Mechanisatie

Achtergrond 3 reacties

De comeback van de schoffelbalk

Naast bioboeren zetten ook gangbare boeren weer in op schoffelmachines. Fabrikanten herkennen deze trend en zetten daar op in. Gps en cameratechniek tillen het schoffelen op een hoger plan. Een analyse.

De biologische teelt heeft 20 jaar geleden de schoffelbalk van de ondergang gered, maar inmiddels voorzien ook gangbare boeren dat ze in de toekomst steeds vaker naar de schoffel zullen grijpen. Die trend is al jaren voorspeld, maar nog steeds gaf de gangbare landbouw de chemische onkruidbestrijding de voorkeur. Simpelweg omdat dat veruit het goedkoopst is.

In het kort

► Hoge verwachtingen van gps en cameratechniek
► Schoffelbouwers overgenomen door grote fabrikanten

Uientelers zetten vaker de schoffel in

De schoffelbalk is ook in de gangbare teelten nooit helemaal verdwenen. Cichorei telen zonder schoffelen is bijna onmogelijk, en de laatste jaren hebben vooral uientelers vaker de schoffel ingezet. Niet eens zozeer om onkruid te bestrijden, maar om dichtgeslagen grond open te rijden. Hoewel het lastig in meeropbrengst valt uit te drukken, is er toch minstens het gevoel dat het gewas ervan opknapt als de schoffel er een keer door is geweest. Terecht of onterecht, eens of oneens, iedereen verwacht dat het middelenpakket in de toekomst alleen maar kleiner wordt. En dat raakt niet alleen Nederland. Het verklaart dat recent de merken Amazone en Lemken respectievelijk de schoffelspecialisten Schmotzer en Steketee hebben overgenomen. Het is verrassend dat het Duitse Zürn onlangs in het Engelse Garford is gestapt; tot voor kort vooral fabrikant van maaiborden voor hakselaars en maaidorsers.

Lees verder onder de foto.

De meest recente innovatie is gps-gestuurde sectie controle: links zijn de schoffels nog geheven, rechts staan die al in de grond. Handig op geren en scheve kopakkers. - Foto: Hans Prinsen
De meest recente innovatie is gps-gestuurde sectie controle: links zijn de schoffels nog geheven, rechts staan die al in de grond. Handig op geren en scheve kopakkers. - Foto: Hans Prinsen

Schoffel als slimste van de klas

Schoffelen had nooit een hightech reputatie, maar krijgt die nu wel. De moderne schoffel is voorzien van een camera die de plantenrijen herkent en daar de schoffel op aanstuurt. De slimste schoffels van dit moment zijn voorzien van een camera die ook individuele planten herkent op vorm en op kleur. Dat is echt hightech, en die ontwikkeling verfijnt zich de komende jaren. Er draaien in de praktijk al machines met die techniek.

GPS-techniek

Garford en Steketee zijn op dit moment de aanbieders van zulke systemen. Onder de schoffelmachines zijn dat op dit moment de slimste jongetjes van de klas. Ook gps-techniek is op de schoffel van toepassing. Niet alleen om de schoffel op de rij te sturen, maar inmiddels ook om elementen individueel te heffen en daardoor een geer volledig te schoffelen, zonder een belangrijk deel van de kopakker weg te schoffelen. Naarmate de schoffel breder werkt en er vaker wordt geschoffeld, is dat meer van belang. Drie-meterschoffels worden zeker nog verkocht, maar steeds vaker is dat 6 of zelfs 9 meter. Individueel heffen van elementen, sectiecontrole wordt het ook wel genoemd, is technisch gezien stukken eenvoudiger dan beeldherkenning. Toch is dit nog maar bij enkele merken leverbaar. Als de vraag in de praktijk naar deze optie groot genoeg blijkt te zijn, is het een kwestie van tijd dat meer leveranciers dat gaan aanbieden.

Lees verder onder de foto.

Maximale nauwkeurigheid met een gps-besturing bereik je alleen door ook gps-besturing op de machine te bouwen. Hier wordt de schoffel door schijven gestuurd. - Foto: Studio Kastermans
Maximale nauwkeurigheid met een gps-besturing bereik je alleen door ook gps-besturing op de machine te bouwen. Hier wordt de schoffel door schijven gestuurd. - Foto: Studio Kastermans

Camera’s onmisbaar

De kunst van het schoffelen is om nauwkeurig langs de rijtjes te sturen. Met de komst van RTK-gps zou dat probleem in één klap opgelost moeten zijn. Dat is waar, maar zo eenvoudig is het niet. De komst van RTK-gps heeft geleerd dat recht rijden niet automatisch ook recht zaaien of poten betekent. Wil je de plus of min 1 tot 2 centimeter nauwkeurigheid in het zaaien bereiken, dan is daar ook machinebesturing voor nodig. Om daarna op gps ook super scherp te schoffelen heeft de schoffelbalk ook zo’n correctie nodig.

Vervolgbewerking

Een andere reden waarom schoffelen op gps toch niet zo nauwkeurig werkt als je in principe zou verwachten, is het gegeven dat de gezaaide lijnen niet geometrisch worden vastgelegd. Bij een vervolgbewerking stuurt de automaat met de bekende plus of min 1 tot 2 centimeter afwijking op de plaats waar de rij hoort te staan. Dat is wat anders dan sturen op basis van waar de rij ook werkelijk staat. Het enige dat echt vastligt is de A-B-lijn die steeds weer als referentie dient. Om aardappelen te frezen of te rooien maken die kleine afwijkingen weinig uit, maar super scherp schoffelen uitsluitend op basis van RTK-gps valt dan toch weer tegen. Dan biedt de camera die de rij herkent uitkomst. Die redt zich ook als er met het zaaien een foutje met het gps is gemaakt, en redt zich ook als er helemaal niet op gps is gezaaid.

Voor opkomst schoffelen

Behalve nauwkeuriger schoffelen kan een gps-gestuurde schoffel die redelijk nauwkeurig werkt al vóór opkomst schoffelen. Ook dat gebeurt al in de praktijk, hoewel nog niet op grote schaal. Allicht werken fabrikanten aan verbetering van het ijzerwerk. Makkelijk afstellen, weinig onderhoud en degelijke constructies, maar de echte innovatie zit in de gps en cameratechniek. Goedkoop gaat het niet worden, maar nu ook grotere spelers er in investeren, is op het gebied van schoffelen nog veel te verwachten.

De camera biedt uitkomst

Inmiddels kan bijna iedere leverancier van schoffelmachines een camerabesturing leveren. Dat gaat dan meestal om een opgebouwd camerasysteem van Claas.

Claas E-Systems levert dat onder de naam Culti Cam en is gebaseerd op de Deense Eco-Dan-camera die bij Claas beschikbaar kwam toen het bedrijf in 2007 de Deense cameraspecialist overnam. De camera werkt op basis van digitale beelden waar het systeem een gewasrij mee kan herkennen. Inmiddels is er ook een versie die hoogte (3D) kan zien.

Doorontwikkeld

De Eco-Dan-camera is er al zo’n 20 jaar. Steketee heeft destijds de techniek als een van de eersten omarmd en later gebaseerd op die ervaring het huidige eigen camerasysteem – de IC-Light – met meer mogelijkheden ontwikkeld. Die herkent planten op zowel vorm, kleur als grootte. Systemen zoals de Culti Cam van Claas kunnen alleen groen herkennen en net als ieder camerasysteem met slimme software dat beeld vertalen naar een gewasrij.

Lees verder onder de foto.

Het beeld van de camera is niks anders dan een digitale foto. Die bestaat technisch gezien uit een raster van vierkantjes die snelle software analyseert en omrekent tot een denkbeeldige lijn (rood). - Foto: Hans Prinsen
Het beeld van de camera is niks anders dan een digitale foto. Die bestaat technisch gezien uit een raster van vierkantjes die snelle software analyseert en omrekent tot een denkbeeldige lijn (rood). - Foto: Hans Prinsen

IC-Weeder

De doorontwikkeling van Steketee is erop gericht individuele planten te herkennen als basis om ook in de rij te schoffelen. Daarvoor heeft het de IC-Weeder, die al enkele jaren vooral in de tuinbouw wordt toegepast. Voor de akkerbouw is dat op dit moment nog een te dure techniek. Het herkennen van kleur en vorm van planten maakt het wel weer mogelijk om rijen nóg nauwkeuriger digitaal te herkennen. Dat heeft dan de naam IC-Light. Boerderij zag die aan het werk in een perceel cichorei. Dat op de rij houden van de schoffel werkt goed, maar goed afstellen vraagt enige kennis en ervaring van de chauffeur. Er komt geen hamer of nijptang aan te pas, maar een touchscreen en enig inzicht in hoe een digitale camera beelden van planten interpreteert. Hoewel hulp altijd dichtbij is. Waar ook ter wereld de IC-Light zich bevindt, kan de gebruiker direct contact maken met de mensen in Stad aan ’t Haringvliet. Die kunnen online meekijken met de camera en instellingen uitlezen en veranderen, op de manier waarop je ook op afstand de computer van iemand op kantoor over kunt laten nemen.

Sectiecontrole

Een andere extra die Steketee kan leveren is zogenaamde sectiecontrole. Dat wil zeggen, dat de schoffelelementen gps-gestuurd individueel kunnen heffen en zakken en zo een geer of schuine kopakker ook volledig kunnen schoffelen zonder in de rijen ernaast planten weg te halen. Monosem en Garford bieden dat ook aan.

Lees verder onder de foto.

Analyse van de foto door slimme software levert dit computermatige beeld op. Een techniek die vergelijkbaar is met bijvoorbeeld lezen van nummerplaten of herkennen van gezichten. - Foto: Hans Prinsen
Analyse van de foto door slimme software levert dit computermatige beeld op. Een techniek die vergelijkbaar is met bijvoorbeeld lezen van nummerplaten of herkennen van gezichten. - Foto: Hans Prinsen

Wageningen werkt al jaren aan beeldherkenning

Een tegenhanger van de Steketee IC-Light is de Garford Robocrop. De Robocrop is een ontwikkeling van het Engelse Lincoln Centre for Autonomous Systems. Steketee heeft een eigen ontwikkelingsafdeling voor cameratechniek en maakt bovendien dankbaar gebruik van kennis die bij Wageningen University aanwezig is. Wageningen University werkt al jaren aan beeldherkenningstechniek die tot nu toe vooral in de tuinbouw zijn toepassing vindt.

Wat het kost? Een 3 meter (6 elementen) schoffelbalk voor de bieten of cichorei staat bij Steketee in de prijslijst voor zo’n € 8.000. Komt er camerabesturing op, dan wordt een ander frame gemonteerd en is de meerprijs € 20.000. Sectiecontrole komt op € 3.000 voor de basis plus € 500 per element of € 550 per element om druk te kunnen geven.

Meepraten over precisielandbouw? Sluit je aan bij de Facebook-groep van NPPL

Laatste reacties

  • Jan-Zonderland

    Martin
    Een 3 meter schoffelbalk voor bieten moet 7 elementen hebben.

  • WGeverink

    Heb jaren geleden tijdens stage in Denemarken uien geschoffeld met een dergelijke machine. De schoffel hing in de driepunts hef. Je had een bestuurder nodig voor de trekker en in plaats van een computer was er ook een bestuurder nodig voor de schoffel. Achterop de schoffel was een stoel gemonteerd van waaruit je een grote hendel kon bedienen om de wielen onder de schoffel te sturen. Ik kan mij herineren dat de jonge uienplanten bij het minste of geringste omlagen.

  • Jan-Zonderland

    40 jaar geleden schoffelden we uien net zo secuur als nu. 4 cm tissen de bladneschermings schijfjes. Alleen je ogen waren de camera's. Vele vele bunders gedaan toen. Was echt een hele klus om alles perfect te stellen want er was geen loonwerkers zaaimachine gelijk qua rijenafstand. Elk perceel weer opnieuw stellen

Of registreer je om te kunnen reageren.