24 reacties

‘Ammoniakbastion brokkelt af’

Wat hebben critici op het ammoniakbeleid tot nu toe bereikt? Jan Cees Vogelaar maakt de balans op na de verschijning van het advies van commissie-Hordijk.

Het lijkt een mooi resultaat voor ons, dat de commissie-Hordijk ons gelijk geeft dat rekenmodel Aerius ongeschikt is voor zijn doel. Maar dat is het niet. De wijze waarop hier beleid wordt gemaakt, blijft onverminderd zorgelijk. Om te beginnen, kostte het de nodige moeite om de commissie-Hordijk naar het stikstofmodel te laten kijken. In eerste instantie was dit namelijk helemaal niet de bedoeling. De commissie-Hordijk had, net als zijn voorgangers (de commissie-Sutton, Rathenau Instituut), een onderzoeksopdracht gekregen van het landbouwministerie waarbij de zere plekken handig werden vermeden. Dankzij stevig bijsturen van het Landbouw Collectief, is het uiteindelijk toch gelukt om één van de zere plekken, in tweede instantie, binnen de opdracht te krijgen. Wat onderzoekers voor Mesdagfonds al langer constateerden, werd bevestigd door de commissie-Hordijk: het Aerius-rekenmodel is niet geschikt voor het doel waarvoor het wordt gebruikt.

Overheidsbeleid gebaseerd op niet gevalideerde rekenmodellenluchtfietserij

Dikke muren

Al 20 jaar lopen boeren die kritiek hebben op tegen de dikke muren van het ammoniakbastion, om in termen van emeritus WUR-hoogleraar Jan Douwe van der Ploeg te blijven. Filmmakers Huib Schoonhoven en Karen Kuiper maakten hier de documentaire ‘Barsten in het ammoniakbastion’ over. Ook het Mesdagfonds loopt met zijn onderzoeken tegen de dikke bastionmuren op, en wordt stevig onder vuur genomen door de overheid, geholpen door de media. Recente uitspraken van hoofdredacteur Pieter Klok van de Volkskrant, dat overheid, wetenschap en journalistiek met één mond moeten spreken, zijn veelzeggend. Maar wij laten ons daar niet van weerhouden door te gaan.

Verschuivingen

Ondanks dat overheid en media in koor blijven roepen dat Mesdagfonds fout zit, zien wij dat onze kritiek toch landt en korte tijd later leidt tot verschuivingen binnen het beleid. Ik noem enkele voorbeelden:

  • Na 3,5 jaar gaf Wageningen UR de aanvankelijk verloren gewaande meetdata vrij van haar bemestingsproeven. Kort daarop werden de emissies uit bemesting met 10% teruggeschroefd omdat er sprake zou zijn van een overschatting.
  • Onderzoek (peer reviewed) van Mesdagfonds bracht aan het licht dat er gigantische onzekerheden zitten in de rekenmodel-uitkomsten. Die onzekerheden waren tot dan toe buiten beeld gebleven. Dit onderzoek lag mede aan de basis van het Hordijk-rapport.
  • Mesdagfonds agendeerde de onhaalbaarheid van stikstofnormen in veel natuurgebieden in het dichtbevolkte Nederland. Er wordt nu gekeken naar de mogelijkheid van aanpassing.
  • Het aandeel van de landbouw was door de Commissie Remkes vastgesteld op 46%. Door onze inzet is die teruggebracht naar 41%. En ons bereikt het bericht dat nieuwe herberekening in de buurt gaat komen van onze 35%.

Modellenwerkelijkheid

Zijn wij blij met het bereikte resultaat? Nee, er is nog geen resultaat. De problematiek is heel veel groter. De politiek heeft de landbouw in een modellenwerkelijkheid gemanoeuvreerd, waarbij de praktijk uit het oog is verloren. Als je de landbouw in een model propt, hoef je niet naar de complexe werkelijkheid te kijken en kun je gemakkelijk aan een knop draaien. Wij zien al 20 jaar waartoe dat leidt: tot nagenoeg niets. Wij zien in de praktijk dat er al 20 jaar regelgeving wordt gestapeld in steeds rapper tempo, waarvan wij nog altijd nagenoeg geen effect meten. Terwijl de modelberekeningen grote verbeteringen hadden voorspeld.

Wij zien in de praktijk dat er al 20 jaar regelgeving wordt gestapeld in steeds rapper tempo

Het Mesdagfonds wil weten waaróm maatregelen niet tot meetbare effecten leiden. Daarbij is de praktijk voor ons leidend, rekenmodellen moeten de praktijk ondersteunen en niet andersom. En die rekenmodellen moeten worden gevalideerd met daadwerkelijke stikstofdepositie metingen. Zodat we weten waar we het over hebben. Daarom heeft het Mesdagfonds de opdracht gegeven aan de Universiteit van Amsterdam om op en rond 2 melkveebedrijven 3 jaar lang alle emissie en depositie te meten en in een aantal natuurgebieden. Zodat er een eind komt aan overheidsbeleid op niet gevalideerde rekenmodellenluchtfietserij. Eigenlijk een taak voor de overheid zelf, zegt ook Hordijk, maar die overheid laat het al jaren afweten als het gaat om echt meten.

Lees alles over het stikstofbeleid in dit dossier. En Gezond koeien voeren met minder eiwit: hoe doe je dat? Kijk gratis het webinar hierover terug

Laatste reacties

  • bartje14

    Het zou ook interessant zijn om eens 3 jaar lang alle emissies te meten op en rond de rioolwaterzuiveringen in Nederland...
    Kon nog wel eens schrikken worden.

  • Bennie Stevelink

    Niemand heeft betwist dat het Mesdagfonds een aantal punten noemde die hout sneden. Ook ik heb dat nooit betwist.
    Dat doet niets af aan de kritiek dat de communicatie, in samenspraak met FDF, extreem slecht was. Als de communicatie beter was geweest waren de punten die hout sneden veel sterker in de media en politiek naar voren gekomen. Dan hadden de boeren nu veel sterker gestaan.

  • Gebageit

    De volhouder wint Jan Cees

  • Alco

    @Bennie. Geef toch eens toe dat wanneer niet geageerd was door o.a. FDF we helemaal geen uitzicht meer zouden hebben.

  • veldzicht

    Alco jij hebt gelijk maar Bennie zeer zeker ook.Ik ben bang dat links Nederland en de milieubeweging te sterk is voor de agrarische sector met hoogopgeleide ''deskundigen'' die uiterst goed gebekt zijn ,tegen over die vieze boeren die de natuur kapot maken in die hoek hebben ze ons tenminste al gedreven.

  • Muito

    probleem is dat een boer wel wil maar elke 4 jaar weer tienduizenden euro's of meer moet investeren om weer te voldoen aan maatregelen die na een onderzoek een jaar of twee daarna weer niet blijken te voldoen. Dat houdt een keer op he.

  • Henk 1

    Goed werk Jan Cees.
    Uiteindelijk komt de waarheid boven.
    Maar besef wel hoe dichter bij je komt hoe valser ze worden!!

  • boerderij12

    nou bennie doe je best dan er regel t even

  • JC Vogelaar

    Bennie inzake Mesdagfonds is er geen enkele samenwerking of afstemming in communicatie geweest en zal er ook niet komen. Dat jij dat last hebt van meningen rondtetteren die nergens op slaan is dan ook vooral jouw probleem.
    Zowel media als politieke partijen zijn uitermate summier geinformeerd en gelijktijdig. Overigens in onze eerste berekening (met onvolledige invoerinstructie) zaten we op 25% 26% aandeel landbouw in stikstofdepositie op natuur en Rivm en Remkes op 46% in onze tweede wij op 35% en Rivm en Remkes op 41% Daar heb ik tot nu toe niemand over gehoord. Waarom de rekenmeesters de topkenners 5% opschuiven richting Mesdag.
    En in de loop van het jaar gaat Rivm opschuiven naar Mesdagfonds 35% .Dat alles op basis van dieraantallen 2016/2017. Ga nu maar eens rekenen met dieraantallen 2019/2020 excretiecijfers CDM 09/2019 en Wur aanpassing emissie mest uitrijden min 10% dan kom je richting 22% aandeel landbouw in depositie op natuur. Modellen blijven modellen met grote onzekerheden kun je geen beleid op maken.

  • kleine boer

    JC 👍

  • Bennie Stevelink

    @Vogelaar, FDF heeft toch op 19 februari een extra ingelaste trekker-processie gehouden ter voorbereiding op de presentatie van de Mesdagcijfers een dag later? Dat was toch afgestemd?

  • kleine boer

    bennie lees het stukje op melkvee.nl van jeroen en rutte even. jij hebt daar nooit aan tafel gezeten voor de landbouw....

  • Kelholt

    Het Mesdagfonds had er de rechter voor nodig om van het transparante RIVM 'Alles wat wij doen is openbaar beschikbaar op de website.' de juiste gegevens over modellen en berekeningen te krijgen. Maar @Bennie Stevelink ik denk dat de trekkers voor de poort ook wel hebben meegeholpen.

    Dezelfde input in hetzelfde model zorgt in één keer voor een andere uitkomst. Dat KAN gewoon niet. Het RIVM voelde aan dat de beruchte 46% niet meer houdbaar was en tovert in één keer 5‰ (daar kan meer dan 10 jaar van gebouwd worden! ) van het totaal af.

    Nu het (rammelende) model bekend is kan daar gelukkig niet meer mee gesjoemeld worden.
    En wat @JC Vogelaar al zegt als er met recente input gerekend wordt dan levert dit uitkomsten op die de politiek niet passen. Toen het model nog iets minder openbaar was was één telefoontje van Den Haag naar het RIVM genoeg om de uitkomsten bij te sturen. Dat gaat nu niet meer lukken.
    Daarom moet de minster van LNV ook nu handelen want over een jaar is het stikstofbeleid jegens de agrarische sector helmaal niet meer houdbaar.

    Zo lang mogelijk alles rekken. Tijd is onze vriend.

  • j.verstraten1

    Uiteindelijk zijn dit achterhoede gevechten. 22% of 42% maakt weinig uit als je 26% moet reduceren betekend het een kwart inleveren. Het maakt wél wat uit als de maatregelen niet effectief blijken te zijn behalve achter het bureau. Het feit dat de modellen van aerius niet voldoende betrouwbaar zijn om de deposite van een individueel bedrijf te bepalen betekend niet dat het met het verbeteren daarvan en meer meten, ook met het onderzoek wat nu op 2 melkveehouderijen plaatsvind met de Uni van A'dam automatisch er toe zal leiden dat het voor de agrarische sector beter wordt. Het kan ook de andere kant opvallen. Het kan ook zo zijn dat alle technische maatregelen die we de afgelopen 30 jaar genomen hebben in werkelijkheid minder bijdragen aan de reductie dan op papier. Veel boeren vinden dat ook. Maar het betekend ook dat de boomerang hard terug zal komen.
    De commissie Remkes heeft dit deels omzeild door de slag te maken van deposite naar emissie. Want juist de industriële sector die NOx produceert heeft een voordeel met de huidige aerius systematiek. Dat heeft Remkes onderkend en als onterecht gezien. Afbrokkelen betekend niet dat je het daarna ook op kunt ruimen. De puinhoop kan ook gewoon groter worden.

  • Kelholt

    @j.verstraten1 zegt: "Het kan ook zo zijn dat alle technische maatregelen die we de afgelopen 30 jaar genomen hebben in werkelijkheid minder bijdragen aan de reductie dan op papier."

    Het hele beleid in Nederland is toch alleen maar gebaseerd op papier?

    Kaderrichtlijn Water: De chemische doelen die vastgelegd zijn voor stoffen afkomstig uit de landbouw worden (bijna) overal gehaald. Zeker onder derogatie grasland. Waar ze niet gehaald worden is met name in natuur- en stedelijk gebied.Waarom kan er op basis van die METINGEN dan geen derogatie verleend worden? Omdat er op papier teveel fosfaatrechten uitgegeven zijn???

    De kritische depositiewaarden voor stikstof worden in tig Natura2000 gebieden overschreden. Toch gaat het super met de natuur. Tenminste zo wordt dit middels de Standaard Data Formulieren (SDF) aan Europa gerapporteerd. Wat maakt het dan uit als er op papier meer stikstof wordt uitgestoten???

    Leg me dat maar even uit @j.verstraten1

  • St. LBG

    Waarom blijft de agrarische sector de werkelijkheid toch ontkennen? Kijk eens om je heen en zie hoe de natuur veranderd is door de stikstof (vooral ammoniak!) decompositie en waar komt dat toch vandaan? Mesdagfonds, met name CJ Vogelaar heeft alle krediet verspeeld met de belachelijke fake-news presentatie in Den Haag. Waar blijft het excuus aan de RIVM Cees Jan?

  • kleine boer

    st LBG de lucht werd schoon doordat de landbouw door boerde en de vliegtuigen en autos stil kwamen te staan weet je nog? Dus waarom blijven de natuurvrienden zelf steeds ontkennen. Je hebt regelmatig hier de stukjes van rene de jong kunnen lezen dat het prima is met de natuur zoek ze maar eens op. Trouwens waar is het beter met de biodiversiteit in de woonwijk of industrie terrein wat eerst boerengrond was? Toen het boerengrond was of nu?

  • René de jong

    St. LBG er stond nog een vraag open 4 april j.l. weet u het al?

    Welk bedrijf mag meer N gebruiken, een derogatie bedr. Of een NIET derogatie bedrijf.

    Of blijft het bij ongefundeerd roeptoeteren en klagen over "slechte" natuur, die er dus niet is.

    Hordijk bevestigd dat er geen wetenschappelijke onderbouwing is voor Aerius, ofwel het KNMI voor de stikstof en dit klopt exact met de SDF cijfers.
    Daarmee is juist geen enkele relatie met KDW (berekende schade) aan te tonen.

    Zoals de titel aangeeft het brokkelt af, de leugen om de poen.

  • analytische boer

    WAAROM is LTO ooit akkoord gegaan dat er tot op heden geen 0-metingen zijn van stikstof-deposities in natuurgebieden ??? Als analist wil ik de 0-metingen van 1990 weten en de resultaten van 1995 2000 2005 2010 2015 2020. GEEN berekeningen maar objectieve analytische MET de bijbehorende onnauwkeurigheid van de meet-methode erbij !!! DAN kun je conclusies trekken wat het effekt is geweest van de vele maatregelingen waar boeren veel tijd en geld in hebben MOETEN investeren. KNAP dat de Overheid veel geld heeft gestoken in vergaderen rekenen en handhaving MAAR analytisch meten mocht vergeten . RAAR , deze boer vindt het absurd.

  • j.verstraten1

    Kelholt gooi je nu bewust stikstof in mest en stikstof uit ammoniak op 1 hoop? Bedoel je met 'chemische doelen' de nitraatrichtlijn? Die word in Nederland lang niet overal gehaald. Op bouwland op zuid-zand zo ongeveer nergens. Natuur en stedelijk gebied word niet meegenomen in het landelijk meetnet. Derogatie word gegeven aan de hand van een aantal voorwaarden. We hebben het de laatste jaren vooral over de randvoorwaarden vanuit de sectorale plafonds, maar in essentie kan een derogatie alleen gegeven worden als deze geen nadelig effect heeft op het behalen van de 50 mg nitraat. Dat behalen is echter niet afgekaderd op perceelsniveau, ook niet op bedrijfsniveau, ook niet op sector niveau maar op gebiedsniveau. Maw als alleen melkveehouders met derogatie schoon grondwater hebben ben je er niet.

    Als je Remkes' hebt gelezen word daar wel degelijk behalve stikstof ook andere factoren ( lees water kwantiteit) gekoppeld aan natuurbehoud. Wat mij betreft is het vrij logisch dat je de natuurkwaliteit niet alleen monitort op KDW maar ook op SDF.
    Maar ik weet ook dat als mijn grondwaterkwaliteit vandaag op orde is, en ik jaar op jaar meer mest geef dan de bodem kan vasthouden en het gewas opnemen dat op termijn het nitraat in grond en oppervlaktewater gaat stijgen. Maw de SDF is een momentopname, de KDW zou iets moeten zeggen over de effecten op de lange termijn.

  • nvanrooij1

    J.verstraten
    Als uit de SDF’s blijkt dat de natuur op orde is dan is hij toch op orde. Hoe het komt dat In dat geval de KDW niet gehaald wordt omdat de KDW in dit land aan de onderkant van een range is vastgelegd. Ze hadden ook aan de bovenkant vastgelegd kunnen worden en dan was zowel de theoretische kant(KDW) op orde en uit de werkelijke opname blijkt al dat het op orde is(SDF).
    Maar ja in dit land laten we ons gijzelen door irreële KDW’s.

  • René de jong

    @j.verstraten1 Nou de boel niet doorelkaar halen.

    KDW is een (bedachte) norm voor stikstofgevoelige habitattypen.
    Een KDW van 5 millimol per ha is alleen al onzinnig omdat al miljoenen jaren de natuurlijke of achtergrond depositie enkele mollen is.

    Met monitoring van natuur kun je ook controleren of de gestelde KDW wel juist is, echter in Nederland berekenen we dit met Aerius, het KNMI voor de stikstof.

    Hordijk en zijn maten hebben nu bepaald dat dat dus niet wetenschappelijk is, in gewone taal; het is een onzin berekening.

    Daarnaast hebben we een landelijke monitoring en daar staat letterlijk: "....indicator Standplaatsfactoren uitsluitend bepaald op basis van de stikstofdepositie. Er is echter nog discussie over of en hoe stikstofdepositie kan meewegen bij de beoordeling van een beheertype.....bla bla.......momenteel op ‘0’ wordt gezet. "
    >>>>Het wordt niet beoordeel dus ! kan ook niet want stikstofdepositie is géén standplaatsfactor. (*)

    Dan is er nog de Europese SDF monitoring, inmiddels wel bekend, en met deze monitoring is eigenlijk eenvoudig aan te tonen dat de KDW-en een slag in de lucht zijn.
    Gebieden van forse omvang en met de hoogste overschrijding van KDW (o.a. Bargerveen, DrFr Wold, NHduinreservaat Veluwe) blijken in uitmuntende staat.

    En ja SDF is een moment opname maar kijk gerust de laatste 6 jaar zijn de cijfers zeer stabiel en vanaf 2004 "cum laude"

    Je ziet 't pas als je het door hebt aldus Cruif, Voetbal is simpel: je bent op tijd of je bent te laat. Als je te laat bent moet je eerder vertrekken.
    Natuur is ook simpel het is goed of het is niet goed. Als het goed is, is er niks aan de hand

    (*) lees mijn column nog maar eens over Piet Paulusma via googel vindt je 'm zo

  • JC Vogelaar

    Jos
    Je analyse dat 46 of 23% niets uitmaakt deel ik absoluut niet.
    Volgens mij zit het veehouderij deel op basis van cijfers nu (-10% emissie bij uitrijden -10% koe excretie door Wur Mesdagonderzoek en dieraantallen 2019 ) eerder bij de 20% dan bij de 40% Dat maakt in proportionaliteit van de maatregelen richting veehouderij een stuk minder verdigbaar en dat weet lnv en de politiek donders goed.
    Inmiddels weten we dat de 40% van Rivm en Remkes ook niet klopt maar 35% moeten zijn( basis cijfers 2016/2017) en dat weet Rivm en overheid ook alleen willen ze het graag tactisch onder de pet houden .

    Dus blijven knokken is voor boeren beter als zoals jij op je rug rollen
    Vriendelijke groet
    Jan Cees

  • nvanrooij1

    Jan Cees
    De verhoudingen veranderen nog verder. Net op 1 Vandaag door de aftopping van het autoverkeer op 5 km is de depositie van het wegverkeer met een factor 5 onderschat. Nu het vliegverkeer boven 900 meter nog.
    Blijven duwen en alles wordt vloeibaar .

Laad alle reacties (20)

Of registreer je om te kunnen reageren.