Home

Nieuws 2 reacties

‘Bokkenmesterij geen uitbreiding geitensector’

Gelderse gemeenten treden op tegen illegale bokkenmesterijen. De geitenhouders blijven met hun lammeren zitten. “Ik hoop dat de wethouders hun boerenverstand gebruiken en met een oplossing komen”, zegt geitenhouder Evert van Maanen in Lunteren.

Op 2 hokken na is de bokkenstal van Evert van Maanen in Lunteren leeg. De biggenlampen branden allemaal nog en het stro in de hokken wijst erop dat de stal tot voor kort volop in gebruik was. Het is immers lammertijd. Dat de stal zo goed als leeg staat, is het gevolg van handhavend optreden door de gemeente Ede. Op last van een dwangsom van € 70.000 mag de stal sinds 7 maart niet meer in gebruik zijn om geitenbokjes te mesten.

Formeel gezien illegaal

In de Gelderse Vallei zijn 3 opfok/mestbedrijven een halt toegeroepen geitjes te houden. Reden is dat de vergunning strikt genomen niet orde is. De bedrijven hebben een vergunning voor andere diersoorten dan geiten en daardoor zijn ze formeel gezien dus illegaal. Provincie Gelderland wil van deze illegale geitenbedrijven af en vraagt de betrokken gemeenten te handhaven.

Bokkenmester Evert van Maanen (56) in de stal. - Foto's: Ton Kastermans
Bokkenmester Evert van Maanen (56) in de stal. - Foto's: Ton Kastermans

Uitleg gemeenten

Van Maanen komt kalm over. Maar tijdens het gesprek is al snel duidelijk dat onderhuids de nodige frustraties leven over de wijze waarop de betrokken overheden te werk gaan én wat de gevolgen zijn voor het geitenwelzijn. Tijdens het kort geding op 7 maart, aangespannen door de geitensector, verklaren de gemeenten via hun afgevaardigde dat ze juist nu optreden omdat alle stallen vol zitten in het lammerseizoen. Dan ontspringt geen bokkenmester de dans, luidt de uitleg van de gemeenten. Van Maanen vindt dat flauwekul. Uit de I&R-registratie is ieder moment van de dag zichtbaar wie en wanneer hoeveel bokjes mest, betoogt hij.

Afschuifpolitiek van betrokken overheden

Ook ergert hij zich aan de afschuifpolitiek van betrokken overheden. De provincie laat de gemeenten de kastanjes uit het vuur halen door hun te verzoeken te handhaven. De gemeenten wijzen vervolgens naar de provincies en zeggen dat zij opdracht hebben tot handhaving. Het moet van de provincie, reageren de betrokken wethouders naar de geitenboeren. Schijnbaar is niemand verantwoordelijk met deze aanpak en heb je als boer het nakijken.

In zijn huurstal mest Van Maanen al 17 jaar bokken. Hij heeft zich in deze periode ontpopt tot een soort van ongekroonde koning van de geitensector.
In zijn huurstal mest Van Maanen al 17 jaar bokken. Hij heeft zich in deze periode ontpopt tot een soort van ongekroonde koning van de geitensector.

Relatie stal en gezondheid omwonenden

Van Maanen ergert zich ook aan de argumentatie in de brief om de stallen te sluiten. Daarin staat dat de gezondheid van omwonenden in een straal van 2 kilometer rond de stal gevaar loopt. Een onderbouwing van de relatie tussen longproblemen bij mensen en de aanwezigheid van veehouderijbedrijven ontbreekt vooralsnog, betoogt hij.

Rechter doet binnen 2 weken uitspraak

Het kort geding van de geitensector tegen direct sluiting van de bokkenmesterijen was donderdag 7 maart. De rechter doet binnen 2 weken uitspraak. Tot die tijd mogen de bokkenmesters nog dieren hebben. De rechter betrekt in zijn uitspraak voornamelijk het punt van ruimtelijke ordening. Hij laat het thema volksgezondheid buiten beschouwing.

Ongekroonde koning van de geitensector

In zijn huurstal mest Van Maanen al 17 jaar bokken. Hij heeft zich in deze periode ontpopt tot een soort van ongekroonde koning van de geitensector. Met hulp van de dierenartsen en voerfabrikanten organiseerde hij studieavonden voor geitenhouders over het bokken mesten. Hij was in 2017 ook betrokken bij het plan van aanpak Welzijn geitenbokken, van LTO en de Nederlandse GeitenZuivel Organisatie. Een plan dat kwam naar aanleiding van de maatschappelijke commotie over de hoge sterfte van jonge geitenbokjes. Heimelijk gemaakte opnamen door Eyes on Animals brachten het balletje aan het rollen.

‘Te afwachtend geweest’

De bokkenmester heeft in zijn loopbaan inmiddels de nodige stormen meegemaakt. Hij steekt de hand ook in eigen boezem. “Ik had er ook op moeten aansturen dat er een goede vergunning op de huurstal zit. In de geitensector is ook al even bekend dat er opfok- en mestbedrijven zijn zonder geldige milieuvergunning. Maar sinds de Gelderse geitenstop in 2017 is legaliseren niet meer mogelijk. De vergunning voor het aanpassen van de bokkenbedrijven zou voor de geitenstop van kracht werd vrij eenvoudig zijn. Maar het is blijven liggen. Ik ben daarin ook te afwachtend geweest.”

Bokken mesten is een vak apart. Dat doe je er niet even bij als geitenhouder. Dat gaat het best op een gespecialiseerd bedrijf

Lammeren met zorg omringen

Niettemin zitten de geitenboeren nu met een enorm probleem en zijn vooral de geiten de klos, betoogt Van Maanen. Hij haalt bij 17 boeren de bokjes op. Soms komt hij 6 dagen per week bij een klant om bokjes te laden. Met deze boeren heeft hij dus intensief contact. Zoals afgesproken in het plan van aanpak Welzijn geitenbokken zijn geitenboer en bokkenmester de eerste 3 levensweken van de dieren samen verantwoordelijk voor de gezondheid van de bokjes en het laag houden van de sterfte. Deze aanpak werkt goed, betoogt Van Maanen. Hij zegt dat dit seizoen de sterfte in zijn stal niet boven 10% uitkomt. Dat lukt volgens hem alleen als hij vitale lammeren krijgt en deze vervolgens met alle mogelijke zorg omringt. Bokken mesten is een vak apart. Dat doe je er niet even bij als geitenhouder. Dat gaat het best op een gespecialiseerd bedrijf, betoogt Van Maanen.

De bokkenmesterij is ook geen uitbreiding, maar slechts een verlengstuk van de geitensector, betoogt Van Maanen.
De bokkenmesterij is ook geen uitbreiding, maar slechts een verlengstuk van de geitensector, betoogt Van Maanen.

Rol NVWA

Hij voelt zich ook in de steek gelaten door de NVWA en dierenbeschermers. Van Maanen: “Tijdens een NVWA-controle vorig jaar kreeg ik nog complimenten dat het er netjes uitzag. Als het dierenwelzijn echt zo belangrijk is voor de dienst, dan zouden ze nu voor de geiten en de boeren in de bres moeten springen. Het lijkt erop dat de NVWA liever misstanden wil aantonen op de geitenbedrijven die nu overvol liggen.”

Minder goed af in noodopvang

De bokjes blijven sinds eind februari op de geitenbedrijven waar ze in een noodopvang zitten. Van Maanen vreest dat ze daar minder goed af zijn dan in zijn stal met alle beschikbare voorzieningen en zijn ervaring met bokken mesten.

Verlengstuk van de geitensector

Desondanks blijft de bokkenmester strijdbaar. Hij hoopt in de eerste plaats dat de bestuursrechter besluit om uitstel te verlenen, zodat de bokkenbedrijven tenminste dit lammerseizoen nog door mogen. Hij hoopt vervolgens dat een wethouder in een van de betrokken gemeenten het lef heeft om toch iets te regelen voor de bokkenmesters en opfokkers van melkgeiten, tot de Gelderse geitenstop in 2021 afloopt. De geiten zijn er. Deze krijgen lammeren. Daar verander je niks aan. De sector moet dan ook de mogelijkheid hebben de bokjes op verantwoorde wijze groot te brengen, vindt Van Maanen. “De bokkenmesterij is ook geen uitbreiding, maar slechts een verlengstuk van de geitensector.” Het steekt de Lunteraan ook dat de geitenboeren en bokkenmesters die het werk netjes doen om de uitval laag te houden nu het hardst getroffen zijn.

Ik hoop dat de wethouders in de betrokken gemeenten hun boerenverstand gebruiken en met een werkbare oplossing voor de geitensector komen

De geiten zijn voor Van Maanen een deel van zijn leven. Hij voelt zich na zoveel jaren sterk verwant met de sector. Als na 17 jaar bokken mesten nu het doek valt, blijven slechts de herinneringen over. Hij wil daar nog niet aan denken. “Ik hoop dat de wethouders in de betrokken gemeenten hun boerenverstand gebruiken en met een werkbare oplossing voor de geitensector komen.”

LTO-voorman Tolboom: ‘Het is dramatisch’

Geitenhouder en LTO-vakgroepvoorzitter Jos Tolboom is ook erg ongelukkig met het sluiten van de bokkenbedrijven. Tolboom: “Het is dramatisch. Voor ons als geitensector vormen de mesters een belangrijke schakel. Midden in het lammerseizoen de bokkenbedrijven sluiten, helpt dus niet om ons plan van aanpak Welzijn geitenbokken tot een goed einde te brengen.”
Samen verantwoordelijk
Onder druk van de Staatssecretaris is dat plan van aanpak 2 jaar geleden ontwikkeld door de sector. De sterfte onder geitenbokjes zat toen op sommige bedrijven ver boven de 20%. Dat leidde politiek en maatschappelijk tot veel ophef. Volgens Tolboom is de sector goed op weg met de uitvoering van hun welzijnsplan geitenbokken. Geitenboeren en bokkenmesters zijn er nu samen verantwoordelijk voor dat de bokkensterfte laag is. Tolboom: “Dat blijkt ook zo goed te werken als we hadden bedacht. Ik ben daar blij mee.”
Dit seizoen clementie
Midden-Nederland raakt nu enkele duizenden mestplekken voor bokjes kwijt. Vanuit het sectorbelang hoopt Tolboom dat de rechter de bokkenmesters dit lammerseizoen nog clementie verleent. Dan heeft de geitenhouderij tijd om iets te regelen voor de volgende geboortegolf in 2020 zich aandient. Hij vreest dat een doorstart van de bokkenbedrijven er niet in zit.
Slepen met lammeren
Tolboom zal sowieso in gesprek moeten met de provincie Gelderland. De sector zit in een spagaat, legt hij uit. Tolboom: “Enerzijds hebben we de zorgplicht voor de dieren. Anderzijds is er het moratorium en kunnen we geen stalruimte voor de lammeren ontwikkelen. Als we binnen de huidige wetgeving een oplossing moeten zoeken, zouden we een collectieve opfokstal in Groningen moeten bouwen. Daar is geen bouwstop. Maar volgens mij wil niemand in Nederland dat we massaal zo ver gaan slepen met geitenlammeren.”

Laatste reacties

  • koestal

    bokkenmesterij is goed voor dierenwelzijn.

  • Wijnand

    De aanhouder wint

Of registreer je om te kunnen reageren.