Rundveehouderij

Achtergrond

Flexibeler in voermarkt met vloeibare wei en vetten

Het voeren van vloeibare wei en vetten heeft een vaste plaats in de kalverhouderij veroverd, maar zal melkpoeder niet volledig vervangen.

De afgelopen jaren ontwikkelden verschillende producenten van kalvermelkpoeders voor vleeskalveren voerlijnen met vloeibare producten als wei en vloeibare vetten. Inmiddels heeft vloeibaar voeren een vaste plaats in de vleeskalverhouderij veroverd. Diverse leveranciers waaronder Brons, Denkavit en Fuite leveren kalverhouders de losse componenten, daarnaast heeft Fuite een kant-en-klare kalvermelk ontwikkeld.

De meeste kalverhouders die vloeibaar voeren, zijn vrije mesters die niet onder contract staan bij een integratie. Als integratie zoekt Denkavit naar een optimale mix van bedrijven die kalvermelkpoeder voeren en bedrijven die vloeibaar voeren. De grootste integrator, VanDrie Group, ziet met 3 poederfabrieken vloeibaar voeren niet zitten.

Bij vloeibaar voeren krijgen vleeskalveren een mengsel van wei en vloeibaar vet, vaak aangevuld met een poedersoort. - Foto: Henk Riswick
Bij vloeibaar voeren krijgen vleeskalveren een mengsel van wei en vloeibaar vet, vaak aangevuld met een poedersoort. - Foto: Henk Riswick

Vloeibaar voeren is niet voor elke kalverhouder weggelegd. Door de houdbaarheid en het transport is het wenselijk dat op een bedrijf elke keer een volle vracht afgeleverd wordt. In de praktijk wordt op bedrijven vanaf circa 750 kalveren vloeibaar gevoerd. Het kant-en-klare product van Fuite kan al vanaf 500 kalveren gevoerd worden.

Flexibel en circulair

Het grote voordeel van vloeibaar voeren zit voor kalverhouder en voerleverancier in de flexibiliteit in het grondstoffengebruik, waardoor de voerkosten verlaagd kunnen worden. Het is goedkoper om wei die op de zuivelfabriek tot poeder verwerkt wordt na een indikkingsproces van 6 naar 30% droge stof direct aan kalveren te voeren. Probleem is echter de afstand tussen zuivelverwerker en kalverhouder. De transportkosten worden te hoog wanneer vloeibare grondstoffen over grote afstanden vervoerd moeten worden, daarnaast past dergelijk vervoer niet in het plaatje van een lagere milieubelasting. Het niet verder verpoederen van ingedikte wei zorgt immers voor een lagere milieubelasting.

Voor de opslag van wei en vloeibare vetten zijn minimaal 3 roestvrijstalen opslagtanks nodig

Ondanks de lagere voerkosten gaat de kalverhouderij nooit 100% van de melkpoeders af. Niet zozeer vanwege de melkpoederfabrieken, maar meer uit het oogpunt van de zuivelmarkt. Er zijn steeds meer gegadigden voor weipoederconcentraten waardoor in vergelijking met een jaar of 10 à 15 geleden veel minder vloeibare wei beschikbaar is. Met name in de humane voeding heeft wei de afgelopen jaren een groter aandeel gekregen en dan vooral in de sportvoeding als basisgrondstof voor sportdranken en sportrepen.

Door de veranderingen in de zuivelmarkt is wei in bepaalde periodes moeilijker verkrijgbaar, al zijn die periodes niet van tevoren aan te wijzen. Daarnaast levert de zuivelmarkt ook periodes op waarin melkpoeders goedkoper zijn dan wei in vloeibare vorm. Die prijsverschillen volgen vaak met een marge de curve van de zuivelnoteringen.

Grondstofprijs bepaalt keuze voor soort product

Kalverhouder Dennis Minnen kan zich niet anders herinneren dan dat de kalveren op het bedrijf van zijn ouders met vloeibare grondstoffen worden gevoerd. Tot een paar jaar geleden werd 2 keer per week wei, vloeibaar vet en melkpoeder op het bedrijf aangevoerd. Na een overstap naar Liprovit van Gebr. Fuite koopt Minnen nu een kant-en-klare melk in.

Dennis van Minnen (31) heeft in maatschap met zijn ouders een vleeskalverbedrijf in Ede (Gld.) - Foto: Koos Groenewold
Dennis van Minnen (31) heeft in maatschap met zijn ouders een vleeskalverbedrijf in Ede (Gld.) - Foto: Koos Groenewold

“Omdat we als kalverhouder maar een kleine partij zijn, is het lastig om wei rechtstreeks van een zuivelfabriek af te nemen. Je bent gewoon geen partij voor hen. Vroeger kregen we via een voerleverancier altijd losse vloeibare zuivelgrondstoffen, maar nu is alles dus al gemengd. En ja, dat is duurder maar heeft wel het voordeel dat het altijd een constante kwaliteit heeft”, vertelt hij. De hogere prijs komt doordat het nu een compleet pakket is.

De chauffeur controleert voor het lossen altijd of de tank echt goed schoon is

In vergelijking met vloeibare wei is de kant-en-klare melk volgens Minnen iets minder gevoelig, al is en blijft het een bederfelijk product dat binnen een dag of 5 opgevoerd moet worden. “Ik moet wel zeggen dat ze vanuit de leverancier ook goed op de hygiëne letten. Elke keer als de tank leeg is, reinigen we die grondig, maar de chauffeur controleert voor het lossen altijd of de tank echt goed schoon is.”

Hoewel hij zeer te spreken is over de kant-en-klare melk, sluit Minnen niet uit dat het bedrijf een keer terug gaat naar losse componenten. “Door de fluctuerende grondstofprijzen kunnen de kosten veranderen, dit is iets waar we steeds naar kijken. Dat kan betekenen dat we weer overgaan op vloeibare wei en vet als de omstandigheden zich voordoen.”

Forse investering

Voor de kalverhouder vraagt de overstap naar vloeibaar voeren een flinke investering. Voor de opslag van wei en vloeibare vetten zijn minimaal 3 roestvrijstalen opslagtanks nodig en zal het een en ander aan het voersysteem aangepast moeten worden.

De terugverdientijd van de investering is geen vast gegeven

Omdat 2 partijen wei niet met elkaar vermengd mogen worden, moet er altijd een lege tank aanwezig zijn. De tanks voor vloeibaar vet moeten voorzien zijn van een verwarmingselement om het vet op temperatuur te houden. De kosten voor de aanschaf van de tanks en de aanpassingen aan de voerkeuken liggen tussen € 60.000 en € 90.000. De terugverdientijd van deze investering is vanwege de schommelingen in de markt geen vast gegeven. Wel is inmiddels duidelijk dat op de langere termijn vloeibaar voeren goedkoper uitvalt dan het voeren van poedermelk. Dit voordeel is wel van een ander niveau dan toen de eerste pioniers circa 10 jaar geleden met vloeibare producten begonnen. Toen werd gesproken over € 20 tot € 30 lagere voerkosten per kalf, tegenwoordig is € 10 tot € 15 per kalf realistischer.

Hygiëne belangrijk aandachtspunt

Vloeibaar voeren stelt eisen aan de kalverhouder om het concept succesvol te maken.

  • Bedrijfsgrootte ligt minimaal rond 1.000 kalveren vanwege de houdbaarheid van de producten. Wei en vloeibare vetten zijn niet langer dan 5 dagen houdbaar;
  • Goede rvs-tanks: de rvs-opslagtanks moeten goed reinigbaar zijn;
  • Meerdere tanks nodig voor wei, omdat oude en nieuwe partijen niet gemengd mogen worden;
  • Hygiëne: elke tank moet na iedere partij wei goed gereinigd worden. Goede reiniging geldt ook voor de leidingen van de tanks naar de mengketel;
  • Voerschema’s moeten nauwkeurig opgevolgd worden, elke leeftijdsgroep heeft zijn eigen samenstelling. De verhouding tussen eiwit en vet is namelijk van essentieel belang voor het behalen van optimale technische prestaties.

Of registreer je om te kunnen reageren.