Rundveehouderij

Achtergrond 8 reacties

Zo verminder je stress bij scheiden zoogkoe en kalf

Abrupt spenen van kalveren van zoogkoeien geeft stress en groeivertraging. Wat kun je doen om die stress te beperken?

Een abrupte scheiding van zoogkoe en kalf levert veel stress op voor moeder en kalf. Wageningen heeft geen onderzoek gedaan naar hoe die stress is te voorkomen, vertelt Hans Hopster, senior onderzoeker dierenwelzijn Wageningen University & Research. Wel is er internationaal onderzoek, waaruit blijkt dat geleidelijk spenen minder stress geeft dan abrupt spenen.

Speenstress ontstaat door een combinatie van verlies van sociale structuur van de kudde en van moeder-kalfbinding en stoppen met melk drinken. Spenen in 2 fasen met Quietwean-neusflappen vermindert speenstress en houdt de weerstand van het kalf op peil. - Foto: Twan Wiermans
Speenstress ontstaat door een combinatie van verlies van sociale structuur van de kudde en van moeder-kalfbinding en stoppen met melk drinken. Spenen in 2 fasen met Quietwean-neusflappen vermindert speenstress en houdt de weerstand van het kalf op peil. - Foto: Twan Wiermans

3 methodes abrupt scheiden kalf en koe

In een 2-jarig onderzoek van Oklahoma State University met 300 kalveren per jaar is het effect van 4 methoden van spenen op daggroei (21 dagen voor en 28 dagen na spenen) gemeten. Het abrupt scheiden van kalf en zoogkoe is vergeleken met de volgende methodes:

  • methode 1: ‘fenceline weaning’, waarbij kalveren en koeien 7 dagen in 2 naast elkaar gelegen weides blijven lopen, gescheiden door een afrastering
  • methode 2: gebruik van neusflappen, waarbij kalveren 5 dagen geen melk meer kunnen drinken voordat ze worden gespeend
  • methode 3: tijdelijke separatie, waarbij kalf en moeder worden gescheiden (24 uur separatie 14 dagen voor spenen en 7 dagen voor spenen)

Methodes 1 en 3 scoren het beste

De conclusie luidt dat abrupt spenen en direct afleveren van kalveren naar een mestbedrijf de meeste groeivertraging geeft. Kalveren die na spenen nog 7 dagen op het zoogkoeienbedrijf blijven, groeien beter door. Kalveren die nog 28 dagen op het zoogkoeienbedrijf blijven, groeien nog beter door. Methode 1 (fenceline weaning) en 3 (tijdelijke separatie) scoren het beste met een soortgelijke daggroei. De daggroei in methode 2 (neusflappen) was in dit onderzoek het laagst, maar sommige zoogkoeienhouders halen hiermee wel goede resultaten.

Wanneer kalveren spenen?

In Nederland spenen zoogkoeienhouders hun kalveren meestal bij opstallen op een leeftijd van 7 tot 11 maanden oud. Sytze van der Goot in Eelde (Drenthe) houdt op zijn biologische vleesveebedrijf 440 Limousins, waarvan 200 moederdieren. “Ik speen de kalveren op een leeftijd van 8 tot 9 maanden. De stierkalveren lopen wat langer bij de moeder”, vertelt Van der Goot.

Zet kalveren in een aparte stal, dan zijn ze het snelst rustig en gaan ze vrij snel hooi en brok vreten

Sytze van der Goot, vleesveehouder in Eelde (Drenthe)

Het scheiden van moeders en kalveren gebeurt bij het opstallen van 1 van de 8 kuddes. “De kalveren komen direct in een aparte stal, waar ze de moeders niet meer kunnen zien of horen. Dan zijn ze het snelst rustig en gaan ze vrij snel hooi en brok vreten”, vertelt Van der Goot. “Het helpt daarbij dat ze al gewend zijn om in de weide dezelfde brok te vreten in een kalvervoerbox. De tijd tussen spenen en afleveren van stieren is minimaal 14 tot 21 dagen om de dieren tot rust te laten komen.”

De kalveren blijven in aparte hokken dichtbij de koeien en kunnen elkaar horen en zien

Gertjan van Tunen, bedrijfsleider van de Koningshoeve in Spaarnwoude (Noord-Holland)

Gertjan van Tunen, bedrijfsleider van de Koningshoeve in Spaarnwoude (Noord-Holland) speent zijn Limousin-kalveren gemiddeld op 10 maanden leeftijd. Hij ervaart juist de meeste rust in de stal als de kalveren na spenen in aparte hokken komen direct naast die van de koeien. “De kalveren blijven dichtbij de koeien en kunnen elkaar horen en zien. Dat lijkt het minst stressvol voor moeder en kalf”, ervaart Van Tunen.

Laat kalveren de koeien niet meer zien en horen en houdt ze nog 2 weken in hun vertrouwde omgeving

Ronald Rongen, cowmunicator van Low Stress Stockmanship Europe

Ronald Rongen, cowmunicator van Low Stress Stockmanship Europe, vertelt dat kalveren van zoogkoeien minder stress ervaren bij het spenen als ze in dezelfde weide mogen blijven lopen. “Haal daarom de koeien weg bij de kalveren en niet de kalveren weg bij de koeien. Als de kalveren de koeien niet meer kunnen zien en horen en ze nog 2 weken in hun vertrouwde en bekende omgeving blijven lopen, vermindert de stress”, aldus Rongen.

Kalveren zijn niet geprogrammeerd om gelijktijdig niet meer te zogen en gescheiden te worden van de moeder

Joseph Stookey, professor dierenwelzijn van de universiteit van Saskatchewan (Canada)

Spenen in 2 fasen, gebruik neusflappen

Joseph Stookey, professor dierenwelzijn van de universiteit van Saskatchewan (Canada), is voorstander van spenen in 2 fasen. Uit onderzoek blijkt dat het minder stress geeft dan abrupt spenen. In de eerste fase krijgen kalveren 4 tot 5 dagen een Quietwean-neusflap, waarbij ze niet meer konden zogen, maar ze bleven wel bij de moeder. Het scheiden van kalf en moeder geeft daarna veel minder stress dan abrupt spenen. “Kalveren zijn niet geprogrammeerd om gelijktijdig niet meer te zogen en gescheiden te worden van de moeder. Dat geeft veel stress”, zegt Stookey.

Het onderzoek liet zien dat kalveren gespeend in 2 fasen 25% meer tijd besteden aan ruwvoer vreten. De abrupt gespeende kalveren zijn onrustig, lopen veel meer en blijven loeien. Uit promotieonderzoek van de Amerikaan Philip Griebel blijkt dat spenen in 2 fasen ook leidt tot minder luchtwegproblemen.

Laatste reacties

  • Schaap1975

    10 man, 10 meningen. pffff even wel een vraag hoe en wat voor afrastering moet je hebben als je kalveren en zoogkoeien langs elkaar weid maar dan gescheiden?

  • Alco

    Iets voor doven?

  • veldzicht

    Als je de kalveren gelijk weg haalt zo als bij melkkoeien weten ze amper dat ze een kalf hebben gehad en zijn zo wel kalf als koe tevreden,en dan zijn er groeperingen die het kalf bij de koe willen laten lopen ,kan je zien wat voor stess dat geeft naast ook nog de vele andere problemen,dit geldt wel voor melkkoeien voor zoogkoeien ligt het wel iets anders..

  • Mtswie

    Je kunt problemen creëren en vervolgens een oplossing aanbieden.
    Je kunt ook problemen voorkomen. Maar ja daar word niets aan verdiend.

  • bluemink

    Voor een oplossing voor dit probleem ga je gewoon naar PvdD die zijn voorstander van kalf bij de koe denk dat die ook wel weten hoe je dit op moet lossen .

  • Mtswie

    Dat volk brengt de kinderen na 2 week naar de opvang of naar opa en oma om vervolgens de boer te vertellen dat een kalf langer bij de koe moet blijven.
    Dieren gaan natuurlijk voor hun eigen kinderen.

  • loes1

    We gebruiken al zeker 10 jaar de neus flappen bij het spenen van de kalveren, het is wel een werkje Om ze er in en er uit te halen
    maar het werkt perfect!! Niks geen geloei,na een week kun je de koeien en kalveren probleemloos scheiden.

  • Mtswie

    @loes1 klinkt mooi maar als je het kalf direct bij de koe weg haalt hebben koe en kalf minder stress en heb je zelf minder werk

Laad alle reacties (4)

Of registreer je om te kunnen reageren.