Rundveehouderij

Achtergrond 1 reactie

Zo doen zij dat: drinkwatervoorziening in de wei

Sloot-, leiding- of bronwater? Weidepompen, solarbakken of drinkbakken? Drie melkveehouders aan het woord.

Een hoogproductieve koe drinkt 150 tot 200 liter per dag. Als het water op de drinkplaats niet smakelijk is, drinken de dieren minder dan ze nodig hebben. Water met een hoog kiemgetal en/of hoog ijzergehalte is minder smakelijk. Dat geldt ook voor zeer zacht water dat niet belucht is.

De Gezondheidsdienst voor Dieren (GD) hanteert als uitgangspunten: het water is smakelijk, niet schadelijk en voldoende beschikbaar voor alle dieren. De GD adviseert om drinkwater te controleren op de plek waar koeien het drinken in plaats van het alleen bij de bron te laten onderzoeken. Het watersysteem waar het water doorstroomt kan na verloop van tijd vervuilen. Dit is van invloed op de waterkwaliteit op de plek waar de dieren drinken.

Drinkwater drinken in de wei. De Gezondheidsdienst voor Dieren hanteert deze criteria: het water is smakelijk, niet schadelijk en voldoende beschikbaar - foto: Mark Pasveer.
Drinkwater drinken in de wei. De Gezondheidsdienst voor Dieren hanteert deze criteria: het water is smakelijk, niet schadelijk en voldoende beschikbaar - foto: Mark Pasveer.

Een derde van de veehouders maakt regelmatig gebruik van oppervlaktewater als drinkwater. Dit is praktisch, maar wel risicovoller dan leidingwater of bronwater. Oppervlaktewater wisselt sterk qua kwaliteit; van moment tot moment en van plek tot plek. Controle op kwaliteit is om die reden weinig betrouwbaar.

Ziektes zoals bijvoorbeeld salmonella en para-tbc kunnen via drinkwater worden overgebracht en bij hoge temperaturen vormen blauwalg en botulisme een risico.

‘Solarbak verhuist dagelijks mee naar een nieuw perceel’

Popke Dijkstra heeft een veebedrijf met 155 melkkoeien, 100 stuks jongvee en 100 hectare land. Zijn melkvee drinkt sinds vorig jaar uit een solar drinkbak. Binnenkort volgt een tweede voor het jongvee.

Popke Dijkstra (32) boert in maatschap met zijn ouders in Nij Beets (Fr.). Hij drenkt zijn koeien met behulp van solar-waterbakken - foto: Mark Pasveer.
Popke Dijkstra (32) boert in maatschap met zijn ouders in Nij Beets (Fr.). Hij drenkt zijn koeien met behulp van solar-waterbakken - foto: Mark Pasveer.

In 2017 kocht Dijkstra een Poortman Solar drinkbak type 130. “Dat hadden we veel eerder moeten doen. Nu komen we erachter dat de dieren de bakken de laatste jaren te snel leeg hadden. Dat heeft gewoon invloed op de melkproductie”, vertelt Dijkstra.

De veehouder wou graag een grote bak met pompcapaciteit in plaats van meerdere kleinere zoals hij voorheen had. “Het is net als op een festival. Daar staat bijna iedereen bij de gezelligste bar. Onze koeien drinken ook graag tegelijk uit dezelfde bak. Dan moet je capaciteit hebben”.

De drinkbak van Poortman is volgens Dijkstra robuust en degelijk. En omdat Poortman heel enthousiast is over de bakken, mocht hij ze leveren. “De watervoorziening moet gewoon goed zijn. Daar zijn we nu wel achter. Dit bevalt veel beter dan de oude bakken die we hadden.”

De zonnepanelen en accu zorgen er samen voor dat de pomp zowel overdag als ’s nachts water kan oppompen. Dijkstra gebruikt hiervoor slootwater. Hij laat het water niet testen. Maar omdat de bakken dagelijks geleegd worden, gaat hij ervan uit dat het niet vervuild is.

'Het is als op een festival. Daar wil iedereen aan de gezelligste bar drinken. Hier uit dezelfde bak. Dus moet er capaciteit zijn - Foto: Mark Pasveer.
'Het is als op een festival. Daar wil iedereen aan de gezelligste bar drinken. Hier uit dezelfde bak. Dus moet er capaciteit zijn - Foto: Mark Pasveer.

Dijkstra laat zijn koeien weiden volgens het principe van roterend standweiden. Iedere dag krijgen de dieren een nieuw perceel gras. De drinkbak verhuist dan mee achter een quad. Eerst laat Dijkstra de bak leeglopen. “Omdat de stop een doorsnede van 10 centimeter heeft, duurt het maar 80 seconden totdat de bak leeg is. En door de snelheid is die gelijk schoon.”

Bij het nieuwe perceel zet Dijkstra de bak weer aan. “Door de krachtige pomp is de bak in 7 minuten weer vol. Het is iedere dag even een karweitje, maar het zit gewoon in mijn systeem met weiden.”

Bijkomend voordeel is dat de bak dagelijks leeg is en nagekeken kan worden op aangekoekt vuil. Als de bak te vuil is, reinigt Dijkstra hem met de hogedrukspuit.

Binnenkort komt de tweede bak. Een kleinere drinkbak die Dijkstra al heeft wordt omgebouwd tot Poortman Solar-systeem voor het jongvee.

‘Topsporters drinken goed water, dus mijn koeien ook’

Het melkveebedrijf van Martin Oldenhof telt 65 melkkoeien en 42 stuks jongvee. Bij het bedrijf hoort 50 hectare land, waarvan 20 hectare huiskavel is. 2 jaar geleden schakelde Oldenhof over van bron- op leidingwater in het weiland. De krappe bronwatervoorziening in de zomermaanden bracht hem hiertoe.

Martin Oldenhof (35) zit in Losser (Ov.) in maatschap met zijn ouders. Hij schakelde over van bron- op leidingwater voor zijn koeien - foto: Henk Riswick.
Martin Oldenhof (35) zit in Losser (Ov.) in maatschap met zijn ouders. Hij schakelde over van bron- op leidingwater voor zijn koeien - foto: Henk Riswick.

De koeien van Oldenhof weiden in de 20 hectare grote huiskavel en krijgen sinds 2 jaar alleen nog maar leidingwater te drinken. “De rivier de Dinkel is vlakbij en er zijn sloten in de buurt, maar die leveren niet continu voldoende water en de kwaliteit lijkt me ook niet goed genoeg”, verklaart de veehouder.

In het verleden hadden Oldenhof en zijn ouders een bron, maar in Losser en omgeving zitten veel storende lagen en roest in de bodem. In de zomermaanden leverde de bron te weinig water waardoor de veehouders gedwongen waren leidingwater te geven.

2 jaar geleden vond Oldenhof het tijd om helemaal over te stappen op leidingwater in de wei. “Het bronwater had altijd een ijzersmaakje en er was in de zomermaanden onvoldoende aanvoer.”

Het netwerk met tyleenslangen lag al in de weilanden voor de bronwatervoorziening. 4 jaar geleden liet Oldenhof de slangen allemaal vervangen. Van slangen met 16 millimeter doorsnee stapte hij over op slangen met 32 millimeter doorsnee. Daardoor lopen de bakken sneller vol.

Iedere bak zit met een kogelkraan aan het leidingnetwerk. Zo zijn de bakken makkelijk apart aan te koppelen zonder dat het hele netwerk zonder water zit - foto: Henk Riswick.
Iedere bak zit met een kogelkraan aan het leidingnetwerk. Zo zijn de bakken makkelijk apart aan te koppelen zonder dat het hele netwerk zonder water zit - foto: Henk Riswick.

Iedere bak is snel apart op het leidingwerk aan te sluiten doordat op ieder punt een aparte kogelkraan zit. Zo kan nooit het hele leidingnetwerk zonder water in de weide komen te zitten.

De koeien drinken het leidingwater uit grote bakken van 600 liter. In het najaar haalt Oldenhof ze allemaal naar binnen om schoon te maken en op te bergen tijdens de winter. Ook tijdens de zomer haalt hij ze af en toe naar huis om schoon te maken.

“Een paar bakken staan vlakbij een houtwal waardoor je snel een laagje aanslag in de bak en op het water krijgt. Ik haal ze op met de verreiker en spuit ze schoon met de hogedrukspuit.”

Oldenhof heeft het gevoel dat de diergezondheid, de productie en de vruchtbaarheid zijn verbeterd sinds de overstap van bron- op leidingwater. “Maar”, zo nuanceert hij, ”dat kan ook andere oorzaken hebben. We hebben de afgelopen jaren meerdere zaken verbeterd op het bedrijf. Het leidingwater was onderdeel van een groter plan. Topsporters drinken tenslotte ook geen slootwater. Dus mijn koeien ook niet.”

‘Kunststof pompen bevallen ons beter dan ijzeren’

Monique en Henk Vermeij hebben een veebedrijf met 64 melkkoeien, 10 stuks jongvee en 50 hectare land. Hun melkvee drinkt bronwater uit bakken in de stal. Het jongvee en de 4 paarden drinken bronwater in de wei met behulp van kunststof weidepompen.

Henk Vermeij (54) heeft samen met zijn vrouw Monique (52) in Drogteropslagen (Dr.) een veebedrijf. Ze werken met kunststof weidepompen, aangesloten op een waterbron - foto: Michel Velderman.
Henk Vermeij (54) heeft samen met zijn vrouw Monique (52) in Drogteropslagen (Dr.) een veebedrijf. Ze werken met kunststof weidepompen, aangesloten op een waterbron - foto: Michel Velderman.

Om een goede loop naar de twee melkrobots te houden, krijgen de melkkoeien van de familie Vermeij hun drinkwater in de stal. De bakken in die stal zijn aangesloten op een eigen bron. Het jongvee en de paarden drinken uit een andere bron waaruit het water met behulp van nieuwe kunststof weidepompen omhoog wordt gepompt.

“Dat is ideaal”, vertelt Monique Vermeij. “We hadden altijd ijzeren pompen, maar die zijn én loodzwaar én gaan sneller stuk.” Al eerder monteerden de veehouders vier zware ijzeren weidepompen op een aanhanger om ze makkelijk te kunnen verplaatsen, maar kunststof pompen bleken toch de oplossing.

Vermeij schafte vorig jaar de eerste kunststof pompen online aan. Van het type Aquamat II in de kleur groen. “Ik was het gesleep met die zware ijzeren dingen zat.” Eerst waren de pompen alleen voor de paarden, maar ze worden nu ook ingezet bij het jongvee en de vaarzen.

Vermeij: “We hebben ze de hele winter buiten laten staan. Ook tijdens de vorst. De ijzeren pompen zouden het dan al begeven hebben, maar de kunststof pompen blijken sterker dan gedacht.”

De dieren in de wei drinken uit een andere bron dan die in de stal. Beiden zijn getest op drinkwatergeschiktheid - foto: Michel Velderman.
De dieren in de wei drinken uit een andere bron dan die in de stal. Beiden zijn getest op drinkwatergeschiktheid - foto: Michel Velderman.

Op dit moment heeft het bedrijf nog vier ijzeren weidepompen, maar die zullen op den duur ook vervangen worden door de kunststof variant. “Zelfs een trap van een paard hebben ze overleefd. Dat zou je niet verwachten van een kunststof voorwerp”, aldus Verweij.

De dieren kunnen met deze weidepomp het water van 7 meter diepte zelf oppompen. Bij de familie Vermeij drinken het jongvee en de paarden water uit een bron op 2 meter diepte.

Zowel deze bron als die voor het melkvee dat in de stal drinkt wordt getest op geschiktheid als veedrinkwater. “We gebruiken dat water ook in de melkstal en bij ons in huis, dus dat moet goed zijn”, verklaart Verweij.

Normaal gesproken drinkt het melkvee alleen water in de stal. In de afgelopen periode kreeg ook het melkvee achterin het weiland water via de pompen. Maar dat is nu alleen zo vanwege de warmte.

Eén reactie

  • bluemink

    Slootwater anno 2018 voor de melkkoeien ?

Of registreer je om te kunnen reageren.