10 reacties

‘Probleem stikstof reikt verder dan Nederland’

Stikstofverrijking is een probleem dat verder reikt dan Nederland, zegt Franciska de Vries, hoogleraar aardwetenschappen. “Maar dat betekent niet dat we in Nederland niks hoeven te doen.”

We weten heel goed wat de effecten van een stikstofdepositie op de natuur zijn. Sinds de jaren negentig, toen we erachter kwamen dat stikstofdepositie een probleem was, hebben talloze wetenschappers hier onderzoek naar gedaan. Helaas is het een nog grotere klus om precies in kaart te brengen waar die stikstofdepositie vandaan komt. Daarom gebruikt het RIVM hier modellen voor, en daar begint de ellende.

Bron stikstofdepositie

Het RIVM gebruikt modellen om in kaart te brengen waar die depositie vandaan komt, en daar begint de ellende. Volgens die modellen is de landbouw de grootste bron van stikstofdepositie in Nederland. Geesje Rotgers tweette recent dat zelfs als alle koeien én alle auto’s én alle mensen weg zijn uit Nederland we nog steeds een te hoge stikstofdepositie hebben in Nederland. En inderdaad heeft hoogleraar Milieusysteemanalyse Wim de Vries al eerder geschreven dat de depositie verminderen tot de kritische depositiewaarde van de meeste natuurgebieden een enorme opgave is, omdat slechts 60% van onze depositie uit Nederland komt.

Lees verder onder de foto.

Een kasexperiment naar de rol van bodemleven en planten in de opname van stikstof. - Foto: Franciska de Vries
Een kasexperiment naar de rol van bodemleven en planten in de opname van stikstof. - Foto: Franciska de Vries

Schiphol

Waar komt de rest van de depositie dan vandaan? Net als de uitstoot van broeikasgassen houden stikstofemissies zich niet aan grenzen. Een deel komt uit de zee, maar dit komt voornamelijk in de kuststreek terecht. Een flink deel van de depositie komt uit het buitenland. Tegelijkertijd dragen Nederlandse emissies ook bij aan de wereldwijde stikstofdepositie; die was in 2016 93.6 Tg – dat is 93.600.000.000 kilo! – stikstof op wereldschaal.

Maar van de meer dan 1.300 vluchten die elke dag op Schiphol aankomen en vertrekken tellen de emissies boven de 3.000 voet (915 meter) niet mee in onze nationale stikstofvoetafdruk, en volgens een recent rapport van een hobbyist worden de emissies van militaire vliegvelden ook niet meegenomen. Deze emissies dragen natuurlijk wel bij aan de stikstofdepositie: stikstof in hogere luchtlagen komt uiteindelijk weer ergens neer op het aardoppervlak, en zit dus in het potje buitenland.

Uitstoot ammoniak uit veehouderij

De Nederlandse veehouderij is dus zeker niet de enige bron van Nederlandse stikstofdepositie, maar de stikstof uit de veehouderij komt, als ammoniak, juist wél vooral neer op Nederlandse bodem. Hoewel meer metingen nodig zijn, reist deze ammoniak namelijk niet ver, en kan reductie van deze emissies dus lokaal winst opleveren.

Internationale afspraken nodig voor aanpak stikstofdepositie

Uitstoot broeikasgassen

Natuurlijk hebben we meer transparantie nodig over welke sectoren wat precies bijdragen aan de stikstofdepositie, en er lopen meerdere projecten die hier hopelijk meer inzicht in gaan geven. Maar de precieze bron van de stikstofdepositie verandert niks aan het effect op de natuur. En het feit dat alleen de stikstofdepositie uit de zee en het buitenland al de kritische depositiewaarden van veel Nederlandse natuurgebieden overschrijdt is geen argument om dus maar niets aan de Nederlandse emissies te doen. Als ieder land zo denkt verandert er nooit iets. Er zijn dus internationale afspraken nodig, net als voor de uitstoot van broeikasgassen.

Depositiewaarden aanpassen is net zoiets als definitie van gezonde voeding aanpassen

Herziening depositiewaarden natuur

Ook het feit dat we nu leven in de wereld van 2020, een wereld met hoge stikstofdepositie, waarin de meeste Nederlandse ecosystemen verrijkt zijn met stikstof, is geen argument om dus de kritische depositiewaarden voor natuur te herzien. In tegendeel. Jarenlange stikstofdepositie heeft deze ecosystemen juist kwetsbaarder gemaakt, en ze dichterbij het punt gebracht waarna nog meer stikstofdepositie het functioneren ernstig aantast, en een onherstelbare overgang naar een ander type ecosysteem teweeg kan brengen. De kritische depositiewaarden aanpassen, omdat de depositie al zo hoog is, is dus net zoiets als de definitie van gezonde voeding aanpassen omdat we toch al zo’n slecht voedingspatroon hebben.

Robuuste natuur

Laten we in Nederland de kans grijpen om landbouw én natuur robuuster en klimaatbestendiger te maken, door gezonde ecosystemen te beschermen, te herstellen, en te gebruiken. Zo houdt Nederland een wereldwijde voortrekkersrol in de ontwikkeling van productieve en toekomstbestendige landbouw.

Lees alles over het stikstofbeleid in dit dossier.

Gezond koeien voeren met minder eiwit: hoe doe je dat? Dat staat centraal in het webinar op 4 juni van Food&Agribusiness in samenwerking met AgruniekRijnvallei en Speerstra Feed Ingriedents over. Meld je gratis aan

Laatste reacties

  • kanaal

    laten de boeren dat maar betalen,dacht het niet.

  • Ewullink

    Ammoniak reist niet ver. Helemaal eens met deze professor. Ammoniak reist ongeveer 400 to 600 meter van de bron. Dit in tegenstelling tot de veel warmere nox. Het gaat dus om depositie, niet om emmisie. Bronnen onbekend bronnen zee en bronnen buitenland worden in de berekeningen niet meegenomen in de bron data van het RIVM. Vandaar een zeer vertekende beeld van de uitstoot van de landbouw. Al de niet m er genomen bronnen zijn NOX overigens. Het het afschilderen van evert mouw als hobbyist is geen sterk werk. Het enige wat mouw heeft gedaan is de bron data van het RIVM inzichtelijk maken. Mouw doet geen aannames maar maakt alleen de feiten inzichtelijk

  • agratax(1)

    Dat er te veel van van alles is op deze aarde ontkennen we niet. Iedereen zichzelf respecterende burger heeft de wens "Hier moet paal en perk aan gesteld worden". Alleen ik ben niet schuldig en dus moet de ander, die aantoonbaar schuld heeft de hele ellende oplossen. Laat nu net de boer als eerst aantoonbare uit de bus rollen en dus is hij de betaler van deze opruimactie. Er zal geen mens en zeker geen politicus de oed hebben om ons als gehele mensheid verantwoordelijk te houden voor deze vervuiling, veroorzaakt door de economische activiteiten die het leven van de mensen aangenamer en luxer maken. We hadden ln. best zonder deze stikstof depositie kunnen bestaan als we nog in berenvellen hadden rondgelopen in het voedsel bos ons eten hadden verzameld.

  • farmerbn

    De Vries en die andere wijsneuzen zie je nu al terugkrabbelen.

  • René de jong

    Het is onzin en onzinnig om de factor stikstofdepositie als oorzaak nummer 1 te bestempelen bij "slechte"natuur.
    Ook natuur kenners zullen erkennen dat de belangrijkste factor vocht is !!

    Er zijn planten die een voorkeur hebben voor droge grond of natte grond.
    Het zelfde geldt voor de voorkeur voor zure grond of kalkrijkegrond.
    Ecologische voorkeur of Standplaatsfactor wordt dit ook wel genoemd.

    Het belang van iedere factor wordt volledig onterecht naar stikstofdepositie getrokken aangaande de natuur, alsof water (vocht) er niet meer toe doet.
    Een gebied als Binnenveld bijvoorbeeld (Bennekom) daar gaat het prima met ALLE natuur, dus ook de 2 stikstofgevoelige habitattypen en ook de soorten.
    Terwijl Bennekom de hoogste NH3 concentratie van Nederland heeft (12,7 ugl/m3) & wsl dus ook de meeste depositie.

    De rapportcijfers voor Binnenveld zijn dan ook prima (2x klasse A).
    Dit hebben ze in dit gebied voormekaar omdat alle belangrijke factoren voor dit stukje natuur goed in orde zijn, de NH3 concentratie echter is NIET gewijzigd en is dus blijkbaar NIET van invloed.

    Dus Franciska de Vries, hoogleraar aardwetenschappen, dan is uw opmerking over "Herziening depositiewaarden natuur" behoorlijk krom.
    Of kunt u wél aantonen dat stikstofdepositie standplaatsfactor nummer 1 is ??
    >>>>>

  • René de jong

    >>vervolg
    Ik vindt jullie als hoogleraren, hobbyisten en amateuristisch door volledig op stikstofdepositie te tamboeren.
    Als wij als boeren op deze wijze naar onze grond of vee zouden kijken was het ook snel gedaan.

    Heel simpel; als de afwatering van een perceel niet voormekaar is heeft het geen enkel nut om te bemesten.
    Ook voor de natuur; je kunt alle bodemleven, gras, plas-dras etc. voor mekaar hebben voor de weidevogels, als vervolgens de dassen of roofvogels de nesten leeg vreten is het gedaan, alles voor niks.

    En dan kun je als SOVON vogelonderzoek het stikstofspook als oorzaak aanwijzen, als weidevogel liefhebber zou je die dassen even verhuizen of een andere zwakke schakel opheffen.

  • vandenbrandcv1

    Voor de PAS questie is DE bodem niet relevant, alleen in bodem IN Natura 2000 gebieden is van toepassing voor de natuurdoelen. Doelen waar qua monitoring nauwelijks een rekenkamer rapport over te vinden is maar wel heel NL verlammen.

  • Alco

    Dat wou ik ook schrijven @farmerbn.
    Vergelijk deze column eens met haar vorige.

  • simmes

    Doe bodemanalyses in natuurgebieden en je krijgt het echte inzicht. Stikstof speelt helemaal geen rol.

  • GAJ VAN DEN BROEK

    Wordt allemaal steeds duidelijker voor mij.
    Onderste steen komt een keer boven.
    Wordt vuurwerk 19 februari.
    X

Laad alle reacties (6)

Of registreer je om te kunnen reageren.