17 reacties

‘Eindeloze groei van biologisch en paard van Troje’

‘Biologisch’ groeit snel. Ronald van Marlen plaatst daar kanttekeningen bij. De groei gaat gepaard met inkapseling in het economisch systeem als duurzaam keurmerk. Daarmee raakt het doel van bio – een betere wereld – uit het zicht.

De groeicijfers van biologisch zijn al jaren spectaculair en onverminderd positief. Het is een rechte lijn omhoog. Die groei is goed te verklaren; sociologen weten al langer dat ongeveer een derde van de samenleving boos is, en klaar met het huidige neoliberale systeem en verandering wil. En bio stond altijd voor verandering. Dus denken ze dat we deugen en doen ze met ons mee. Bio ging landbouwen met een dikke vinger in de lucht en bewees dat het gewoon kon zonder chemie en kunstmest.

En dat lukte. Het bestaande ‘regime’, de heersende opvatting, wachtte geduldig af tot deze hype voorbij zou gaan of netjes zou worden gladgestreken door de sector zelf. Maar dat gebeurde niet. Biologisch bleef. En zelfs zodanig dat wij in de jaren 90 werden verblijd met een heuse EU-wet.

Europese wet lijkt (blijkt?) paard van Troje

Nu is daar het paard van Troje binnengehaald. Waarom? Sociale bewegingen zijn cruciaal voor een vitale maatschappelijke dynamiek; ze zijn vaak disruptief, schoppen tegen het bestaande ‘regime’ aan en eisen verandering. Dat maakt ze niet tot de beste diplomaten, want je rol is om het bestaande systeem een zet te geven. Biologisch was ervan overtuigd dat het zittende landbouwregime, dat vastgehamerd en gefinancierd zat in een kansloos input-opbrengstsysteem, plaats zou gaan maken.

Na de introductie van de wet was de koudwatervrees van multinationals en retailers verdwenen. Zij konden erop vertrouwen dat biologisch in veilige handen was. Ze hoefden niet bang te zijn dat hun merken door mislukte antropologie-marxisten zouden worden vervuild met producten met gezeur over ‘een betere wereld’.

Lees verder onder de foto.

De biologische landbouw heeft zich volgens Roald van Marlen laten inkapselen door de retail. - Foto: Jan Willem Schouten
De biologische landbouw heeft zich volgens Roald van Marlen laten inkapselen door de retail. - Foto: Jan Willem Schouten

4 principes van biolandbouw bleken niet leidend

Maar bio ging niet alleen over landbouw. Bio had zichzelf middels 4 principes als sociale beweging stevig neergezet: ecologie, zorg, eerlijk, en gezondheid. Eigenlijk de voorloper van de SDG van nu. De EU-wet gaf vooral invulling aan de principes ecologie en gezondheid, maar liet de morele principes zorg en eerlijkheid zitten. Want de vrije markt moest natuurlijk altijd zijn werk blijven doen. Toch? Maar biologisch ging toch ook om die broodnodige systemische verandering? Er klopte toch ook niks van de ketens (zorg) en de verdeling van de winsten (eerlijkheid)?

Maar Bio liet het er eventjes bij zitten. We waren vereerd met de interesse van Albert Heijn en Aldi, nadat we jaren met een zwart balkje voor onze ogen hadden moeten bekennen dat we in ‘biologisch’ werkten. De grotemensenwereld had zich gemeld; missie geslaagd. We gooiden onder dat credo de deuren wagenwijd open voor de groei. Het regende percentages: 20% in 2020, 50% in 2050 en 100% in het hiernamaals.

Groei biosector lijkt ‘waardenloze’ groei

Ik zag het met lede ogen aan ... want ik zag dat die groei niet meer de veranderkracht had die het had toen de sector begon. Beetje ‘waarden-loze’ groei, want de partijen die ons verkochten, hadden vaak niks met onze uitgangspunten. Ik leverde zelf aan de multinationals en zag een tsunami van compliance papier-ellende op me afkomen en de eerste openbare tenders dienden zich aan.

We gingen als biologisch geruisloos op in de dwingende inrichting van de gangbare retail en food multinationals. Het regende overnames van biologische pioniers door multinationals. Dat noemen we het ‘locked-in’ raken van de sociale beweging door het bestaande ‘regime’. Je mag keurig meepraten, als je je maar netjes gedraagt. Dus geen gezeur over eerlijkheid en zorg. Gewoon meedoen in de brede ‘circulaire kringloop- natuur inclusieve landbouw binnen de donut-economie’.

Lees verder onder het filmpje.

Het woord biologisch verschijnt niet meer in beleidsnotities van banken, overheden en onderzoeksinstituten. De klus lijkt geklaard. Bio gaat verkocht worden in onvoorstelbare volumes door spelers die niks met onze uitgangspunten hebben.

Als de biologische beweging relevant wil blijven, is focus op verdere strijd voor de principes zorg en eerlijkheid vereist. En als we alleen achterover hangen in het comfort van de groei gaat dat niet lukken. Dan worden we netjes circulaire mainstream omzet met een duurzaam keurmerk. Maar biologisch staat voor zoveel meer dan onze groei; biologisch gaat over een betere wereld en zoals Rebecca Solnit het zo mooi zei: “We kunnen nog niet naar huis, want het probleem is nog niet naar huis.”

Reacties graag naar: rvanmarlen@me.com

18 april geeft Ronald van Marlen om 19.00 uur in Utrecht een Theater College bij de Impact Academy: ‘People, Planet, Prozac’.

Laatste reacties

  • Zuperboer

    De vraag is: "Kan biologisch de CO2-claims weerleggen van keurmerken als PlanetProof ?"

  • gerben5

    De biologische pionier wou uiteindelijk ook graag cashen, dus was die echt voor verandering?

  • Bennie Stevelink

    “Die groei is goed te verklaren; sociologen weten al langer dat ongeveer een derde van de samenleving boos is, en klaar met het huidige neoliberale systeem en verandering wil”.
    Dat derde deel van de samenleving is boos omdat ze meer koopkracht willen en NIET willen bijdragen aan de kosten van meer duurzaamheid.
    Biologisch levert juist een lagere koopkracht. Het wordt vooral gekocht door hipsters met hogere inkomens.

  • Jaap39

    Het is niet alleen de CO2 claim @zuperboer. Het is ook een item als dierenwelzijn. Lang niet alle biologische melkveehouderijen kunnen zich meten aan het dierenwelzijn niveau wat op traditionele/ gangbare bedrijven al jaren het niveau is.
    Kortom, willen de biologische bedrijven zich blijven onderscheiden zullen ze de teugels bij SKAL behoorlijk aan moeten trekken. Bio zal vooral de stallen moeten verbeteren voor verbetering dierenwelzijn.

  • Alco

    Bio kan pas echt als we de riolering drek weer kunnen plaatsen.
    Anders is het gewoon verschraling van de grond en zal de hype ter zijner tijd als een nachtkaars uitgaan.

  • nvanrooij1

    Vandaag een interview van Marianne Thieme bij ons in de krant. Over voedsel biologisch zei ze “ dat het volume van gezonde producten die schoon geproduceerd worden zo groot wordt , dat de prijs daalt”.
    Hoe hypocriet kun je zijn . Met andere woorden de boer mag het weer regelen. Voor niets werken en de politici praten als een kip zonder kop , hoe de wereld te verbeteren. Het bovenstaande artikel toont ook aan dat het verdienmodel bij biologisch niet werkt.

  • Maas1

    @Zuperboer ja dat is de vraag? Biologische productie methode heeft de gangbare productie methode meer hun kant op getrokken.Nu er veranderingen op stapel staan geloof ik dat gangbaar een weg vind naar een productie methode die vele antwoorden in zich heeft en de weg omhoog vind die daarin leidend zal zijn,om de wereld te voeden!

  • agratax.1

    @nvanrooij1. Je opmerking de boer mag het weer regelen, doet me denken aan de door de alternatievelingen vervloekte Slavernij uit de geschiedenis. Deze mensen doen niet anders dan Slavernij moderne stijl aanmoedigen via onder de prijs hun eerste levensbehoeften (voeding, kleding en zorg) in te kopen. Geen van deze mensen zal de Vrije Wereld Handel aanklagen als veroorzaker van (moderne) Slavernij. Klagen over alles wat ze niet goed vinden aan dit systeem maar wel iedere verbetering tegen werken, omdat dit ten koste gaat van hun verworven luxe (grootbeeld tv, vliegvakantie, etc.).

  • vink

    Welkom in de realiteit...

  • .....

    @Vink, juist, waarom zou voor bio producten niet de gesel van de markt gelden?

  • Jan-Zonderland

    De tijd dat men omschakelde van gangbaar naar biologisch uit principiele overwegingen ligt al ver achter ons, uitzonderingen daargelaten. Het is gewoon een verdienmodel waarbij men hoopt op hogere prijzen omdat een klein deel van de consumenten er meer geld voor over heeft. Nu gaat het hele biologische verdienmodel aan zijn eigen succes ten onder omdat de groep consumenten die de meerprijs wil betalen nog steeds beperkt is en de almaar groeiende productie van bio producten tegen een lagere prijs afgezet moet worden. Het is een neerwaartse spiraal.

  • landboer

    Jaap39; vraag me wel af of je weet hebt van de regels van SKAL met betrekking tot dierenwelzijn...Natuurlijk als je het beste van t een vergelijkt met de slechtste van het ander heb je gelijk ,maar de eisen van bio liggen in ieder geval een stuk hoger dan van gangbaar.
    En Zonderland die neerwaartse spiraal geloof ik niet in ,wel dat de eisen van bio steeds strenger worden om zich te kunnen blijven onderscheiden.

  • Jaap39

    @landboer, precies wat ik bedoel. Bij biologisch is de variatie enorm.

  • Maas1

    @Jaap 39 wil je mij als consument uitleggen waarom de variatie van biologisch zo enorm is?

  • Alco

    Met de promotie van Bio krijgt gangbaar een trap na.
    Met als gevolg dat Bio de normale prijs krijgt en zich daarmee uit de markt prijst door de veel hogere kosten en lagere opbrengsten.

  • farmerbn

    Als er een redelijk betaalbare onkruidwiedrobot komt is het voor elke boer mogelijk om biologisch te boeren. Misschien is dat dan ook meteen de ondergang van de bio.

  • Jan-Zonderland

    Farmerbn, het is ten ene male onmogelijk dat alle boeren biologisch gaan boeren tenzij het lek in de mineralenkringloop ( de mens met zijn afvalproduct) gedicht wordt. Het is al vele malen gezegd op dit forum maar slechts weinigen die het snappen.

Laad alle reacties (13)

Of registreer je om te kunnen reageren.