11 reacties

‘Stikstofmaatregelen: veel geld en maar half werk’

Veel geld wordt uitgetrokken om de stikstofuitstoot te verminderen via uitkoop van bedrijven. Dat geld kan beter benut worden om de veehouderij om te vormen tot een sector passend bij Nederland, vindt de Dierenbescherming.

Vrijdag 24 april kondigde de minister van Landbouw Carola Schouten aan maar liefst € 5,1 miljard uit te trekken om de stikstofuitstoot terug te dringen, waarvan € 1,8 miljard bestemd is om direct de uitstoot vanuit de landbouw terug te dringen. Dat is heel veel geld.

Toch wordt hiermee in 2030 het aantal natuurhectares dat overbelast is met stikstof ‘slechts’ gehalveerd. Doel van dit single-issue-beleid lijkt niet de veehouderij om te vormen tot een sector passend bij Nederland, maar om met wat aanpassingen zoveel mogelijk door te boeren op de huidige weg. Het mag toch zo langzamerhand wel duidelijk zijn dat dit een doodlopende weg is voor dieren en natuur, maar ook voor boeren. De veehouderij moet haar ontwikkeling niet zoeken in groei in volume, maar in groei in kwaliteit: een beter dierenwelzijn, een schoner milieu, meer biodiversiteit, betere volksgezondheid en een betere maatschappelijke en financiële positie van de boer.

Het aantal dagen en uren weiden kan nog flink omhoog, vindt Bert van den Berg. - Foto: Herbert Wiggerman
Het aantal dagen en uren weiden kan nog flink omhoog, vindt Bert van den Berg. - Foto: Herbert Wiggerman

Natuurwaarden beschermen

Nederland heeft zich Europees gecommitteerd om natuurwaarden te beschermen en heeft hiervoor 160 Natura 2000-gebieden aangewezen. In 118 van deze gebieden blijken de natuurwaarden echter achteruit te zijn gegaan door een te hoge stikstofdepositie. Minister Schouten kondigt nu aan het aantal overbelaste natuurgebieden tegen 2030 te willen halveren. Dat is half werk. Het streven moet zijn een eind te maken aan de overbelasting in alle Natura 2000-gebieden en ook daarbuiten, want stikstof tast ook daar natuur en volksgezondheid aan.

Saneren,stoppen of omvormen veehouderij

Naast uitbreiding van het budget voor sanering van de varkenshouderij, met € 275 miljoen, kondigt de minister een landelijke beëindigingsregeling van € 1 miljard aan om bedrijven met de hoogst berekende stikstofdepositie op Natura 2000-gebieden uit te kopen. De regeling is staatssteungevoelig en moet daarom eerst door de Europese Commissie goedgekeurd worden. Naar verwachting kan de regeling begin volgend jaar opengesteld worden.

Bijkomend voordeel: de klavers in het kruidenrijk grasland binden stikstof uit de lucht

Het zal bij deze sanering vooral om melkveebedrijven gaan. De uitkoop kan per bedrijf wel eens veel geld kosten, zodat je uiteindelijk met € 1 miljard maar weinig stikstofproductie saneert. Dan lijkt de € 175 miljoen die de minister uittrekt om veehouders over te laten schakelen naar biologische landbouw en andere vormen van duurzamere landbouw beter besteed. Daarmee maak je bedrijven extensiever en natuurinclusiever.

Minder krachtvoer en lagere melkproductie

De minister wil het eiwitgehalte in veevoer verlagen en het aantal uren weidegang van melkvee uitbreiden. Op dit moment geven melkveehouders hun koeien meer krachtvoer dan nodig is. Ook met minder krachtvoer kunnen koeien de huidige hoge melkproducties halen. Die krachtvoergift kan dus best omlaag, maar daarnaast zou ingezet moeten worden op een lagere melkproductie per koe per jaar, door voor andere, robuustere rassen te kiezen. Op die manier daalt de stikstofuitstoot en verbetert het dierenwelzijn, omdat het risico op productiegerelateerde aandoeningen afneemt.

Ook kunnen robuustere koeien ouder worden. Dat is voor veehouders voordelig, omdat koeien op latere leeftijd makkelijker melk geven en er minder jongvee opgefokt hoeft te worden. Zo’n minder producerende koe heeft ook geen monocultuur van zeer eiwitrijk gras nodig, maar kan goed gedijen op kruidenrijk grasland, wat weer goed is voor de biodiversiteit. Bijkomend voordeel: de klavers in het kruidenrijk grasland binden stikstof uit de lucht.

Meer weidegang is winst voor dier, boer en milieu

Een positief punt uit de plannen is om meer weidegang te stimuleren. Melkveehouders krijgen al een premie als zij hun koeien minstens 120 dagen, minimaal 6 uur per dag weiden, dat is 720 uur. Weidegang is goed voor het welzijn van de koe en zorgt voor minder ammoniakvorming, omdat mest en urine niet bij elkaar komen. Meer weidegang is dus winst voor dier, boer en milieu. Als je bedenkt dat het weideseizoen van april tot november loopt, kan het aantal dagen en uren weiden nog flink omhoog.

De focus moet liggen op kwaliteit in plaats van kwantiteit, ook in de producten die de veehouderij voortbrengt

De minister wil naar 1.898 uur vanaf 2022. Ze trekt geld uit om veehouders, met onvoldoende grond bij hun bedrijf om te weiden, met herverkaveling aan de benodigde weidegrond te helpen, en dat is een goede zaak. Het zou goed zijn als de minister afspreekt, of desnoods regelt, dat eventuele meerkosten van kruidenrijk grasland en weidegang door de retail en de horeca aan de melkveehouders vergoed worden en dat zij die meerkosten aan de consumenten doorberekenen.

Brongerichte aanpak stikstofproblematiek

De minister en de provinciebesturen hebben de mond vol over het aanpakken van emissies bij de bron en er worden ook projecten gefinancierd om brongerichte aanpak te ontwikkelen. In het pakket aan stikstofmaatregelen kondigt de minister onder de vlag van verduurzaming van stallen echter aan dat zij de emissienormen voor stallen per diergroep gaat aanscherpen. Op dit moment liggen die normen voor varkens, pluimvee en kalveren al zo hoog dat deze vrijwel alleen met een luchtwasser kunnen worden gehaald. Alleen zijn luchtwassers een end-of-pipe-techniek, geen brongerichte aanpak.

Bij luchtwassers neemt de uitstoot naar buiten af, maar de luchtkwaliteit in de stal blijft voor de daar aanwezige dieren en de boer even ongezond. Luchtwassers kosten ook veel energie, water en chemicaliën en zijn vaak minder effectief dan wordt beweerd. Als brand uitbreekt in een stal kan deze zich via de kanalen van de luchtwasser razendsnel verspreiden. Het is dan ook beter dieren zo veel mogelijk buiten te laten lopen en voor de tijd dat ze op stal staan hun mest en urine gescheiden op te vangen en uit de stal af te voeren.

Focus op kwaliteit niet op kwantiteit

Het is belangrijk dat de stikstofuitstoot uit de veehouderij afneemt, maar de aanpak daarvan zou integraal moeten zijn en mag niet leiden tot een slechter dierenwelzijn. In plaats van door te gaan op de huidige weg, moeten we naar een veehouderij passend bij Nederland. Met extensievere, natuurinclusieve veehouderijbedrijven waar de dieren een beter welzijn hebben. De focus moet liggen op kwaliteit in plaats van kwantiteit, ook in de producten die de veehouderij voortbrengt. Daarin zal de overheid de regie moeten nemen en duidelijke sturing moeten geven.

Lees alles over het stikstofbeleid in dit dossier.

Laatste reacties

  • Smolders

    <>

  • f.p.zomer

    Inkomen komt vanzelf lijkt men te denken. Of men denkt hier helemaal niet aan,dat kan ook.

  • EL

    Bert vergeet dat de consument goedkoop wil eten, zodat wanneer het CO2 vliegtuig weer wordt opgestart, zij er in zitten onderweg naar de volgende vakantie bestemming!

  • Sjefo

    Het inkomen van Bert van de Berg komt in ieder geval vanzelf, hoeft hij niets voor te doen als aan de zijlijn lopen roeptoeteren dat allemaal anders moet minder enz maar hoe dat boertje aan zijn inkomen moet komen hoor je meneer van den Berg niet over, populaire praatjes over biodiversiteit klaver enz lult allemaal makkelijk en het kringloop zootje van Schouten ook al zoiets is never en nooit sluitend te krijgen , hier hoor je hem niet over.
    Bertje, laat eerst die op grote schaal verloederde natuur eens zien ,kom met een onderbouwing door deskundige en niet alleen Nederlandse (onbetrouwbare) deskundige.
    Bertje heb je ook al eens gedacht aan andere sectoren als landbouw die ook stikstof produceren.
    De lucht was aardig schoon ten tijde van lock down daar hoor je Bertje niet over.
    Nee zegt Bertje die boer moet terug naar de Ot en Sien tijd (Lulhannes)

  • Gebageit

    Waarom moet zo nodig anders? Heel de wereld kijkt naar ons hoe het moet...! Waarom een winning team veranderen? Wat gaat er niet goed bij dierenwelzijn of milieu? Ik zie het niet en de rest vd wereld ook niet ,behalve nederland..... dat er in Nederland zo over de landbouw wordt gepraat zoals de heer vden berg doet en velen met hem is een welvaarts probleem ,ze vinden alles belangrijker in plaats van eengoede landbouw sector. Als we staks van ons eten van het buitenland afhankelijk zijn en er komt een keer een crisis hebben we net zo'n moeite om aan eten te komen als nu aan mondkapjes.......

  • Almagro

    Ja, laten we dit allemaal doen . Wordt vast net zo’n goed verdienmodel als het sterren systeem op eieren en vlees. Althans voor de retail en de Dierenbescherming zelf. Voor de primaire sector geen droog brood, slechts armoe en sterfhuis.

  • René de jong

    Bert van den Berg programmapinokkio veehouderij Dierenbescherming, u schrijft dat 118 van de 160 gebieden achteruit zijn gegaan door depositie.

    Kunt u ons aangeven welke gebieden dat zijn en tevens benoemen om welke soorten of habitattypen het gaat.
    Wat mij betreft mag u er een 25% naast zitten.

    Stuur ze maar naar de redactie dan stuur Johan Oppewal ze wel door naar mij, ik verzeker u dat ik 100% van de door uw genoemde gebieden een andere oorzaak kan aanwijzen indien er achteruitgang mocht blijken.

    Nou een mooie uitdaging dacht ik...
    Als u niet reageert (wat ik verwacht) wilt u dan nooit weer zulke onzin opschrijven.

  • nvanrooij1

    Goed geschreven Sjefo.
    Vandaag in de NRC een ander geluid dat we de wereld niet gaan voeden met kringloop en natuurinclusief en zeker niet in Nederland met zijn vruchtbare grond.
    Jan met de pet is gewoon geinteresseerd in goedkoop voedsel en het gezever komt alleen maar van de grachtengordel en de linkse hoek .

  • melkveehouder .

    Het enige wat ons Bertje ( en Carola) wil, is de veehouderij dusdanig omvormen dat ondernemers straks voor ‘de kat zijn viool’ natuurontwikkeling en onderhoud moeten plegen om het hoofd boven water te houden. Ik hoop dat veel jonge ondernemers zich dat goed realiseren en zich niet in die dwangbuis laten stoppen!
    Zorg dat je niet afhankelijk wordt van subsidie want dan wordt je loonslaaf van de NGO’s.

  • Jaap39

    Mooie verhalen allemaal. Streep eronder zetten. Nu eerst met zijn allen zorgen dat de wereldwijde hongerpandemie niet nog verder uit de klauwen gaat lopen.
    Niet alleen Afrika gaat hongeren mensen. We zullen de honger wereldwijd moeten oppakken. Er is een voedsel verdeel probleem waar we acuut mee aan de slag MOETEN. Laten we alstublieft stoppen te ouwenelen over stikstof bio gangbaar diversiteit etc. Laat dat stoppen beginnen bij NGO Overheid.

    Als de LTO zich ooit nog weer populair wil maken hebben ze hier een mooi strijdpunt. Ga doen waar we goed in zijn voedsel produceren, er is weer bittere noodzaak toe.

    We hebben NU mensen te voeden en dat gaat voor alles!!

  • Attie

    Precies Jaap, die verwachtingsvolle ogen zijn op ons gericht, en we kunnen leveren voor een betaalbare prijs!!!

Laad alle reacties (7)

Of registreer je om te kunnen reageren.