Pluimveehouderij

Achtergrond 1 reactie

Zo beperk je gevolgen van hittestress bij vleeskuikens

Vleeskuikenhouders kunnen verschillende maatregelen treffen om hittestress te voorkomen of de gevolgen ervan te beperken. Pluimveehouderij zet enkele aandachtspunten en tips en trucs op een rij.

De zomer van 2020 is nog maar net begonnen of er worden eind juni alweer dagen met tropische temperaturen verwacht. Voor veehouders is het dan extra opletten geblazen om hittestress bij hun dieren te voorkomen of de gevolgen ervan te beperken. Met de hittegolven van 2018 en 2019 (twee keer) nog vers in het geheugen is het zaak om tijdig maatregelen te treffen en je niet te laten verrassen.

Een goede voorbereiding is het halve werk. Loop je stallen na en zorg dat alle apparatuur werkt en up-to-date is. Zeker op dagen met tropische temperaturen wil je niet voor verrassingen komen te staan, zo zegt Patrick van den Hurk, vleeskuikenhouder en hoofd van de afdeling vleespluimvee bij Coppens Diervoeding. “Zorg dat er geen enkele ruis op de lijn is. Loop de nozzels van de nevelkoeling na en check de ventilatoren. Zorg dat alle lamellen open staan.”

Lees verder onder het kader.

15 tips en trucs tegen hittestress

► Controleer de werking van de koelinstallatie, loopt alle nozzles na en zorg dat luchtinlaten, ventilatoren en kokers schoon zijn;
► Overweeg bij zomerkoppels een lagere bezetting;
► Begin tijdig met maatregelen. Hittestress kan optreden bij kuikens vanaf 20 dagen leeftijd en bij temperaturen hoger dan 25 graden;
► Gebruik bij een hoge temperatuur een korte bandbreedte op de ventilatie;
► Zorg voor continue onderdruk en voldoende hoge luchtsnelheid;
► Zorg voor een luchtbeweging van minimaal 1 meter per seconde of een luchtverversingscapaciteit van minimaal 5 m3 per kilo lichaamsgewicht;
► Zet geen deuren open, om te voorkomen dat de onderdruk wegvalt;
► Plaats hulpventilatoren voor extra luchtafvoer en –circulatie;
► Stop met vernevelen als de temperatuur ondanks het koelen niet zakt en de luchtvochtigheid stijgt;
► Bij een te hoge luchtvochtigheid kunnen kuikens niet afkoelen. Ga dan meer ventileren om vochtige stallucht af te voeren;
► Let op dat je ’s avonds en ’s nachts geen koude lucht over de kuikens trekt;
► Dim het licht tijdens de warmste periode van de dag om de voeropname en de activiteit te verlagen;
► Geef de kuikens af en toe wat extra licht om de kuikens richting de waterlijn te laten bewegen en ze warmte onder de vleugels kwijt te laten raken;
► Voer de kuikens niet gedurende de warmste periode van de dag;
► Voer geen hoog percentage tarwe bij tijdens warm weer. Tarwe zorgt voor extra interne warmtebelasting.
Bronnen: Coppens Diervoeding en ABZ Diervoeding

Bescherm ook conceptkuikens tegen hittestress

Ook langzaam groeiende kuikens zijn gevoelig voor hittestress. Bij conceptkuikens is op tropische dagen niet zomaar sprake van verhoogde uitval. Toch is het volgens Van den Hurk zaak om ook deze dieren goed te beschermen tegen de gevolgen van hittestress. “Bij hoge temperaturen raken ook trage groeiers uit hun comfortzone. De voeropname daalt en de technische resultaten gaan naar beneden. Dat is niet nodig.”

Hans Wagenaars, keyaccountmanager vleespluimvee bij ABZ Diervoeding, zag tijdens de hittegolven van afgelopen jaar de nodige problemen ontstaan bij langzaam groeiende kuikens. Volgens hem was dat een kwestie van onderschatting. “De dieren hebben weliswaar meer ruimte, maar ze hebben ook een dikker verenpakket en kunnen de warmte moeilijker kwijt.”

Lagere bezetting

In de vleeskuikensector is het niet ongebruikelijk om bij zomerkoppels voor een lagere bezetting te kiezen. In tijden van corona werken veel kuikenhouders sowieso met een lagere bezetting. Van den Hurk: “De laatste jaren zie je uitlaadgewichten steeds hoger worden. Dat gaat gepaard met een lagere bezetting. Zeker ’s zomers is het niet onverstandig om een veilige marge aan te houden en niet voor het laatste kuiken te kiezen.” Volgens Van den Hurk is het in deze maanden niet gek om bij uitladen te sturen op 38 tot hooguit 40 kilo per vierkante meter.

Op warme dagen is het zaak om goed op te blijven letten. Houd je dieren goed in de gaten en doe extra stalcontroles. “Hoe zitten ze erbij? Let goed op, ook bij dieren van 3 en 4 weken oud. Soms zijn kuikenhouders bij dieren van deze leeftijd te afwachtend met koelen”, aldus Van den Hurk.

Nevelkoeling

De stallen van Van den Hurk in het Brabantse Biezenmortel zijn uitgerust met nevelkoeling. Daarmee kan hij 7 graden koelen, afhankelijk van de buitentemperatuur en de luchtvochtigheid. Nevelkoeling kan zowel binnen als buiten worden geïnstalleerd. “Als vleeskuikenhouder binnen het gangbare segment kun je niet meer zonder een koelsysteem als nevelkoeling”, aldus Van den Hurk, die aangeeft dat ook met padcooling (bij nieuwe stallen) flinke stappen gezet kunnen worden.

Dat bewijst vleeskuikenhouder Erwin Westerhof in Dalfsen (zie kader onderaan dit artikel), die met padcooling 16 graden (!) kan koelen.

Gebruik van Vitamine C en supplementen kan helpen tegen hittestress, maar goed koelen is altijd eerste prioriteit.

Toenemende vraag naar hogedruknevelkoeling

Na de warme zomers van 2018 en 2019 zien ze bij installatiebedrijf Boon Agrosystems in Barneveld dit jaar een toenemende vraag naar hogedruknevelkoeling. “We zien dat hogedruknevelkoeling ook vaker bij leghennen en varkens wordt gebruikt. Het systeem is geschikt voor meerdere toepassingen: koelen, bevochtigen/inweken en verstrekken van additieven en medicijnen”, laat Wilbert Boon namens de onderneming weten.

Nevelkoeling is een relatief simpel systeem, waarbij je inkomende lucht koelt met vocht. Kuikenhouders kunnen kiezen voor hogedruknevelkoeling (in de stal) en lagedruknevelkoeling (buiten de stal). “De weercondities zijn bepalend voor het resultaat”, zegt Boon. “Bij een hoge luchtvochtigheid kun je 3 tot 4 graden koelen. Op een droge zomerdag is het koelpotentieel groter en kun je 7 tot 8 graden koelen.”

De kosten van nevelkoeling verschillen per bedrijf en zijn onder meer afhankelijk van de stalgrootte, Volgens Boon moet je rekenen op een bedrag tussen € 7.000 en € 10.000 per stal. Boon: “Kuikenhouders kunnen de kosten drukken door het systeem zelf te monteren. Voor hogedruknevelkoeling kan men dit jaar nog profiteren van energie-investeringsaftrek.”

Andere koelmogelijkheden

Bij Boon Agrosystems komen vrijwel geen aanvragen binnen voor het installeren van padcooling. “Die koelmethode wordt meegenomen bij de stalbouw en leent zich moeilijk voor bestaande situaties. Bij concepten met uitloop is padcooling geen optie. Je hebt onderdruk nodig”, aldus Boon.

Volgens Boon zijn er nog enkele andere koelmogelijkheden. “Het is ook mogelijk vloerverwarming in te zetten als koelsysteem. Dat geldt ook voor Wesselmann-heaters en warmtewisselaars. Je kan het spoelsysteem van warmtewisselaars gebruiken voor het koelen van inlaatlucht.”

Van sommige stallen met zware kuikens wordt op tropische dagen het dak natgehouden, bijvoorbeeld door de brandweer. Indien er sprake is van een goed geïsoleerd dak dan sorteert dit weinig effect. “De brandweer begint er dan niet eens aan”, zegt Boon.

Erwin Westerhof heeft in Dalfsen (Ov.) Pluimveebedrijf Westerhof. Er zijn 120.000 vleeskuikens in twee stallen van ieder 2.500 vierkante meter. De stallen zijn gebouwd in 2011 en 2019. Westerhof betrekt voer van ABZ Diervoeding. Hij beheert productiemarkt.nl, voor de rechtstreekse handel in productierechten. - Foto's: Ronald Hissink
Erwin Westerhof heeft in Dalfsen (Ov.) Pluimveebedrijf Westerhof. Er zijn 120.000 vleeskuikens in twee stallen van ieder 2.500 vierkante meter. De stallen zijn gebouwd in 2011 en 2019. Westerhof betrekt voer van ABZ Diervoeding. Hij beheert productiemarkt.nl, voor de rechtstreekse handel in productierechten. - Foto's: Ronald Hissink

‘Tenminste 16 graden koelen met padcooling’

De stallen van Erwin Westerhof zijn ingericht met padcooling (over 25 procent van de totale inlaat van de stallen) en een nevelkoelsysteem (125 bar).

Bij beide systemen koos de vleeskuikenhouder voor flink wat overcapaciteit. “Hittestress is bij ons al meerdere zomers verleden tijd. We hoeven ook geen andere methodes meer in te zetten”, aldus Westerhof.

Luchtvochtigheid

De padcooling combineert volgens de vleeskuikenhouder een groot koelvermogen met een lage luchtvochtigheid. “Bij een bezetting van 39 kilo per m2 en een flinke groei onder de kuikens kunnen we maximaal zo’n 16 graden koelen”, zo zegt hij. Bij een buitentemperatuur van 41 graden in combinatie met een luchtvochtigheid van 70 % of meer lukt het Westerhof naar eigen zeggen de staltemperatuur met behulp van padcooling terug te brengen tot hooguit een aangename 25 graden. “En dat met een zeer acceptabele luchtvochtigheid”, aldus Westerhof, die het na de zomer van 2019 niet ondenkbaar acht dat de hierboven geschetste weerssituatie in de toekomst vaker voor zal komen.

Lees verder onder de foto.

De stallen van Erwin Westerhof zijn ingericht met padcooling (over 25 procent van de totale inlaat van de stallen). Daarmee kan hij tenminste 16 graden koelen. “Hittestress is bij ons al meerdere zomers verleden tijd.”
De stallen van Erwin Westerhof zijn ingericht met padcooling (over 25 procent van de totale inlaat van de stallen). Daarmee kan hij tenminste 16 graden koelen. “Hittestress is bij ons al meerdere zomers verleden tijd.”

De padcooling is uiteindelijk gebruiksvriendelijk. Daar gaat echter wel een grondige voorbereiding aan vooraf, zegt Westerhof. “Het systeem moet zeer strak worden ingesteld. Daar moet je echt een aantal dagen de tijd voor nemen. Daarbij komt dat het inpassen van padcooling bij de stalbouw nogal wat precisiewerk vereist. Bovendien is padcooling in aanschaf en installatie vier keer duurder dan nevelkoeling.”

Westerhof maakt regelmatig gebruik van de padcooling. “Ik zet de padcooling in bij een buitentemperatuur van 22 graden of meer, ongeacht de kuikenleeftijd. Tijdens de eerste 3 weken van de ronde maak ik liever geen gebruik van de tunnelventielen, maar koel ik via de inlaatventielen.”

Voldoende onderdruk in stal houden

Bij het gebruik van padcooling is het volgens Westerhof zaak dat de koude luchtstroom over de kuikens wordt getrokken en dat de dieren niet worden geraakt. “Ga niet te ver onder een staltemperatuur van 21 graden zitten. Houd voldoende onderdruk in de stal om de koudere en zuurstofrijke lucht naar achteren (de ventilatiezijde) te laten komen. Zorg voor meer dan voldoende ventilatie.”

Gebruik van padcooling is een stuk efficiënter

Nevelkoeling is volgens Westerhof ook gemakkelijk in te zetten, afhankelijk van de hoogte van de luchtvochtigheid. Het koelvermogen bij een bezetting van 39 kilo per vierkante meter is maximaal 8 graden. In vergelijking met padcooling zorgt nevelkoeling voor een 10 tot 15 procent hogere luchtvochtigheid, zo zegt Westerhof. “Nevelkoeling zorgt voor nattere stalen en hogere voetzoollaesiesscores. Op warme dagen met een hoge luchtvochtigheid laat ik nevelkoeling achterwege. Het gebruik van padcooling is een stuk efficiënter om hittestress te voorkomen.”

Eén reactie

  • Muito

    Padcooling is altijd droog, bij nevelkoeling met te vochtig weer is alles nat (vloeren, muren, apparaten) omdat het overal heen kan vliegen. Bij padcooling moet je wel grote luchtinlaten hebben hoe langzamer de luchtstroom hoe meer rendement.

Of registreer je om te kunnen reageren.