Mechanisatie

Achtergrond 12 reacties

Is doorbraak strip-till nog ver weg?

Strip-till, of strokenteelt, maakt in Nederland nog steeds geen opgang. Onbekendheid staat het systeem nog in de weg. Maar dat kan veranderen.

Strip-till houdt in dat je alleen de strookjes bewerkt waar je ook gaat zaaien. Dat is typisch iets om toe te passen in een systeem waar niet meer wordt geploegd. Het is ook te combineren met bemesten of toedienen van een gewasbeschermingsmiddel. Ook wordt het wel gecombineerd in één werkgang met het zaaien.

Strip-till in het kort:

  • Positief voor bodemstructuur en -leven
  • Spaart werkgangen en kosten
  • Loonwerker investeert pas bij klandizie

Strip-till bestaat inmiddels zo’n 25 jaar en is ontstaan in de Amerikaanse Midwest. Daar wordt in eenzijdige bouwplannen van mais en soja ook al tientallen jaren niet meer geploegd. Ginds heeft het systeem zeker opgang gemaakt, en het kreeg ook al snel toepassing in Zuid-Amerika.

Pas de laatste jaren raakt strip-till in Europa in zwang. Duitsland, Frankrijk en enkele Oost-Europese landen zijn de belangrijke afzetgebieden voor strip-till. In Nederland zijn er sinds een aantal jaren ook enkele gebruikers, maar daar lijkt het tot nu toe bij te blijven.

Tekst gaat verder onder de video.

Opmars ploegloze landbouw

Ploegloze landbouw maakt in Nederland steeds meer opgang. Daar zou strip-till mooi bij passen. Toch gebeurt het maar weinig. Koudwatervrees, meent Sander Bernaerts. Hij is de man achter adviesbureau Naturim, die zich onder meer heeft verdiept in de methoden voor niet-kerende grondbewerking. Bernaerts onderstreept de voordelen van strip-till die uit diverse buitenlandse onderzoeken naar voren komen. Het spaart werkgangen en je bewerkt minder grond, wat per saldo kosten bespaart. Plus: de voordelen van niet-kerende grondbewerking, zoals een betere draagkracht van de grond, een actiever bodemleven en behoud van organische stof.

Tekst gaat verder onder de foto‘s.


  • Tot de zegeningen van niet-kerende grondbewerking behoren een verbetering van het bodemleven en meer organische stof bovenin. - Foto: Jan Willem Schouten

    Tot de zegeningen van niet-kerende grondbewerking behoren een verbetering van het bodemleven en meer organische stof bovenin. - Foto: Jan Willem Schouten

  • Loonbedrijf Breure in Swifterbant werkt al een aantal jaren met een Kuhn Striger strip-till in geploegd of bewerkt land, als voorbereiding voor mais. Het bedrijf spaart daarmee een zaaibedbereiding uit. Door de harde grond van dit voorjaar is er meestal wel vóór de strip-till  een volledige grondbewerking uitgevoerd. - Foto: Ton Kastermans

    Loonbedrijf Breure in Swifterbant werkt al een aantal jaren met een Kuhn Striger strip-till in geploegd of bewerkt land, als voorbereiding voor mais. Het bedrijf spaart daarmee een zaaibedbereiding uit. Door de harde grond van dit voorjaar is er meestal wel vóór de strip-till een volledige grondbewerking uitgevoerd. - Foto: Ton Kastermans

Positieve argumenten genoeg, toch komt het in Nederland niet van de grond. Strip-till is geen universeel toepasbare methode, stellen ze bij Kverneland, dat de Kultistrip levert. Mais en bieten, en vooral in het buitenland ook koolzaad of zonnebloemen, zijn typisch de gewassen waar strip-till geschikt voor is. Dat maakt het dus ook meteen een vrij specifieke machine. Van de Kultistrip lopen er, net als van machines van enkele ander fabrikanten, een paar in Nederland. Echter, ook bij Kverneland erkennen ze dat het nog steeds geen olievlek is die zich uitbreidt. In totaal in heel Nederland gaat het naar schatting om zes machines.

Strip-tillmethode vooral geschikt voor lichte grond

De strip-tillmethode is evenmin geschikt voor zware grond. Het Engelse National Institute of Agricultural Botany (NIAB) houdt het erop dat je strip-till boven 35% afslibbaar kunt vergeten. De leveranciers zien ook op het vasteland van Europa dat de toepassing zich vooral beperkt tot de wat lichtere grond. Op zware klei is het in combinatie met niet-kerende grondbewerking niet onmogelijk, maar wel moeilijk toepasbaar, omdat vooral het tijdstip en de manier van toepassen heel nauw komt. De bewerkte strook moet goed bewortelbaar blijven en geen versmeerde geul worden.

In het Engelse Fenland-gebied, ruwweg de omgeving van Peterborough richting Lincolnshire, zijn enkele telers die strip-till al langere tijd op enkele honderden hectaren toepassen. Ze bereiken er goede resultaten mee in suikerbieten, mais en koolzaad. Grond, klimaat en bouwplan zijn daar vergelijkbaar met veel van de Nederlandse polders.

George Sly is een van die bedrijven die strip-till toepassen en heeft er inmiddels tien jaar ervaring mee. Tot 20% afslibbaar kun je in het voorjaar de strip-till inzetten; boven 20% afslibbaar moet je al in het najaar de stroken bewerken, is zijn ervaring. Onder een groenbemester gaat het ongeploegde land de winter door. Een besparing van 50 liter dieselolie ten opzichte van conventioneel ploegen en bewerken, en 30% besparing op bemesten door rijenbemesting. En in vergelijking met no-till het voordeel dat door het bewerken van de zaaistroken de grond beter opwarmt, de wortels zich beter ontwikkelen en het gewas dus ook beter groeit, is zijn conclusie. Sly teelt op 280 hectare, naast granen, onder andere suikerbieten, mais en koolzaad.

Verplichte rijenbemesting mais kans voor strip-till

In de grootschalige mais- en sojateelt en ook in koolzaad wordt strip-till vaak gecombineerd met kunstmest-rijenbemesting en soms ook gewasbescherming. Maar strip-till leent zich ook goed voor het combineren met drijfmest in rijenbemesting. Als volgend jaar rijenbemesting voor mais op de zand- en lössgrond verplicht wordt, lijkt dat een schot voor open doel om strip-till van de grond te krijgen.

Of die bal zich in het doel laat trappen, valt nog te bezien. Het wordt voor die toepassing in ieder geval een typische loonwerkersmachine. Reken voor een 3 meter brede Kverneland Kultistrip met vier rijen op een brutoprijs van € 22.750. Of voor een opklapbare 6 meter brede achtrijer € 47.000. Evers noteert voor zijn 6 meter strip-till met acht elementen € 35.000. Vermac levert de Amerikaanse Orthman Maxplacer, een zwaar geconstrueerde machine, en geeft rond € 50.000 als indicatie voor een uitvoering van 6 meter breed. Afhankelijk van merk en uitvoering is het gewicht van een 6 meterversie strip-tillmachine tussen 2.500 en 3.500 kilo. Dat is in de orde van grootte van een rotorkopeg. Maar de trekker die ervoor moet, is van dezelfde orde van grootte. Op 50 centimeter rijenafstand kun je een trekker van 300 pk met 6 meter werkbreedte moeiteloos stil krijgen.

Leveranciers houden er rekening mee dat de verplichte rijenbemesting in mais een nieuwe kans biedt voor strip-till. Evers werkt nog aan modificaties voor zijn machine om er volgend jaar echt klaar voor te zijn. Investeringen in deze techniek blijven in Nederland tot nu toe nog achterwege. Het gaat om een flink bedrag, en daar heeft de loonwerker pas trek in als er ook zekerheid is dat de klanten ervoor gaan. Heeft de loonwerker geen klanten? Dan wordt er niet geïnvesteerd, biedt de loonwerker de techniek niet aan en kan de klant er ook niet voor kiezen. Anderzijds wachten veel mensen af of de wetgeving toch niet nog weer verandert.

Strip-till combineren met Roundup Ready-mais

Niet-kerende grondbewerking in combinatie met strip-till betekent ook een nieuwe strategie in onkruidbestrijding. In combinatie met Roundup Ready-mais, bieten en soja heeft dat vooral in Noord- en Zuid-Amerika behoorlijk opgang gemaakt.

Tekst gaat verder onder de foto‘s.


  • Vermac leverde dit jaar in Duitsland zijn eerste strip-tillmachine, een 9 meter brede Orthman Maxplacer. In dit geval gecombineerd met drijfmestinjectie. In totaal draaien in Duitsland naar schatting 500 strip-tillmachines. In Nederland zijn ze vrijwel op een hand te tellen. - Foto: Vermac

    Vermac leverde dit jaar in Duitsland zijn eerste strip-tillmachine, een 9 meter brede Orthman Maxplacer. In dit geval gecombineerd met drijfmestinjectie. In totaal draaien in Duitsland naar schatting 500 strip-tillmachines. In Nederland zijn ze vrijwel op een hand te tellen. - Foto: Vermac

  • Strip-till zal voor de Nederlandse situatie vaak van toepassing zijn in combinatie met een groenbemester. Zonder of met minimale chemische onkruidbestrijding wordt strip-till weer minder aantrekkelijk. - Foto: Vermac

    Strip-till zal voor de Nederlandse situatie vaak van toepassing zijn in combinatie met een groenbemester. Zonder of met minimale chemische onkruidbestrijding wordt strip-till weer minder aantrekkelijk. - Foto: Vermac

  • Strip-till past bij methoden om de bouwvoor te verbeteren. Maar lichtgewicht machines zijn het niet; er is behoorlijk trekkracht nodig. Voor 9 meter met twaalf rijen is een halfgedragen constructie nodig. - Foto: Vermac

    Strip-till past bij methoden om de bouwvoor te verbeteren. Maar lichtgewicht machines zijn het niet; er is behoorlijk trekkracht nodig. Voor 9 meter met twaalf rijen is een halfgedragen constructie nodig. - Foto: Vermac

Voor de Nederlandse situatie betekent niet-kerende grondbewerking ook automatisch een combinatie met een groenbemester. Dan is er in het voorjaar de keuze tussen doodspuiten, of met een stoppelbewerking het land enigszins schoon krijgen. Schoffelen of gras onderzaaien in een flinke hoeveelheid gewasresten tussen de rijen gaat niet werken. Wie kiest voor een behoorlijke stoppelbewerking als voorbereiding, zal minder snel voor strip-till kiezen. Dan wordt een voor rijenbemesting uitgeruste bouwlandbemester al weer sneller aantrekkelijker. Die is breder inzetbaar dan een strip-tillmachine. Anderzijds, ook als er wordt geploegd of op een andere manier op schone grond wordt gezaaid, is strip-till toe te passen. Zelfs op zware grond, waar het dan een alternatief kan zijn voor een bouwlandbemester met als doel een aparte zaaibedbereiding toe te passen. En ook dat gebeurt.

Kortom, de argumenten om strip-till toe te passen zijn er, maar praktische bezwaren en vooral onzekerheden en ook de onervarenheid met het systeem staan een doorbraak tot nu toe in de weg. Tel daarbij op de onzekerheid die nu de coronacrisis met zich meebrengt, en het recept voor even afwachten met beslissingen nemen is compleet.

Laatste reacties

  • Vhouder

    wan ellende alleen maar zoeken naar kostprijsverhogende onzin geld in de zak houden en dikke mais telen zo als we al jaren doen met hoogste produktie per hectare

  • Jan-Zonderland

    Hier in Ontario loopt het ook niet hard met strip till. Een landbouw service bedrijf ( kunstmest strooien en spuiten) investeerde enkele jaren in een machine met alles erop en eraan. Het is een stille dood gestorven. Overigens is het mijns inziens goed te doen op zwaardere grond. In het najaar striptillen en rugjes vormen en in het voorjaar deze rugjes weer even opfrissen en dan zaaien.

  • varken23

    Boeren in bijvoorbeeld Amerika gebruiken strip till lang niet altijd op alle percelen. En strip till wordt altijd gebruikt in combinatie met roundup gmo gewassen dat krijg je in Nederland echt niet van de grond.
    Cumela is natuurlijk weer blij met bijvoorbeeld verplichte rijen bemesting, deze regelgeving zorgt ervoor dat mijnwerkers weer verzekerd zijn van meer werk omdat de investeringen in de benodigde apparatuur voor een boer te hoog zijn. Goede lobby van cumela. Boeren opkosten jagen

  • farmerbn

    Zogenaamd besparen op diesel maar wel een trekker van 300 pk tam krijgen met 12 rijtjes striptill. Ben het helemaal eens met de reacties hierboven.

  • varken23

    Boeren in bijvoorbeeld Amerika gebruiken strip till lang niet altijd op alle percelen. En strip till wordt altijd gebruikt in combinatie met roundup gmo gewassen dat krijg je in Nederland echt niet van de grond.
    Cumela is natuurlijk weer blij met bijvoorbeeld verplichte rijen bemesting, deze regelgeving zorgt ervoor dat loonwerkers weer verzekerd zijn van meer werk omdat de investeringen in de benodigde apparatuur voor een boer te hoog zijn. Goede lobby van cumela. Boeren opkosten jagen

  • agratax(1)

    Waarom voor mais, graan etc. Strip till toepassen als de resultaten van No till goed uitwerken in o.a. de Mid West en ook in Rusland, Oekraine etc. worden toegepast met bijkomend voordeel "Betere vocht voorziening in de bewortelingszone". Voor snijmais zou ik voorzichtigheid willen betrachten met Round Up Ready soorten, omdat de Glyfosaat door de mais wordt opgenomen en daar in aanwezig blijft of de afbraak producten blijven in het gewas aanwezig en daarmee komen deze in het Veevoer terecht. Het tegen deel is nl. nog niet bewezen, gezien de problemen die via BzV tot ons kwamen uit Canada.

  • trekker123

    Die problemen van BzV waren op zijn minst arbitrair. Dat de koeien inmiddels steeds meer nichtjes en achternichtjes van elkaar zijn is een waarschijnlijker oorzaak van die problemen. Niet zo handig om hypotheses op nationale tv te toeteren nu die al meteen weer als waarheid worden overgenomen. Maar inmiddels zou boer Jan daar wellicht meer inzicht in kunnen hebben nadat hij op compleet ander voer is over gegaan. Iemand die weet hoe dat heeft uitgepakt?

  • WGeverink

    Tegenwoordig zijn er in de States en Canada zoveel boeren vloggers dat niks meer een geheim is. Ook de input en machine fabrikanten laten op media als You Tubezien hoe hun producten werken. Sommige boeren hebben honderdduizenden volgers. Deze boeren krijgen van machine fabrikanten allerlei machines om te proberen en te demonstreren voor hun kijkers. @trekker123 klopt Ik weet van een melkveehouder waar ook enorm veel koeien dood gingen. Die boer voerde niet eens mais! Volgens mij is er op dat bedrijf zelfs door de universiteit onderzoek gedaan en is er nooit echt een reden gevonden.

  • farmerbn

    @agratax; er zullen zeker landen zijn waar striptill positief werkt. Vaak zijn dat landen waar de grond in de winter flink kapot vriest zodat vaste grond weer mooi los komt. Ook in landen waar je marginale financiele opbrengsten hebt per ha , is een kleine kostenbesparing welkom. Heb je geen vorst en glyfosaat dan gaat striptill geen succes worden.

  • Jan-Zonderland

    glyfosaat is nog steeds een veel gebruikt en effectief middel maar helaas hebben we andere middelen erbij nodig om de resistente onkruiden ook de baas te worden. En laat nu 1 van de beste middelen tillage ( grondbewerken) zijn.
    Agratax, op veel bedrijven blijkt dat na jaren van notill de grond het gewoon een keer nodig heeft om weer een goed losgemaakt te worden vanwege de verdichting veroorzaakt door de steeds grotere en zwaardere machines. Hier dus geen striptill maar disk rippers.

  • husky

    Men moet proberen om zoveel mogelijk os in de bovengrond te houden en met minimale bewerking is dat alleen maar winst, worden er ook onderzocht naar bv bodembedekkers die de grond mooi bedekken , zodat je geen onkruid zou hoeven te bestrijden en enkele jaren hier de mais in zou kunnen zaaien?

  • Daan de Vries

    ‘Strokenteelt’ zie ik gebruikt worden als vertaling voor zowel strip tillage als strip cropping. Dat kan verwarrend worden. Het lijkt me een betere vertaling voor het laatste. Strip-tillage wordt dan strookploegen o.i.d.

Laad alle reacties (8)

Of registreer je om te kunnen reageren.