Rundveehouderij

Achtergrond 10 reacties

Sorghum: meer tonnen dan mais en vergelijkbaar zetmeel

Wuivend Afrikaans graan op Nederlandse akkers? Sorghum gooit hoge ogen als derde gewas op melkveebedrijven.

Melkveehouders op zandgronden telen mais dikwijls in continuteelt, maar ondervinden vooral door krappe mestnormen steeds meer nadelen. De opbrengsten staan onder druk door matige structuur en verdichting. Bodemgebonden ziekten en resistente onkruiden spelen ook een negatieve rol. Vruchtwisseling is het devies, maar dan het liefst met gewassen die ook een oogst opleveren die goed in het rantsoen past naast graskuil – dus graag met veel zetmeel.

Sorghum zeer geschikt voor drogere gronden

Het Louis Bolk Instituut (LBI) ziet veel kansen voor sorghum, want dat lijkt in veel opzichten net mais. Het is oorspronkelijk een Afrikaans graan en zeer geschikt voor drogere gronden. Er zijn ook meerjarige varianten (Sudan-gras), groenbemesters en varianten die veredeld zijn voor bio-energie. “In Zuid-Duitsland wordt het veel gebruikt voor de vergisters. In Zuid-Frankrijk telen ze het meestal voor silage, net als mais”, vertelt LBI-onderzoeker Nick van Eekeren. De sorghumteelt is vergelijkbaar met die van mais. Het zaaitijdstip is zo’n 2 weken later dan mais en dankzij veredeling op afrijping is nu een ras beschikbaar dat afrijpt in september of oktober. Meer rassen zijn op komst.

Onderzoeker Stijn van Goor van Louis Bolkinstituut tussen de sorghumplanten, in september 2016. Een kolf ontbreekt, maar het gewas heeft veel weg van mais. - Foto: Van Assendelft Fotografie
Onderzoeker Stijn van Goor van Louis Bolkinstituut tussen de sorghumplanten, in september 2016. Een kolf ontbreekt, maar het gewas heeft veel weg van mais. - Foto: Van Assendelft Fotografie

Sorghum: als mais, maar nét anders

In onderzoek, gefinancierd door ZuivelNL, heeft het LBI vorig jaar in veldproeven sorghum met mais vergeleken. Ook is meegekeken bij Vlaams onderzoek waar sorghum, mais en Italiaans raaigras inmiddels 8 jaar in rotatie worden geteeld. LBI noemt de resultaten veelbelovend. Van Eekeren: “Een goed alternatief naast mais is er nog steeds niet. GPS-silage van graan slaat niet aan. Eigenlijk willen melkveehouders vruchtwisseling met hetzelfde als mais, maar net anders genoeg om de bodem rust te geven. Sorghum ligt voor de hand, omdat het soms nog meer tonnen brengt dan mais met een vergelijkbaar zetmeelgehalte, mits de juiste rassen worden gebruikt.”

‘Eigenlijk willen melkveehouders vruchtwisseling met hetzelfde als mais, maar net anders genoeg om de bodem rust te geven. Sorghum ligt voor de hand, omdat het soms nog meer tonnen brengt dan mais met een vergelijkbaar zetmeelgehalte [...]’

Veel droge stof en zetmeel

In de veldproeven met oogst op 30 september bracht de mais ruim 15,8 ton droge stof per hectare op met 330 gram zetmeel. Het commercieel beschikbare sorghumras Vegga was goed voor 17 ton met 277 gram zetmeel. Bij een latere oogst was meer zetmeel mogelijk geweest. Enkele rassen van een Nederlandse veredelaar scoorden veelbelovend met 15 ton droge stof en 440 gram zetmeel, respectievelijk 19,7 ton en 423 gram zetmeel. Deze rassen zijn nog niet te koop, maar laten wel zien waar sorghum op Nederlandse zandgronden toe in staat is, redeneren de onderzoekers.

Qua vertering scoort de sorghum iets lager dan mais. De VCOS van de betere rassen lag 2 tot 3 punten beneden de 76,5% van de mais. Dit is te wijten aan een hoger aandeel van het moeilijk verteerbare lignine.

Qua vertering scoort de sorghum iets lager dan mais. De VCOS van de betere rassen lag 2 tot 3 punten beneden de 76,5% van de mais. Dit is te wijten aan een hoger aandeel van het moeilijk verteerbare lignine.

Meer mais in rotatie

Sorghum heeft een fijner wortelstelsel en wortelt bij droge omstandigheden dieper dan mais. In een rotatie met mais zou sorghum een gunstig effect kunnen hebben op de bodemkwaliteit en het zou bodemgebonden ziekten kunnen reduceren. In Vlaanderen liggen sinds 2007 vergelijkingsproeven met onder meer een rotatie van mais met Italiaans raaigras en sorghum en mais in continuteelt. “De mais in rotatie bleek 6-9% meer opbrengst te geven”, zegt van Eekeren. “Wat het doet met de bodem blijkt echter nog moeilijk meetbaar. We zagen wel iets meer organische stof in de bovenste 10 centimeter. Maar in beworteling en ziekteweerbaarheid is geen verschil vast te stellen.”

Sorghum heeft een fijner wortelstelsel dan mais en wortelt bij droge omstandigheden dieper. In een rotatie met mais zou sorghum een gunstig effect kunnen hebben op de bodemkwaliteit en het zou bodemgebonden ziekten kunnen reduceren.

Onderzoek naar effect sorghum op bodem

Het effect van sorghum op de bodem wordt de komende vier jaar verder onderzocht door het LBI in samenwerking met WER-WUR en ZLTO in een veldproef voor de programma’s ‘Deltaplan Hoge Zandgronden’ en ‘Lumbricus’.

Wie wil, kan al aan de slag met het Franse ras Vegga, dat relatief laat afrijpt. Van Eekeren verwacht dat de nieuwere rassen die vroeger rijp zijn en meer zetmeel brengen, over een jaar of twee, drie in de praktijk kunnen worden gezaaid. Er is nog wat meer ervaring en onderzoek nodig met zaaidichtheden en bemesting. Voor onkruidbestrijding is tot nu toe slechts één middel toegelaten.

Laatste reacties

  • farmerbn

    Soms geeft het meer tonnen staat in het artikel maar niet in de kop. Daarnaast is er nog geen goed alternatief voor mais. De schrijver drukt de sorghum teveel op het podium.

  • maatje 1904

    hier hebben ze het voor proef gezaaid is bijna niets opgekomen en hebben hem een week of 3 a4 geleden opnieuw gezaaid en volgens mij is het nog niets.

  • HJ O R

    Met subsidie van Zuivel NL , mooi speeltje van LTO.
    Op die manier kunnen ook niet leden mooi meebetalen.
    Zo'n 30 jaar geleden zijn ze ook al eens met sorghum aan het stoeien geweest, is toen op een flop uitgelopen, aan maatje te horen draait het daar nu weer op uit.
    Worden toch mooi een aantal LTO bestuurders aan het vreten gehouden, op kosten van de gemeenschap.

  • alco1

    Iets wat goed is komt er vanzelf, daar is geen promotie voor nodig.
    En dan heeft het dus ook bestaansrecht.

  • Bennie Stevelink

    De hoogste nitraatgehaltes in grondwater worden gevonden op maisland op (droge) zandgronden, ook zonder derogatie.
    Als wij een derogatie per gewas krijgen en de bemestingsnorm voor mais lager wordt dan 170 kg N hebben wij behoefte aan een alternatief voor mais. Als sorghum met een fijner wortelstelsel minder nitraat uitspoeling geeft en een opbrengst haalt die enigszins in de buurt van mais komt zou dat een alternatief kunnen zijn. Bij een volledig maisrantsoen is het hogere structuurgehalte van sorghum waarschijnlijk ook wel welkom.
    Weten de vorige reageerders hoelang onderzoek is gedaan en geëxperimenteerd is met mais voordat het echt doorbrak? Dat was dertig tot veertig jaar.
    Gezien de milieu-nadelen van mais is het goed dat er onderzoek wordt gedaan naar een alternatief.

  • maatje 1904

    Net wezen kijken sorghum staat nu 5 cm boven de grond moet nog veel goedkomen

  • moi !

    Alle nieuwe dingen hebben tijd nodig. Laat de kip maar mooi broeden.
    Zou het wat zijn om sorghum na mais te verbouwen als vanggewas ?

  • alphons1

    dat de zuivel hier subsidie op moet uit delen.

  • koestal

    op papier klopt het

  • Samenwerkertje

    Let op: in Zuid Frankrijk zie je bijna geen Soghum meer. Reden: plant produceert een antibiotica achtige stof in stress volle omstandigheden (droogte). Een aantal jaar geleden was het zeer droog en weinig gras productie. Boeren joegen hun koeien (uit nood)in de Sorghum die 1 mtr hoog stond. Gevolg: melk werd niet meer opgehaald! Belangrijk dingetje om te onderzoeken!

Laad alle reacties (6)

Of registreer je om te kunnen reageren.