Mechanisatie

Achtergrond

Elektrisch heeft pleit gewonnen bij heftrucks

De heftruck blijft gezien in de landbouw, onder meer omdat het aantal kistenbewaarplaatsen toeneemt en bedrijven gemiddeld ook groter worden. Elektrisch lijkt het te winnen van diesel en lpg.

Het gros van de nieuw verkochte heftrucks is inmiddels elektrisch. Dat aandeel stijgt nog steeds. Diesel wordt ook nog steeds verkocht, maar lpg is hét alternatief voor elektrisch.

Lpg heeft in de landbouw nooit veel voeten aan de grond gekregen, omdat boeren het wisselen van tanks niet praktisch vinden. Ze kozen daarbij voor de bedrijfszekerheid van een diesel.

Diesel of elektrisch? Dat is een kostenafweging

De keuze voor diesel of elektrisch is een kostenafweging. De elektrische heftruck wint het daarbij in veel situaties van de diesel.

Groot punt is dat je volgens de regelgeving in gebouwen niet meer met een diesel mag werken. Ook niet in een kapschuur. Strikt genomen mag je er als boer zelf nog wel mee rijden, als verder niemand in de buurt is; maar wil je dat als je weet dat de uitstoot (onder andere) kankerverwekkend is? Die vraag stelt Stigas-veiligheidsadviseur Peter Bredius aan de orde.

Lees verder onder de foto.

De heftruck wordt niet per se groter, wel slimmer. Elektrisch wint terrein, maar diesel is nog niet vergeten. - Foto: Michel Velderman
De heftruck wordt niet per se groter, wel slimmer. Elektrisch wint terrein, maar diesel is nog niet vergeten. - Foto: Michel Velderman

Landbouwheftrucks: stabiele markt

De markt voor heftrucks in de landbouw is redelijk stabiel. Het aantal gebruikers groeit nog steeds, vooral omdat het aantal kistenbewaarplaatsen nog steeds toeneemt en omdat bedrijven gemiddeld groter worden. Niet spectaculair, maar het houdt de markt wel in beweging. De 3,5-tonner is nog steeds de bestseller, maar 4 of 4,5 ton wordt in de landbouw ook af en toe verkocht.

Lees verder onder de foto.

In Nederland is Toyota in de weer om de waterstofheftruck toekomst te geven. Ook de concurrenten hebben hierover kennis in huis, en zij verwachten eveneens een grootschalige toepassing over enkele jaren. - Foto: Toyota
In Nederland is Toyota in de weer om de waterstofheftruck toekomst te geven. Ook de concurrenten hebben hierover kennis in huis, en zij verwachten eveneens een grootschalige toepassing over enkele jaren. - Foto: Toyota

Heftruck aan de stekker

Uit oogpunt van kosten is een elektrische heftruck vanaf zo’n 500 draaiuren de goedkoopste oplossing. Elektrisch is stil, emissievrij, blaast geen stof op en heeft vanuit stilstand meteen het volledige koppel beschikbaar. Wanneer je een laadbrug op moet, is dat een groot voordeel. De loodzuuraccu is nog steeds veruit het meest verkocht. Lithium-ion is technisch gezien een mooi alternatief, onder andere omdat die snel kan laden en de levensduur niet wordt verkort als je geregeld maar een beetje bijlaadt, zelfs wanneer de accu nog niet leeg is. Een loodzuuraccu heeft namelijk een levensduur van zo’n 1.500 laadbeurten, vrijwel onafhankelijk van hoeveel er wordt bijgeladen. Reken voor een nieuw exemplaar ruwweg € 6.500, tegen twee- tot driemaal dat bedrag voor een lithium-ionaccu. Dat is trouwens een verzamelnaam voor verschillende typen: nikkel, kobalt, aluminium, mangaan… er zijn wel tientallen varianten.

Het Chinese BYD heeft al langere tijd de lithium-ijzer-fosfaatbatterij als heftruck-unit op de markt, meerdere leveranciers volgen. Reken voor een BYD-heftruck ruwweg dezelfde prijs als een vergelijkbare Yale inclusief een reserve-loodzuuraccu, meldt importeur Post in Emmeloord. Die garandeert een levensduur van 10.000 uur of acht jaar met een restcapaciteit van 65 procent. Dat ga je met loodzuur niet halen!

Lees verder onder de foto.

De loodzuuraccu is nog steeds veruit de meest verkochte accu. De levensduur hangt vooral af van het onderhoud. Centraal water vullen is vrijwel standaard, maar een vulautomaat is weer nét even beter. - Foto: Ruud Ploeg
De loodzuuraccu is nog steeds veruit de meest verkochte accu. De levensduur hangt vooral af van het onderhoud. Centraal water vullen is vrijwel standaard, maar een vulautomaat is weer nét even beter. - Foto: Ruud Ploeg

Je kunt een lithium-ijzer-fosfaataccu in 2,5 uur volledig opladen. Maar het werkt eigenlijk het mooist in situaties waarbij je de heftruck gedurende lange werkdagen steeds tussendoor even aan de lading kunt zetten. De lange levensduur krijg je onder meer door het feit dat een lithium-ijzer-fosfaataccu niet warm wordt en erg stabiel is. Waarom die dan niet in een Tesla zit? Omdat de ijzer-fosfaatvariant zwaarder is dan de ‘gewone’ lithium-ion – voor een heftruck een voordeel, voor een auto een nadeel. En ijzer-fosfaataccu levert niet het piekvermogen voor een snel optrekkende auto. Lithium-ion kan héél snel laden, maar wordt warm en vergt daarom koeling. Er gaat er ook wel eens een in de brand, stellen ze bij Post een beetje zwart-wit om het verschil in eigenschappen te illustreren.

Steeds slimmer

De acculaders worden slimmer, en dat komt de levensduur ten goede. Het is de kunst om zo langzaam mogelijk te laden. Als de accu de hele nacht aan de lading staat, mag het ook de hele nacht duren voor die vol is. De intelligente acculaders van dit moment passen de laadstroom aan aan de tijd die beschikbaar is om te laden, en aan de ladingstoestand van de accu.

Intelligentie van een heel andere orde is toegepast bij de heftruck die als een robot rondrijdt. In de industrie bestaat dat al langer, maar ook in de landbouw is dat denkbaar als het gaat om repeterende bewegingen. Denk aan het aanvoeren van kisten naar een kantelaar bij het sorteren. In de landbouw draaien ze nu nog niet. Net als bij andere autonome voertuigen zijn veiligheid en aansprakelijkheid nog te nemen hobbels.

Lees verder onder de foto.

Voordeel van de lithiumbatterij is dat die snel kan laden, maar in aanschaf is hij twee- tot driemaal duurder dan een loodzuuraccu. Daar staat tegenover dat lithium minder onderhoudsgevoelig is. - Foto: Ruud Ploeg
Voordeel van de lithiumbatterij is dat die snel kan laden, maar in aanschaf is hij twee- tot driemaal duurder dan een loodzuuraccu. Daar staat tegenover dat lithium minder onderhoudsgevoelig is. - Foto: Ruud Ploeg

Maatje groter

Zat er eerder 1.000 kilo in een kist, dat is nu steeds vaker 1.300 kilo. Stonden de kisten eerder vierhoog gestapeld, in de nieuwe bewaarplaatsen is dat zeshoog en soms zelfs nog hoger. Een zwaardere kist vraagt een zwaardere heftruck.

Hefhoogte is vanwege de stabiliteit een nog belangrijker punt dat bepaalt of het verstandig kan zijn om een maatje groter te gaan, en bijvoorbeeld een 4,5-tons heftruck aan te schaffen. Dat is ook wat er in de praktijk gebeurt, hoewel de 3,5 tonners nog steeds heel geliefd zijn om hun grote wendbaarheid. Allicht zijn ze ook minder duur in aanschaf, terwijl er voor het boerengebruik alle werk mee gedaan kan worden.

Makkelijk op- en afstappen is eveneens, zeker in het sorteerbedrijf, een belangrijk argument bij de keuze.

Lees verder onder de foto.

De mast van de heftruck bepaalt hoe hoog je stapelt. Masten die én hoog kunnen stapelen én de vrachtwagen in kunnen zijn relatief schaars. - Foto: Wick Natzijl
De mast van de heftruck bepaalt hoe hoog je stapelt. Masten die én hoog kunnen stapelen én de vrachtwagen in kunnen zijn relatief schaars. - Foto: Wick Natzijl

Constructie hefmast en zware kisten hoog tillen

Behalve het gewicht en daarmee de afmetingen van de heftruck, is de constructie van de hefmast van invloed op de stabiliteit bij hoog heffen met zware kisten. Met een mast die 5,30 meter kan heffen kun je een vijfde kist stapelen, en als je er twee op elkaar zet kun je dus zes kisten hoog stapelen. Zo’n mast is er ook voor 2,25 meter doorrijhoogte, waarmee je met de heftruck tevens een vrachtwagen in kunt. Dat is een erg handige combinatie, maar volledig uitgeschoven is een hefmast minder stabiel en ondervindt hij ook meer slijtage. Als doorrijhoogte niet echt een limiet is, is een langere mast die wat hefhoogte over heeft een degelijkere keuze.

Gebruikte heftrucks

Gebruikte heftrucks komen vaak uit de industrie. Daar is het type hefmast waar in de landbouw veel vraag naar is, minder gangbaar. De laatste jaren wordt ook in de industrie minder snel ingeruild; het aanbod jong gebruikt is vrij schaars. In de landbouw komt er vaak een heftruck bij en blijft de oude op het bedrijf als back-up en voor kleine klussen, waardoor ook daar weinig inruil beschikbaar komt.

Van diesel naar waterstof?

Voor dieselheftrucks wordt dit jaar een Euro 5-motor verplicht. Of een Euro 5-diesel straks ook in gebouwen is toegestaan, is nog niet bekend. Het is nog wachten op een vaststelling van de emissie-grenswaarden door de inspectie SZW.

Op dit moment is alleen bepaald dat de emissie zoveel mogelijk moet worden beperkt, en waar mogelijk een volgens de stand van de techniek beschikbaar alternatief moet worden ingezet. In het geval van een heftruck is dat lpg (met uitlaatgaskatalysator) of elektrisch.
De arbeidsinspectie controleert wel op het gebruik van diesel-heftrucks, maar zit er niet bovenop. Krijg je controle, dan treedt een overgangsperiode van een half jaar in werking om de heftruck te vervangen. Maar schoner dan elektrisch wordt het sowieso nooit, dus is het de vraag of je voor de toekomst nog aan een diesel moet willen, is de opvatting van veel leveranciers. Ook al hebben en houden ze nog diesel in hun programma.

Toyota voorziet heftruck op waterstof
Toyota voorziet een toekomst voor de heftruck op waterstof. Er rijden er inmiddels 30.000 rond in de wereld, vooral in de Verenigde Staten. Niet alleen Toyota’s, ook andere merken hebben waterstof operationeel. Grote bedrijven met 24 uursdiensten als Amazon en Wallmart hebben interesse, vertelt Willem Stehouwer van Toyota Material Handling in Nederland. “Uiteindelijk rijdt dat elektrisch, maar je tankt alsof je diesel of lpg tankt. Nederland is zeker geen koploper op dit vlak.” Toyota ziet een wisselsysteem voor waterstoftanks als een alternatief voor een eigen waterstoftankstation, maar operationeel is dat nog lang niet.
Wat zo’n waterstofheftruck in de exploitatie gaat kosten? Stehouwer: “We staan nu nog aan het begin van die ontwikkeling. Net zoals de prijs van lithium-ion accu’s in vijf, zes jaar bijna halveerde, zal schaalgrootte ook de prijs van waterstoftechniek sterk beïnvloeden. De doorbraak is een kwestie van tijd.”

Of registreer je om te kunnen reageren.