26 reacties

‘PAS redden door intenties om te zetten in daden’

De Raad van State wil bemesting en beweiding rond natuurgebieden vergunningplichtig maken. Dat is misschien niet nodig als melkveehouders landelijk de ammoniakemissie verlagen met aangepast management. Daarover zijn dan wel harde afspraken nodig zeggen Frits van der Schans en Wouter van der Weijden.

Met de uitspraken van het Europese Hof van Justitie en meer recent de Raad van State staan de Nederlandse overheid en veehouderij voor een enorme uitdaging. In plaats van de afgesproken reductie van 10 kton ammoniakemissie laat de landbouw een stijging zien. Dat komt onder meer door de sterke groei van de melkveehouderij sinds 2013. Weliswaar heeft invoering van fosfaatrechten, gevolgd door korting op die rechten, die groei deels teniet gedaan, maar nog steeds mag van de melkveehouderij – de grootste bron van ammoniakemissie – een extra inspanning worden verwacht. Gelukkig liggen er nog enkele sterk onderbenutte reductiemogelijkheden.

Meer dagen per jaar weiden en meer uren per dag

Weidegang

Melkveebedrijven die hun koeien weiden, hebben een lagere emissie. Ammoniak ontstaat pas als mest en urine bij elkaar komen. Dat is het geval in de stal en dus ook in de mestopslag en bij het uitrijden van mest, maar nauwelijks bij weidegang. Volgens Wageningen UR schat elk uur weidegang bij een gemiddelde melkkoe op 3,3 gram minder ammoniakemissie.

Volgens het CBS krijgt de gemiddelde Nederlandse koe jaarlijks ruim 1.000 uur weidegang. Dat is 8,8% van het jaar. Eind vorige eeuw lag dat getal bijna 3 keer zo hoog, maar sindsdien is het percentage bedrijven met weidegang, het aantal dagen weidegang per jaar en het aantal uren weidegang per dag sterk teruggelopen. Door een enorme inspanning van diverse partijen neemt recent het percentage bedrijven met weidegang weer enigszins toe. Maar gelet op de huidige PAS-problematiek is het urgent om ook beide andere trends om te keren. Dus: meer dagen per jaar weiden en meer uren per dag.

Ammoniakemissie

Als de gemiddelde Nederlandse koe 1.200 uur zou weiden, neemt de ammoniakemissie jaarlijks met 1,2 kton af. Bij 1.500 uur loopt dit op naar 2,8 kton en bij 1.800 uur naar 4,4 kton per jaar. Dat kan uiteraard niet op alle bedrijven, maar er zijn ook bedrijven die juist nog meer willen en kunnen weiden. Complicatie: de huidige ammoniakemissie is onderschat. De emissie van de stalvloer dooft na weidegang geleidelijk uit, waardoor pas na enkele uren de maximale reductie wordt bereikt. Voor een maximaal effect is het belangrijk dat koeien veel uren achtereen weiden en dat de stalvloer schoon is.

Verdunning van mest

Om mest emissiearm uit te rijden, worden verschillende technieken toegepast. Recent is daaraan toegevoegd: verdunning van de mest met water. Die maatregel is niet alleen effectief bij bovengronds aanwenden met een sleepvoet, maar ook bij aanwending in of onder de zode. Daarbij neemt de ammoniakemissie af èn de benutting van stikstof toe.

Melkveehouderij kan zonder krimp een grotere bijdrage leveren

Sanering varkenshouderij

De varkenshouderij levert via de sanering met circa 10% een bijdrage aan de oplossing van het PAS-probleem. De melkveehouderij kan zonder krimp een grotere bijdrage leveren. Bij de start van het PAS in 2014 heeft de overheid een convenant gesloten met LTO, NZO en NMV. Voortbouwend op de daarin opgenomen afspraken over weidegang is nu een extra inspanning nodig. Dat kan via de Duurzame Zuivelketen (DZK), met zijn relatief goed werkende, sectorbrede systeem van leveringsvoorwaarden, premies en controle. Als DZK genoemde generieke maatregelen daarin opneemt, helpt dat minister Schouten om een oplossing te vinden voor de vergunningplicht voor weidegang en bemesting nabij natuurgebieden.

Medeauteur: Wouter van der Weijden

Frits van der Schans en Wouter van der Weijden zijn werkzaam bij het Centrum voor Landbouw en Milieu (CLM)

Lees alles over het stikstofbeleid en het Programma Aanpak Stikstof (PAS) in dit dossier.

Laatste reacties

  • Kelholt

    Wat bartje14 zegt...

  • deB.

    Hou toch op met je gezever...Clm denkt alleen aan de eigen knikkers.
    Wij, als meeste groene sector, weten hoe we een koe moeten weiden!
    Een advies...ga eens echt aan het werk Clm, ipv de zakken leegtrekken bij hardwerkende boeren

  • wvdweijden1

    dB, deze reactie zegt meer over jou dan over CLM en bovenstaand artikel.
    CLM heeft 30 jaar gelden met de uitvinding van de mineralenboekhouding geholpen om gedwongen inkrimping van de veestapel te voorkomen. De landbouworganisaties en minister Gerrit Braks waren er erg blij mee. Braks zei me later zelfs dat hij in zijn kast een speciale lade had voor CLM-publicaties.
    Nu proberen we gedwongen krimp van de melkveestapel te voorkomen met een eenvoudig voorstel: meer weidegang. En je hebt gelijk: hardwerkende veehouders weten donders goed hoe dat je dat doet. Ik hoop dat de overheid deze uitweg gaat bieden.

  • deB.

    Dus u wilt gedwongen krimp voorkomen, kijk eens aan, weer mooie praatjes....
    Wat is de laatste jaren de realiteit, juiste keiharde inkrimping!
    Nogmaals al die mooie praatjes....kijk om je heen, en zie wat er gaande is!!!
    Geloof nog eerder in sprookjes dan al het geneuzel, en overheid.

  • info58

    Misschien kan Wouter cs ook vertellen hoeveel koeien er bij zijn gekomen in Nederland in de laatste 30 jaar.

  • kleine boer

    Eerst de grond aan de natuur geven en dan nu meer weiden? Op welke grond dan? De landbouw wil eerst de natuurgrond terug zodat die weer normaal beheerd kan worden met beweiden en bemesten maar die natuurgronden komen vol distels en jakobskruiskruid dat op de den duur er niks meer te halen valt voor het vee. Een grote bende is het waar zelfs de ganzen niet willen zitten....

  • deB.


    Juist kleine boer, ik vind de reaktie van clm bediende stuitend.
    Hij houdt van prikkelende opinie, maar bij het minste gaat deze meneer persoonlijk aanvallen. Het komt te dichtbij, dat snap ik wel, maar het verstikkende web gaat zich sluiten. Niet anders dan verdienmodellen!!

  • 306lsa

  • Maas1

    Gisteren zag ik nog twee bomen omvallen omdat er een koe onder stond.
    Wat zijn we toch ver weg gezonken,diep en diep triest

  • wvdweijden1

    Je hebt gelijk, dB., dat het aantal koeien al is teruggelopen. Dat kwam door:
    - eerst de melkquotering, later de fosfaatrechten, gevolgd door de korting op die rechten
    - de stijging van de melkproductie per koe.
    Er dreigt nu een extra gedwongen krimp als gevolg van de uitspraak van de Raad van State over de PAS. Milieuorganisaties staan daar bij te juichen, maar wij proberen die extra krimp te voorkomen. Slecht hè?
    Als je hier tegen bent, wat is dan je alternatief?

  • kraats

    Gewoon die verzuringsgevoelige natuurgebieden rooien/platzagen. Alles is tijdelijk; deze gebieden waren er 300 jaar geleden waarschijnlijk ook niet. Als ze niet de mogelijkheid hebben om zich aan deze veranderende wereld aan te passen, verdienen ze ook het bestaansrecht (en bescherming) niet. Probleem opgelost.
    Het is toch niet houdbaar om de hele ontwikkeling van Nederland aan te passen aan een paar van die gebiedjes. Als ze het zonder bescherming niet redden, dan opheffen !! ZEGT HET VOORT !!!!!

  • a van Gerwen

  • a van Gerwen

    Als Clm echt zo begaan is met de sector, geef eens aan wat ze dan ook daadwerkelijk voor de sector betekent heeft, anders dan problemen te signaleren om die vervolgens uit te vergroten waarna oplossingen aangedragen worden die voor de meeste economisch onuitvoerbaar zijn. Of is een krimp stiekem toch de doelstelling?

  • Als je met meer weiden het kunt oplossen waarom niet goedkopere oplossing is er niet en zorgt nog voor werkplezier ook nog en lagere kosten ook nog lagere krachtvoer en loonwerk kosten dus lagere Energie kosten en co2 uitsstoot snap ook wel dat het voor grote intensive bedrijven moeilijker toepasbaar is dan kleinere grondgebonden bedrijven maar juist voor deze bedrijven biedt het toekomst. Las laatst die opinie van schoonewille over denemarken moet grote Efficiente bedrijven met maar een kostprijs van 32 cent denk dat we beter naar ierland kunnen kijken kostprijs 22 cent door veel weiden weinig luxe arbeidsbespaarende investeringen daardoor weinig schulden en laage kostprijs ondanks dat ze maar 600 Ton melk per bedrijf produceren lekker stress vrij melken met een mooi inkomen

  • farmerbn

    Ik zou als boerenstand helemaal niks doen en de kat uit de boom kijken. Nu hebben niet alleen de boeren een probleem maar iedereen zit nu klem met de PAS. Elke sector. Lekker achterover leunen en kijken hoe bv de overheid dit varkentje gaat wassen en welke list ze gaan gebruiken. Immers, als de overheid aan de beurt is om asbest te saneren, is asbest niet meer zo gevaarlijk en is sanering niet meer noodzakelijk.

  • deB.

    Hou toch op meneer, kijk op nieuwe oogst vandaag...Staat een jongen met 7 maanden, 24 uur weidegang ( 5000 uur)!!! Ook zijn toekomst is op een hoop. Ellendig land

    Weer een bult mooi weer gekletst van uw kant, maar het houdt gewoon op, met al dat gezever, van uit de grond stoelende advies bureau'tjes.
    Al die gemaakte verrotte natuur, Dat is het probleem....bv. het barst van het jacobskruid, wat dit jaar explodeert! Gevolgen komen nog wel

  • wvdweijden1

    a van Gerwen, als je een voorbeeld wilt van wat CLM voor de sector heeft gedaan : zie mijn eerdere tekst over de mineralenboekhouding. Die is met gejuich ontvangen door de landbouworganisaties en LNV omdat ze een alternatief bood voor gedwongen krimp. Niks hogere kosten, juist LAGERE kosten.
    Ook proefbedrijf De Marke (bestaat nog steeds) was een initiatief van CLM.

  • wvdweijden1

    de B "het verstikkende web gaat zich sluiten."
    Ja, maar niet rond CLM, maar rond de veehouderij. In de varkenshouderij is de krimp al begonnen en als we niet uitkijken is binnenkort de melkveehouderij aan de beurt.
    Ik ben niet tegen vrijwillige krimp, maar wel tegen gedwongen krimp.

  • deB.


    En met de laatste posting val je door de mand, precies zoals ik zei, de zuigende bedrijven trekken alles leeg en voelen zich te goed, ten koste van de sector!

    Ps. de voorlaatste snijdt ook geen hout! Gejuich door LNV?? asjeblieft zeg

  • wvdweijden1

    dB., wat zijn "de zuigende bedrijven"?

  • kleine boer

    wvd weijden 1 dat zijn er veel ondertussen die leven van de boer....

  • Mbmb

    Blijf maar lekker aan het verkeerde eind trekken, namelijk de inspanningen en de portemonnee van de boer. Basis is de enorme hoeveelheid natuurgebieden soms gevormd rond o,002 hectare veenmosje en de belachelijke gevolgen waar we nu in zijn beland. Geen inzicht, geen deskundigheid, geen feiten. Wel de boer met de gevolgen opzadelen in tijd en geld, dacht het niet. Alles wat wordt opgenoemd als 'oplossing' kost gewoon geld. Mijn antwoord is: nee. En we weten wel hoe het gaat: één vinger geven en de hele hand en arm wordt daarna afgehakt. Laat dat maar over aan onze gemeenschappelijke vijand Johan V.,die de oorlog al heeft verklaard.

  • Kelholt

    Lees ook dit stukje even op nos.nl onze staatsomroep.
    https://nos.nl/artikel/2293943-oplossing-stikstofprobleem-is-heel-simpel-de-veestapel-inkrimpen.html
    En dan de reactie van 'onze' vertegenwoordigers van LTO daarop. Schrijnend.
    Zo is het snel afgelopen met de boeren.

  • farmerbn

    Ja, na de sigaarfabrieken en de textiel gaat ook de veehouderij naar het buitenland. Boeren gaan straks langs een mooie fietsroute koffie schenken en een paar dwerggeitjes houden. Is ook niks mee.

  • koestal

    Land en tuinbouw zorgen voor een enorme export van bijna 100 miljard Euro,dit wordt in Nederland niet gewaardeerd,die export moet kapot,er moet veel natuur bijkomen om de beleving voor de burgers groter te maken,maar die burgers gaan voor vakantie toch naar het buitenland.javascript:WebForm_DoPostBackWithOptions(new WebForm_PostBackOptions("ctl00$ctl00$mainBody$mainBody$ucCommentForm$btnSubmitComment", "", true, "vgComment", "", false, true))

Laad alle reacties (22)

Of registreer je om te kunnen reageren.