder dan andere jaren, maar niet schrikbarend veel. En datzelfde geldt voor de grondstoffen die je kan inzetten om het gemis van zetmeel uit eigen mais te compenseren. Als je kijkt naar de prijzen van tarwe en maismeel zie je een licht opgaande prijs die in levering april maar zo’n 70 cent per kilo hoger is dan de huidige dagprijs. Het is mogelijk om grondstoffen met ‘feedclicks’ op termijn vast te leggen. Daarmee kan een veehouder risico’s op eventuele prijsstijgingen afdekken.”

Beperk selectie voer voor koe

Omdat veehouders de rantsoenen op veel bedrijven met een of meerdere voedermiddelen uitbreiden, wordt nog meer gevraagd van de mengkwaliteit van de voermengwagen. Rutgers: “Je moet zorgen dat er geen selectie kan zijn. Juist door de verscheidenheid aan producten zullen koeien proberen het lekkerste er uit te vissen.” Een goed mengsel met voldoende plak zodat elke hap ook dezelfde samenstelling heeft, staat borg voor een goede en evenwichtige opname van het rantsoen.

Meer informatie over de prijzen van veevoer voor rundvee vindt u in Boerderij op Maat:  

Prijs snijmais
Prijs tarwestro grote balen
Prijs bierbostel

Laatste reacties

  • jfvanbruchem1

    reken is uit wat stro met brok kost, volgens mij kun je beter balen gras kopen

  • koestal

    voer genoeg ,waar moet ik dan op besparen ?

  • Jaap39

    @ koestal, op Bierbostel, veel te duur.

  • info36

    De bierbostel is niet te duur, de opbrengst van je melk is te laag.

Of registreer je om te kunnen reageren.