‘Krijgen provincies een ‘stikstofveto’?’

Provincies werken aan het openstellen van extern salderen met ammoniak voor veehouderijbedrijven. Advocaat Franca Damen waarschuwt voor een te dikke vinger in de pap bij de ontwikkeling van bedrijven.

Inmiddels is het ruim een jaar geleden dat de Raad van State oordeelde dat het Programma Aanpak Stikstof (PAS) niet mag worden gebruikt als toestemmingsbasis voor nieuwe activiteiten die stikstofdepositie veroorzaken. Sindsdien ligt de vergunningverlening voor dergelijke activiteiten grotendeels plat.

Dat komt mede door het beleid van de meeste provincies ten aanzien van extern salderen. Bij extern salderen koopt een bedrijf (‘saldo-ontvanger’) voor het verkrijgen van een eigen natuurvergunning de ammoniakrechten van een ander, veelal stoppend, bedrijf (‘saldogever’). De natuurvergunning en/of de milieutoestemming van het bedrijf van de saldogever wordt voor dat deel dan ingetrokken. Door het gebruiken van de ammoniakrechten op het bedrijf van de saldo-ontvanger is het de bedoeling dat de stikstofdepositie op Natura 2000-gebieden als gevolg van dat bedrijf per saldo niet toeneemt, zodat het bedrijf een natuurvergunning kan verkrijgen.

Natuurvergunningen

Op deze manier werden er vóór de inwerkingtreding van het PAS op 1 juli 2015 veel natuurvergunningen verleend. Toen het PAS gold, was het wettelijk verboden om extern te salderen. Maar na het onderuitgaan van het PAS in de PAS-uitspraak van 29 mei 2019, was extern salderen wettelijk gezien weer mogelijk. Provincies verleenden echter nog geen medewerking aan het verlenen van natuurvergunningen met toepassing van extern salderen, dit in afwachting van (landelijk) beleid hierover.

Beleidsregels

In de Beleidsregels intern en extern salderen die de provincies vervolgens hebben vastgesteld, is opgenomen dat extern salderen nog niet mogelijk is met veehouderijen die op 4 oktober 2019 beschikten over dier- of fosfaatrechten. De gedachte hierachter was aanvankelijk om bij de verkoop van ammoniakrechten ten behoeve van extern salderen de bijbehorende dier- of fosfaatrechten in te trekken.

Hoewel de minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit inmiddels heeft aangegeven hiervan af te zien bij verkoop aan private partijen, is extern salderen tot op heden niet mogelijk met bedrijven die op 4 oktober 2019 beschikten over dier- of fosfaatrechten (behalve in de provincie Limburg). De minister en de provincies worstelen er namelijk nog mee hoe ze kunnen voorkomen dat veehouderijen straks ongericht en ongecontroleerd worden opgekocht door bijvoorbeeld luchthavens, projectontwikkelaars of industriële bedrijven.

Gebiedsplannen

Met het oog daarop wordt mogelijk bepaald dat een initiatiefnemer (een beoogde saldo-ontvanger) zich eerst vooraf bij de provincie moet melden over een voorgenomen aankoop van ammoniakrechten van een veehouderij. Dan kan de provincie de aankoop afwegen in het licht van de gebiedsgerichte (stikstof)aanpak. Ook gaan de gebiedsplannen op termijn mogelijk het afwegingskader vormen op basis waarvan provincies een aanvraag voor een natuurvergunning met extern salderen kunnen toewijzen of afwijzen.

Niet helemaal vrij

Extern salderen met veehouderijen zal waarschijnlijk dus niet meer helemaal vrij zijn, zoals het geval was vóór inwerkingtreding van het PAS. Een veehouder lijkt zijn ammoniakrechten namelijk niet meer vrij te kunnen verkopen aan een andere partij. De andere partij (de beoogde koper) moet zich immers eerst melden bij de provincie, zodat de provincie kan beoordelen of de door de beoogde koper gewenste ontwikkeling wel past binnen de kaders van de provincie. Op die manier lijken provincies een grote stempel te kunnen drukken op extern salderen.

Stikstofveto?

Maar wat als een provincie negatief oordeelt over het initiatief en de – met het oog daarop – voorgenomen aankoop van ammoniakrechten van een veehouderij? Kan de provincie dan een natuurvergunning op basis van extern salderen voor het initiatief tegenhouden? Krijgen provincies op deze manier een soort ‘stikstofveto’ bij extern salderen?

Dat lijkt me niet de bedoeling, althans niet om bijvoorbeeld een politieke agenda gericht op het tegengaan van de veehouderij door te voeren. Die mogelijkheid moet naar mijn mening simpelweg voorkomen worden. Het moet niet zo (kunnen) zijn dat provincies feitelijk een ‘veto’ kunnen uitspreken over beoogde ontwikkelingen en op die manier bijvoorbeeld extern salderen tussen veehouderijen onderling kunnen tegengaan.

Of provincies een ‘stikstofveto’ krijgen bij extern salderen, zal afhangen van de manier waarop dit wordt geregeld in de Beleidsregels intern en extern salderen. Ik hoop dat provincies hierbij gezond (boeren)verstand zullen gebruiken.

Lees alles over het stikstofbeleid in dit dossier. En Gezond koeien voeren met minder eiwit: hoe doe je dat? Kijk gratis het webinar hierover terug

Of registreer je om te kunnen reageren.