Home

Partner

Waarom boer Den Hartog niet biologisch boert

De werkwijzen van Den Hartog zijn modern, maar niet biologisch. Hij legt uit waarom.

Melkveehouder Reijer den Hartog brengt het grootste deel van zijn werkdag door op kantoor. Van achter zijn beeldscherm houdt hij zijn 600 koeien, die een paar meter verderop in de stal staan, nauwgezet in de gaten. Sensoren op de koeien versturen continu data over de gezondheid en melkproductie naar de computer. Op basis van die gegevens wordt voor iedere koe een op maat gemaakt dieet samengesteld dat de melkproductie optimaliseert.

Modern zijn de werkwijzen van Den Hartog uit het Friese Kollum zeker, maar biologisch is het niet. In het kader van de Food Forward Track van de Rabobank legt hij aan vijftien lokale ondernemers en consumenten uit waarom hij zijn bedrijf niet snel kan omschakelen tot een biologische melkveehouderij; de melkprijzen zijn te laag.

Food Forward Track

Rabobank heeft de ondernemers en consumenten bij elkaar gebracht om na te denken over de vraag hoe Friesland kan bijdragen aan een duurzamere voedselproductie. Maar voor de oplossingen op tafel kunnen komen, neemt de bank de ondernemers en consumenten eerst mee in de huidige praktijk. Hoe ziet de voedselketen er nu uit? Hoe proberen voedselproducenten nu al te verduurzamen? En welke problemen komen ze tegen?

Duurzame vernieuwingen

Het gezelschap bezocht eerder op de dag de Farm of the World van kunstenares Claudy Jongstra in Huns. Jongstra experimenteert met duurzame vernieuwingen op het platteland. Maar ze probeert evengoed de afnemers van voedsel op te voeden. Zo leert ze studenten van koksopleidingen uit de omgeving weer maaltijden te bereiden op basis van seizoensgroenten.

Waarom boer Den Hartog niet biologisch boert

Koks moeten weer leren denken vanuit de boer, zegt medewerker Yeva Swart van de Farm of the World. Swart: “In plaats van te koken waar we op dat moment zin in hebben, moeten we gaan nadenken over welke groenten er in die tijd van het jaar beschikbaar zijn.”

Economische barrières

Op de melkveehouderij van Den Hartog gaat het vooral over de economische barrières van de overstap naar biologisch boeren. De productie van biologische melk is nu eenmaal duurder. “De winstmarges op melk zijn nu al heel laag”, zegt Den Hartog.

Waarom boer Den Hartog niet biologisch boert

Kan Den Hartog de hogere kostprijs voor biologische melk niet gewoon doorberekenen aan de consument? “Nederlanders zijn misschien nog wel bereid om een dubbeltje meer te betalen voor biologisch melk”, antwoordt Den Hartog. “Maar wij produceren voor de hele wereld.”

Concurrentiepositie

De 600 koeien van Den Hartog produceren zes miljoen liter melk per jaar. De zelfvoorzieningsgraad voor zuivel in de provincie Friesland bedraagt 750%. Simpeler gezegd; Friese boeren produceren 7,5 keer meer melk dan de bevolking kan drinken.

Ons succes zet ons nu klem

- Den Hartog

Dankzij de enorme efficiënte manier van produceren, hebben Friese melkveehouders een positie van formaat veroverd op de wereldmarkt. “Ons succes zet ons nu klem”, zegt Den Hartog. “Om onze concurrentiepositie ten opzichte van buitenlandse melkveebedrijven te behouden, zijn we genoodzaakt de prijs zo laag mogelijk te houden.”

Waarom boer Den Hartog niet biologisch boert

Minder produceren geen oplossing

Minder melk produceren lijkt ook niet direct de oplossing. De wereldbevolking groeit snel. Naar verwachting telt de planeet in 2050 negen miljard mensen, die allemaal moeten eten en drinken. Bovendien zijn de economische belangen van de Friese melksector groot, zo blijkt uit de Rabo Regioscan Food. Iedere melkveehouder creëert verderop in de keten twee tot drie extra banen.

Dus als de voedselproductie niet mag dalen, en de markt niet bereid is extra te betalen voor duurzaam geproduceerd voedsel, hoe moeten we de voedselproductie dan wel verduurzamen?

Rabobank concludeerde op basis van de Regioscan dat ecologie en economie moeten samenkomen én dat dit alleen mogelijk is als alle partijen in de agro-keten samenwerken.

Afstand tussen boer en burgers

De ondernemers van de Food Forward Track beschouwen de afstand tussen boer en burgers als een van de grote problemen. Volgens hen ontbreekt het de consument die kritische vragen stelt over de impact van (intensieve) landbouw op milieu vaak aan kennis over het werk van de boer, waardoor wederzijds onbegrip ontstaat.

Waarom boer Den Hartog niet biologisch boert

Den Hartog deelt die mening. Hij kan (voorlopig) geen biologische boer worden, maar hij vindt het wel belangrijk om te laten zien dat bedrijven zoals dat van hem nodig zijn om de groeiende wereldbevolking van eten te blijven voorzien. En dat je geen biologische boer hoeft te zijn om je dieren goed en duurzaam te verzorgen. “Ieder dier heeft hier zo’n vijftien à zestien vierkante meter bewegingsruimte”, benadrukt hij.

‘Excursie naar een megastal’

Om de kloof naar de consument te overbruggen, geeft hij tegenwoordig rondleidingen in zijn bedrijf. ‘Excursie naar een megastal’ noemt hij het. Hij richt zich met name op de ‘doorgaans hoogopgeleide randstedelijke gasten’ van de nabijgelegen camping. Met de rondleidingen wil Den Hartog het beeld van een megastal als een dieronvriendelijke en milieuschadelijke manier om voedsel te produceren wegnemen. “Kijk, zeg ik dan als we langs het voer voor de koeien lopen. Dit zijn de schillen van de soja die worden gebruikt om jullie cappuccino’s te maken.”

Bekijk hier de overige artikelen van Rabobank

Tekst: Marlie van Zoggel