Expertblog

14 reacties

‘Milieuregels: eenvoud of maatwerk?’

Milieuregels moeten eenvoudiger maar ook meer maatwerk bieden. Die eisen zijn strijdig.

Een veel gehoorde klacht van boeren is dat de milieuregels veel te ingewikkeld zijn geworden en bovendien niet eerlijk. En inderdaad, veel milieuregels zijn zo complex dat boeren adviseurs nodig hebben en zelfs zij kunnen veel regels nauwelijks volgen. Ook doen regels vaak te weinig recht aan verschillen in milieuprestaties tussen bedrijven.

Gevoelig voor fraude

Maar daar wringt nou net de schoen: milieuregels zijn mede zo complex geworden doordat ze onder druk van landbouworganisaties steeds verder zijn verfijnd, met uitzonderingen voor specifieke groepen bedrijven en teelten.

Je mag als boer klagen over de complexiteit of over de onrechtvaardigheid van regels, maar niet over allebei

Zulk maatwerk maakt de regels ook fraudegevoeliger, want het biedt meer ruimte voor creatieve ondernemers die mazen in de wet zoeken. Dat is juist onrechtvaardig tegenover degenen zich wél aan de bedoeling van de regels houden. Kortom: je mag als boer klagen over de complexiteit of over de onrechtvaardigheid van regels, maar niet over allebei.

Mestafvoer

Een voorbeeld. Melkveehouders mogen hun mestafvoer forfaitair verantwoorden. Dat is eenvoudig en houdt rekening met de melkproductie per koe en het ureumgehalte in de melk. Maar stikstof- en/of fosfaatefficiënte bedrijven hebben een lagere mestproductie en dus onvoldoende mest om zowel hun land adequaat te bemesten, als de verplichte hoeveelheid mest af te voeren. Daarom is er BEX. Maar die is zo complex dat er meer ruimte komt voor ontwijkend gedrag, of zelfs fraude door creatieve bemonstering van mest en voer.

Gewasbeschermingsmiddelen

Ander voorbeeld: gewasbeschermingsmiddelen. De overheid kan een middel niet toelaten of selectief toelaten voor specifieke teelten. Dat laatste is preciezer, maar biedt ook kansen voor illegaal gebruik in andere teelten. Er is wel controle mogelijk van residuen in of op producten, maar niet alle illegale toepassingen zijn traceerbaar in het product. Ook hier geldt dus: maatwerk maakt de regels ingewikkelder en fraudegevoeliger.

Maatwerk en controle

Hoe komen we hier uit? Ik denk dat we maatwerk alleen moeten toepassen bij zaken die goed controleerbaar zijn. In de melkveehouderij zijn dat bijvoorbeeld: melkproductie, koeien en grond. Volumes en samenstelling van voer en mest zijn veel lastiger. In elk geval moet de beloning voor maatwerk beperkt blijven, want nu al kan een deel van de veehouders de verleiding van ontwijkend gedrag of fraude niet weerstaan. Voorbeeld in de teelt: middelen die echt riskant zijn helemaal uit de markt halen en uitzonderingen beperken tot de middelen die ook in het product goed traceerbaar zijn. Of een generieke heffing leggen op middelen die nog onmisbaar zijn, maar wel aanzienlijk minder kunnen worden gebruikt.

Maar eenvoud en maatwerk: het blijft een lastige combi.

Bij publicatie van deze column in Boerderij Vandaag van vrijdag 8 februari is iets misgegaan, waardoor de laatste alinea daar is weggevallen.

Laatste reacties

  • Bennie Stevelink

    Wouter, jij pleit in feite voor afschaffing van de BEX? Dat is voor mij alleen aanvaardbaar als eerst de forfaitaire excretienormen aangepast worden. Gezien de te krappe aanwendingsnormen op grasland mogen de forfaitaire excretienormen best iets aan de te lage kant zijn dan aan de te hoge kant zoals nu.
    Afschaffing van de BEX zal grote gevolgen hebben voor boeren met volledige maisteelt. Ze komen al klem te zitten met de eis tot 65% eiwit van eigen grond, met afschaffing van de BEX komen ze nog meer klem te zitten.

    Afschaffing van de BEX leidt wel tot een veel eenvoudiger mestboekhouding. Maar hebben we daar wat aan als de Kringloopwijzer wel blijft bestaan? Er is namelijk geen KLW mogelijk zonder BEX.

  • farmerbn

    Een beetje meer mest op het land dan wat wettelijk mag is helemaal geen probleem voor het milieu. Dat milieufanaten meteen de media opzoeken en het van de daken schreeuwen is helemaal niet nodig. Je zou denken dat diezelfde milieufanaten zich veel harder zouden opstellen tegen de vakantievluchten. Dus de vraag aan Wouter; wat vindt jij van de vele vakantievluchten en wat ga jij daar met je vriendjes aan doen?

  • kleine boer

    precies farmbn 100% met je eens

  • wvdweijden1

    Bennie, ik pleit niet voor afschaffing van BEX, maar wel om de beloning klein te houden. Er wordt te veel mee gerommeld. Minas zou overigens beter zijn dan BEX, maar zowel bij Minas als bij de Kringloopwijzer scoort aangekocht voer bij voorbaat beter dan zelf geteeld voer, omdat de daarmee gemoeide N- en P-verliezen niet worden meegerekend. Dat is toch oneerlijk?

    Farmerbn, ik erger me wild aan de spotprijzen van veel vakantievluchten. Ben sterk voor een CO2-heffing op vliegreizen. Er komt nu een symbolisch heffinkje van 7 euro, maar die mogen ze van mij verhogen. Alle sectoren moeten in dezelfde mate worden belast. De privileges voor de luchtvaart zijn oneerlijk en onhoudbaar.
    Wel zoveel mogelijk gelijk optrekken met buurlanden, anders krijg je alleen maar verplaatsing van vluchten.

  • a van Gerwen

    Als de beloningen voor BEX inderdaad zo groot kunnen zijn zoals Wouter beweert, kun je je ook afvragen of je de forfaitaire normen niet moet aanpassen. Er is de laatste tijd immers nogal wat discussie over verschillende forfaitaire normen die her en der gehanteerd worden.

  • Bennie Stevelink

    Wouter, verliezen vinden vooral plaats op het land, niet in de stal. Daarom scoort iemand met veel aangekocht voer beter. Iemand met veel grond en verkoop van ruwvoer zal logischerwijs slechter scoren. Hoe los je dat op?

  • Bennie Stevelink

    @van Gerwen, de “beloning” van BEX bij derogatie-boeren met 80% gras is maar gering. Ze halen een BEX-voordeel voor stikstof van 0 tot 3%. Het fosfaatvoordeel is groter: 10 tot 14%, maar daar heb je niet wat aan omdat stikstof in mestplaatsing de beperkende factor is.

  • a van Gerwen

    @bennie, het zijn Wouter z'n woorden, ik heb zelf ook de ervaring dat een BEX voordeel de laatste jaren steeds moeilijker wordt. Blijkbaar wordt er zodanig aan de knoppen gedraaid dat voordelen minimaal worden, juist wat Wouter wil. Maar dit wil niet zeggen de forfaitaire normen nog actueel zijn.

  • farmerbn

    @wouter, waarom is het bij de vakantievluchten wenselijk om gelijk op te trekken en in de landbouw niet? Waarom strengere eisen in Nederland dan elders in Europa?

  • maxisprint

    waarom kan de overheid een gewasbeschermingsmiddel niet toelaten voor een specifieke teelten ? alle middelen zijn toch toegelaten voor een speciaal gewas, zelfs bij uien word onderscheid gemaakt tussen plantuien en zaaiuien !!
    of is het zo als : zoals de waard is vertrouwd hij zijn gasten ?

  • Jan-Zonderland

    Hr Van der Weijden,
    Nog op vakantie geweest de laatste jaren ?
    Daarbij nog gebruik gemaakt van een vliegtuig ?
    Zo ja, vrijwillig het hoogste tarief betaald ?
    Dank u.

  • wvdweijden1

    @Jan, ik moet je teleurstellen. Ben al jaren niet meer met het vliegtuig op vakantie geweest.
    @ Farmerbn, heeft Nederland strengere eisen dan andere lidstaten? Dacht het niet, we hebben bij nitraat een van de ruimste derogaties van de EU. Zuinig op zijn!
    @ Bennie, hoe we de ongelijke behandeling van eigen en aangekocht veevoer oplossen? Het simpelst lijkt me een forfaitair getal voor de N- en P-verliezen. Dat is niet nauwkeurig, maar alles is beter dan die verliezen op nul zetten, zoals nu gebeurt.
    @ a van Gerwen, forfaitaire getallen moeten periodiek worden bijgesteld. Volgens mij gebeurt dat ook.

  • farmerbn

    @wouter, niet alleen naar derogatie kijken. Er zijn veel andere eisen . Ketsplaat mest uitrijden, mestopslag, onderwerkverplichting, overkapping mestopslag, stikstofuitstoot per koe, verplichting 80% grasland, luchtwassers, uitrijdata drijfmest enz enz. In Nederland steeds strenger dan elders.

  • Bennie Stevelink

    @farmerbn, zou je zelf kunnen bedenken waarom die regels er zijn? En waarom die mogelijk strenger zijn dan in andere landen?

Laad alle reacties (10)

Of registreer je om te kunnen reageren.