Mechanisatie

Achtergrond 5 reacties

Beregeningsinstallatie als verzekeringspremie

Boeren willen meer capaciteit als het om beregenen gaat. Maar de zwaarte van de kunstmatige bui legt beperkingen op, net als de afmetingen – de hoogte – van de haspel. (Eerder gepubliceerd op 14 maart2019).

Steeds meer boeren zien de regeninstallatie als een verzekeringspremie tegen droogteschade en zijn ook bereid daarin te investeren.

Lees verder onder de foto.

Foto: Peter Roek
Foto: Peter Roek

Grotere capaciteit van haspels komt meer in trek

“Zo’n 70% van wat we nieuw verkopen, gaat naar klanten die hun capaciteit willen uitbreiden”, is de inschatting van Fredo Vlaming, importeur van Ferbo en Irrimec. Ook andere leveranciers zien een trend naar meer capaciteit en dat betekent een trend naar een grotere slangdiameter. 125 of 140 millimeter slangdiameter zijn inmiddels de meest populaire groottes. Vooral in Zeeland, als uit een zoetwaterbel met beperkte aanvoercapaciteit wordt beregend, wordt nog behoorlijk wat 110 millimeter verkocht. De capaciteit van een bron bepaalt ook de capaciteit die de haspel werkelijk kan halen.

Eigenlijk is 125 millimeter groot genoeg, vindt Chris van de Lindeloof, die zich bij Farmstore ontfermt over haspels van de merken Perrot en Greenfield. Hoe dikker de slang, hoe meer water er doorheen kan, maar ook de regenbui onder het kanon wordt intenser en dat heeft zijn grenzen.

Een ander punt is de grens aan afmetingen van een haspel om nog legaal de weg op te kunnen.

Vanaf 31 december 2017 geldt in Nederland immers een nieuwe Regeling voertuigen, met als gevolg dat een regenhaspel RDW-gekeurd moet zijn. Dat betekent onder andere een maximale hoogte van 4 meter en maximale breedte van 3 meter. Uit oogpunt van afmeting waarmee je nog legaal de weg op kunt, is 140 millimeter en 500 meter slang of 125 millimeter en 700 meter slang het maximaal haalbare.

RDW-eisen vergen aanpassingen aan haspels

Een allesomvattende checklist van de eisen waar een haspel van bouwjaar 2018 of jonger aan moet voldoen, is niet eenvoudig te maken, maar een aantal punten is wel heel duidelijk en vergt bij veel haspels aanpassingen. Let wel, dit heeft betrekking op de categorie S2a (max. 40 km/h en meer dan 3.500 kilo toelaatbare last per as).

  1. Hoogte: De totale hoogte mag niet meer dan 4 meter zijn en op de weg mag je niet breder zijn dan 3 meter.
  2. Remmen: De reminrichting moet – ondersteund met berekening – voldoen aan de eisen, onder andere dat de reminrichting een tweeleidingsysteem moet zijn. Eén geremde as is niet altijd meer voldoende!
  3. Banden: Banden en velgen moeten – ondersteund door berekening, cq specificaties van de bandenfabrikant – voldoen aan eisen. Vanwege wettelijke eisen aan de draagkracht komt het voor dat er noodgedwongen andere (hogere) banden worden gemonteerd.
  4. Uitstekend: De keuring heeft betrekking op uitstekende delen en verlichting en vergt vaak aanpassingen. Er moet een gekeurde trekhaak worden gemonteerd.
  5. Code: Iedere machine moet zijn voorzien van een unieke 17-cijferige code met daarin opgenomen de WMI-code (World Manufacturers Identification) en er moet een bij de machine horend document beschikbaar zijn.

Bij een RDW-gekeurde haspel hoort ook een officieel document. - Foto: Anne van der Woude

Het water wordt beter verdeeld met sproeibomen

Een kanon wordt veruit het meest verkocht en meest gebruikt in Nederland, maar uit oogpunt van waterbenutting niet ideaal. Er is een toenemende belangstelling voor sproeibomen, hoewel die een marktaandeel van slechts enkele procenten houden. Een sproeiboom werkt met de helft van de druk van een kanon, waardoor energie wordt bespaard terwijl door de lagere druk de capaciteit van de pomp wordt vergroot.

De regen wordt mooier verdeeld dan met een kanon en is vooral ook minder windgevoelig, hoewel de regenintensiteit onder een boom hoger is dan onder een haspel. Voor een kleine gift, onder 10 millimeter bijvoorbeeld, om opkomst te bevorderen, is het gebruik van een sproeiboom de aangewezen methode.

Praktische bezwaren staan een massale doorbraak van sproeibomen nog steeds in de weg. Het verzetten van een sproeiboom kost extra tijd, en de grote installaties moeten apart naar het land worden gebracht. Afmetingseisen voor op de weg, zeker met de nieuwe regelgeving, leggen daar ook beperkingen in op.

Lees verder onder de foto.

Lenen de percelen zich ervoor en is beregenen een systematisch onderdeel van de bedrijfsvoering, dan is een pivot de oplossing. Voor Nederland beperkt toepasbaar en nog op een hand te tellen, maar er is belangstelling voor meer. - Foto: Henk Riswick
Lenen de percelen zich ervoor en is beregenen een systematisch onderdeel van de bedrijfsvoering, dan is een pivot de oplossing. Voor Nederland beperkt toepasbaar en nog op een hand te tellen, maar er is belangstelling voor meer. - Foto: Henk Riswick

Ook een sproeiboomsysteem, maar in Nederland vrijwel onbekend, is dat van de center pivots en lineaire pivots. Arbeidstechnisch en uit oogpunt van totale kosten, wanneer beregenen een systematisch onderdeel van de bedrijfsvoering is, erg aantrekkelijk. 3 bar aan de pomp, 1 bar op de pivot, tegenover 10 bar aan de pomp en 4 à 5 bar aan het kanon bij een haspel. Dat scheelt veel energie. Bauer en Lindsay hebben in Nederland wel wat draaien. Hoewel maar weinig Nederlandse percelen zich ervoor lenen, blijkt een aantal boeren zich toch op aanschaf te oriënteren.

Het ultieme irrigeren is druppelbevloeiing. Heel efficiënt in waterbenutting, maar in Nederland nog steeds heel beperkt aan de orde.

Steeds vaker worden pompen elektrisch aangedreven

Wie veel beregent, schrijft brandstofkosten met grote letters. Mits de situatie zich ervoor leent, is de trend duidelijk naar stationaire dieselmotoren, al of niet als unit aan de haspel gebouwd, als alternatief voor een trekkeraangedreven pomp. Waar mogelijk wordt ook steeds vaker voor elektrische aandrijving gekozen. Reken tussen 8 en12 liter brandstof per uur voor een pompset, geeft Smits Veldhoven als voorbeeld. Reken voor een elektrische pomp met een vermogen van 22 of 26kW. Tegen € 0,15 per kWh kost een 26kW-pomp dan € 3,90 per uur. Daar komt bij dat de investering en onderhoud van een elektromotor ook gunstiger zijn. Zie daar de verklaring dat elektrische aandrijving steeds vaker wordt gekozen.

Vanaf 2018 moeten haspels gekeurd zijn

Nederland heeft nog steeds geen kentekens voor trekkers en aanhangers, maar sinds 31 december 2017 moeten aanhangers wel RDW-gekeurd zijn. En dat geldt ook voor regenhaspels.

Wout Elshof had aan de nieuwe keuringseisen 1,5 tot 2 dagen extra werk. - Foto: Anne van der Woude
Wout Elshof had aan de nieuwe keuringseisen 1,5 tot 2 dagen extra werk. - Foto: Anne van der Woude
Om de nieuwe wetgeving concreet naar onze machines te vertalen, was best een hele klus, maar het was wel noodzakelijk stelt Wout Elshof, directeur-eigenaar van AP Machinebouw in Rutten en fabrikant van de Faber-regenhaspels. De moeite werd beloond, want de Faber-haspels verlaten de fabriek nu met een gedocumenteerde goedkeuring van RDW. “Je kunt ook een beetje doen alsof je neus bloedt en maar afwachten welk risico je loopt als jouw haspel betrokken is bij een verkeersongeval”, stelt Elshof.
Zowel de gebruiker, de dealer als de fabrikant is verantwoordelijk. Ondanks, of eigenlijk dankzij, het ontbreken van kentekens gelden in Nederland de zwaarste eisen waar ook andere lidstaten op termijn mee te maken krijgen. ‘TÜV geprüft’ is dus geen garantie dat de aanhanger, in dit geval een haspel, aan de eisen voldoet. Wanneer het kenteken wordt ingevoerd, zal een haspel van 2018 ook aan de eisen van 2018 moeten voldoen.

Gps-gestuurd sectoren beregenen

Inmiddels doet gps ook op de regeninstallatie zijn intrede. In zijn eenvoudigste vorm is dat een gps-ontvanger op het kanon waardoor op afstand is af te lezen waar het kanon staat en of hij ook beweegt. Dat is op iedere machine te bouwen. Irrimec levert Toprain, met gps-gestuurde sectorbediening om afhankelijk van de plaats in het veld de werkbreedte aan te passen, bijvoorbeeld om een geer te beregenen of om een gebouw aan de rand van het perceel te ontzien.

Kun je gekoppeld aan gps ook de oprolsnelheid van de haspel aansturen, dan kun je ook plaatsspecifiek de gift variëren. Hier is Irrimec ver mee gevorderd, meldt importeur Vlaming, maar dit wordt nog niet geleverd.

Het Duitse Raindancer levert dit jaar voor het eerst gps-gestuurde sectorverstelling. Bauer biedt de Raindancer-techniek aan onder de naam Smart Rain en koppelt die aan Agrometius-bodemvochtsensoren. Bij Bauer kan de haspel berekenen wat de positie van het kanon is wanneer de positie bij het uittrekken wordt ingegeven in de computer en door communicatie met de Ecostar-computer kan Smartrain dan ook de oprolsnelheid variëren.

Lees verder onder de foto’s.


  • Regeninstallaties kunnen al lang met de mobiele telefoon communiceren. Inmiddels willen gebruikers een app op de smartphone. Daar kun je een compleet managementsysteem aan koppelen. - Foto: Mark Pasveer

    Regeninstallaties kunnen al lang met de mobiele telefoon communiceren. Inmiddels willen gebruikers een app op de smartphone. Daar kun je een compleet managementsysteem aan koppelen. - Foto: Mark Pasveer

  • Zonnepaneel met gps-antenne op het kanon, van Raindancer, voor € 1.200, inclusief sectorbesturing om geren nauwkeuriger te beregenen € 3.500. - Foto: Mark Pasveer

    Zonnepaneel met gps-antenne op het kanon, van Raindancer, voor € 1.200, inclusief sectorbesturing om geren nauwkeuriger te beregenen € 3.500. - Foto: Mark Pasveer

  • Agralis levert de Emtek-bodemsensor (Australisch) sinds 3 jaar voor 60 centimeter diepte (l). Al vanaf 1990 was er een voor 30 cm (r, opengewerkt). Meten gaat per 10 cm, inclusief adviseringsprogramma € 1.500 tot € 2.000.

    Agralis levert de Emtek-bodemsensor (Australisch) sinds 3 jaar voor 60 centimeter diepte (l). Al vanaf 1990 was er een voor 30 cm (r, opengewerkt). Meten gaat per 10 cm, inclusief adviseringsprogramma € 1.500 tot € 2.000.

Vochtsensoren worden met de komst van elektronica ook steeds slimmer en gekoppeld aan adviesprogramma’s. Dacom heeft bijvoorbeeld het TerraSen- en Sensetion-bodemvochtstation. Bodemvochtmeting maakt zeker opgang weten ze bij SmartFarm. Sinds 2 jaar levert SmartFarm de SoilMate bodemvochtsensor en daar zouden er in Nederland in 2 jaar tijd toch al zo’n 400 tot 500 van zijn verkocht.

Regenadvies heeft dus zeker steeds meer toepassing, maar staat in principe los van de regeninstallatie. Met vergaande automatisering van de installatie zelf loopt het volgens de leveranciers nog niet zo’n vaart, maar wie nieuw koopt, wil er vaak heel graag een app bij om op de telefoon te bedienen en uit te lezen.

Lees meer de belangrijkste informatie over de droogte in dit dossier en bekijk het overzicht van beregeningsverboden per waterschap.

Laatste reacties

  • het zal mij benieuwen, mooi om te zien hoeveel electronica in meet apparatuur er bij komt kijken. Met SKW op je beregening kom je verder in worp. Een klant in Duitsland ging van 60 meter naar 72 meter diameter, das toch 40% meer oppervlakte. We komen ook beter verdeeld in de bodem waardoor de gewassen beter kunnen opnemen.

  • Goderis

    Beste,
    Wat is een SKW op de beregening?

  • Schrauwen Landbouw

    Een goede greppelfrees heb je ook nodig als verzekeringspremie.

  • pieter.

    beste Goderis, SKW is een technisch product wat tussen de pomp en haspel geplaatst kan worden. Zie het als een dynamo op een fiets., groeten uit Dwingeloo

  • kleine boer

    pieter waar kan ik dat zien/kopen?

Laad alle reacties (1)

Of registreer je om te kunnen reageren.