Mechanisatie

Achtergrond 3 reacties

De kopeg als puinbreker

De rotorkopeg is op een akkerbouwbedrijf niet weg te denken, maar voorjaar 2020 zette de gebruikers opnieuw aan het denken. Welke tanden steken we in de kopeg?

Rotorkopeggen maakten dit jaar overuren. Wil het niet om met de niet-aangedreven werktuigen een goed zaaibed te maken, dan is de rotorkopeg het eerste alternatief.

Dit jaar waren twee of drie werkgangen soms nog niet genoeg om het zaaibed goed fijn te krijgen. Grond als beton, een zaaibed als een grindbak – typeringen die tot de verbeelding spreken, maar de tanden van de rotorkopeg hebben het zeker zo ervaren.

Nog nooit zijn zoveel tanden voor kopeggen verkocht als afgelopen voorjaar. Verschil in de prijs bleek dit jaar meer dan ooit ook verschil in slijtvastheid.

Veel te kiezen bij kopeg

Bij een nieuwe kopeg bieden de meeste leveranciers behoorlijk wat keuze in tanden. De mesvormige is vrijwel de standaard; bij Tulip kiest de meerderheid van de klanten nog steeds voor de ‘druppeltand’, een penvormige tand met onderin een verdikking (druppel).

Lely, de uitvinder van het principe van een kopeg, hield het altijd bij de penvormige druppeltand, onder meer vanwege de geringere vermogensbehoefte.

Onder druk van de concurrentie bood ook Lely op enig moment mesvormige tanden aan, en bij de huidige Tulip Roterra kun je eveneens mesvormige tanden monteren.

Lees verder onder de foto.


  • De tanden van rotorkopeggen hadden dit voorjaar veel te lijden van bikkelharde grond. - Foto: Ruud Ploeg

    De tanden van rotorkopeggen hadden dit voorjaar veel te lijden van bikkelharde grond. - Foto: Ruud Ploeg

  • De Widia gepantserde ZS34H is dit jaar nieuw bij Lemken. - Foto: Lemken

    De Widia gepantserde ZS34H is dit jaar nieuw bij Lemken. - Foto: Lemken

Aardappeltanden en werken in stoppelland

Fabrikanten leveren rotorkopeggen voor uiteenlopende omstandigheden. Dus staan in het prijzenboekje vaak meer tanden vermeld dan in Nederland daadwerkelijk worden verkocht. Amazone biedt nadrukkelijk tanden aan voor de zwaarste Kreiselgrubber-kopeg, vrij vertaald ‘roterende cultivator’. Nadrukkelijk geschikt om in stoppelland te werken. Enkele fabrikanten bieden ook extra lange tanden, vaak de aardappeltand genoemd omdat ze door de extra lengte ook dieper kunnen werken. De meeste fabrikanten bieden kopeggen aan voor verschillende vermogensklassen. Tanden voor de zwaardere typen zijn vaak iets langer, maar vooral ook wat dikker; langer omdat de rotors de extra kracht aankunnen, dikker omdat ook de tanden die extra kracht moeten trotseren.

Extra geharde tanden kopeg gaan langer mee

Grosso modo meten tanden voor een Nederlandse kopeg rond de 30 centimeter.

Voor de klant is de belangrijkste keuze tussen standaard of een extra geharde versie. De laatste zijn in aanschaf aanmerkelijk duurder.

Voorjaar 2020 toonde beslist aan dat de levensduur van de extra geharde tanden duidelijk groter is.

Grondsoort heeft veel invloed op slijtage van de tanden, maar sinds dit jaar weten we dat de conditie van de grond ook een grote factor kan zijn.

Wil je het verschil in slijtvastheid goed vaststellen, dan monteer je op één rotor tanden met een andere hardheid. Na verloop van tijd ontdek je het verschil.

Fabrikanten claimen dat de langere levensduur de meerprijs zeker rechtvaardigt, en de geluiden uit de praktijk lijken dat te bevestigen.

Lees verder onder de foto.

Zelf oplassen van kopegtanden is eigenlijk niet aan de orde; dit verstoort het effect van het oorspronkelijke harden. Het fabrieksmatig oplassen en harden beïnvloedt het eindresultaat positief. - Foto: Koos Groenewold
Zelf oplassen van kopegtanden is eigenlijk niet aan de orde; dit verstoort het effect van het oorspronkelijke harden. Het fabrieksmatig oplassen en harden beïnvloedt het eindresultaat positief. - Foto: Koos Groenewold

Slepend of stekend

Over de ideale vorm of stand van een tand is het laatste woord nog niet gezegd. Vrijwel iedere fabrikant monteert de tanden iets onder een hoek, en meestal zo dat de tand in het werk dan slepend staat. Amazone is een van de weinige met een stekend gemonteerde stand. Het monteert, net als Kuhn, tien in plaats van twaalf rotors per 3 meter. Tot 4 meter werkbreedte is er bij Pöttinger keuze tussen tien of twaalf per 3 meter.

Twaalf rotors per 3 meter is het meest verkocht, laat importeur Duport weten, eraan toevoegend dat de optie snelwissel weinig wordt gekozen.

Meer slagkracht bij grotere rotordiameter

Een argument voor een grotere rotordiameter is meer slagkracht. Snelwissel is bij de meeste leveranciers optie. Bij Lemken is het echter standaard, behalve bij de kleinste 280 millimeter-tand. Bij de Zirkon 12 is omkeren van draairichting via de schakelkast standaard, bij de Zirkon 8 optie.

Bij enkele fabrikanten kun je van slepend naar stekend door tanden anders te monteren, bij anderen moet je er echt verschillende tanden voor kopen.

Lees verder onder de foto.


  • Nieuw en versleten. Wil grond slecht verkruimelen. dan probeer je de grond in de kopeg te houden en werken korte tanden beter. Maar dit heeft zijn grenzen. - Foto: Ruud Ploeg

    Nieuw en versleten. Wil grond slecht verkruimelen. dan probeer je de grond in de kopeg te houden en werken korte tanden beter. Maar dit heeft zijn grenzen. - Foto: Ruud Ploeg

  • De druppeltand is bij Tulip nog steeds het meest verkocht. In dezelfde houder kan Tulip ook een mestand monteren. - Foto: Tulip Industries

    De druppeltand is bij Tulip nog steeds het meest verkocht. In dezelfde houder kan Tulip ook een mestand monteren. - Foto: Tulip Industries

Aftermarket

Zijn de originele tanden van een kopeg versleten, dan kun je daar opnieuw voor kiezen. Maar je kunt ook shoppen. Kramp en Granit zijn bekende groothandels met een breed assortiment. En even googelen levert diverse webshops op met een indrukwekkend programma aan kopegtanden. Zowel origineel als imitatie, en dat hoort de leverancier uiteraard duidelijk aan te geven. Heb je de tanden in handen, dan is het origineel meestal herkenbaar aan het logo dat de fabrikant er in perst. Duurder is niet altijd beter, en imitatie is niet synoniem voor minder kwaliteit. Maar in kwaliteiten staal zit veel verschil, en het hardingsproces maakt ook een slok op een borrel uit (en is bepaald niet gratis). De extra geharde tanden hebben doorgaans een opgelaste laag. Daar zijn verschillende legeringen voor te gebruiken, waar carbiden een belangrijk bestanddeel van zijn (zie kader Als diamant). Ga er, wat de prijs van kopegtanden betreft, maar vanuit dat als de het te mooi is om waar te zijn, het ook mindere kwaliteit is. Belangrijk als je zelf aan het shoppen gaat, is dat je goed weet wat je precies nodig hebt. Zonder de juiste onderdelennummers is shoppen een hachelijk avontuur.

Lees verder onder de foto.

De frees was dit jaar niet zelden een alternatief voor de rotorkopeg. Maar ook een frees is geen puinbreker, ze hadden het zwaar te verduren. Hier wordt een uitgelopen lager hersteld. - Foto: Ruud Ploeg
De frees was dit jaar niet zelden een alternatief voor de rotorkopeg. Maar ook een frees is geen puinbreker, ze hadden het zwaar te verduren. Hier wordt een uitgelopen lager hersteld. - Foto: Ruud Ploeg

Puinbreker met widia-tanden – als diamant

Keiharde kluiten gedragen zich wat slijtage betreft als straatklinkers. Een puinbreker is voorzien van widia-tanden. Die afkorting staat voor de Duitse term ‘Wie Diamant’.

Diamant is het hardste materiaal dat we kennen en wordt gebruikt voor snijwerktuigen waar het echt op maximale hardheid van de boorpunt, zaagtand of beitel aankomt. Widia, een legering van vooral carbiden en deels kobalt, is een knetterharde metaalsoort.
Legeringen met harde metalen kun je in poedervorm met een brander op een mes of een beitel ‘oplassen’; een aantal slijtvaste legeringen kun je ook elektrisch oplassen. Zo ook widia, maar dat is geen klus voor de eigen werkplaats.

Tanden op hakenfrees
Een heel bekende toepassing zijn de widiapunten op de tanden van een hakenfrees. Bij kopegtanden kom je deze pantersering niet als fabrieksoptie tegen, wel in de aftermarket. Het Franse Agri Carb is hierbij een belangrijke speler. Lemken leverde dit jaar voor het eerst de ZS34H, een 340 millimeter lange tand voor de Zirkon 12 die met widia is gepantserd.
Het verschil met wat er tot nu toe op de markt is, is dat de widiaplaatjes gestroomlijnd zijn gemonteerd. Net als water en lucht heeft ook grond een soort stroomlijn door de machine; hierdoor beïnvloedt de tandvorm het slijtagepatroon. Dat zou bij de ZS34H zijn geoptimaliseerd.

Prijzen
Voor de standaard 340 millimeter ZS34 noteert Lemken € 34, de ZS34P met opgelaste pantsering kost € 69,50, en de ZS34H met widia € 86. Al sinds 2016 levert Kuhn de met widiagepantserde Procarb, zonder deze te promoten.

Laatste reacties

  • gertjan44

    10-15 mm water er over beregenen doet wonderen

  • farmerbn

    Plaats je een grote trekker voor een gewone rotorkopeg dan loopt de aftakas naar beneden tijdens het werk en gaat daardoor eerder stuk. Voor grote trekkers moet je langere tanden hebben zodat de aftakas wél mooi horizontaal draait.

  • Jan-Zonderland

    Farmerbn, dat vind ik een discutabele redenering. 5 cm langere tanden zal m.i. het verschil niet maken.
    Wat betreft kopeggen, Lely is nog steeds mijn favoriet met name door het schuifbord wat in paralelogrammen is opgehangen en op allerlei manieren te verstellen is met pen/gat. Zo kun je precies regelen hoeveel grond je in de eg wilt houden en het is altijd goed. Met een eg met vast schuifbord met spindel verstelling gaat dat lang zo mooi niet.

Of registreer je om te kunnen reageren.