16 reacties

‘Lessen voor Dijkhuizen’

Ervaringen met agrarisch natuurbeheer kunnen helpen bij het oplossen van het stikstofprobleem. Dat betoogt Alex Datema in een open brief aan Aalt Dijkhuizen, de voorzitter van het nieuwe landbouwcollectief.

Het zijn turbulente tijden voor de landbouw. Er kwam de laatste jaren al veel op ons af: fosfaatrechten, discussies over landschapspijn, de afnemende biodiversiteit, het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen en niet te vergeten het klimaat. Al deze thema’s hebben met elkaar gemeen dat ze een relatie hebben met onze manier van landbouw uitoefenen. Met als ‘kers op de taart’ de stikstofcrisis. We zullen als sector aan de bak moeten om deze zaken op een goede manier op te pakken om te waarborgen dat de landbouw in Nederland een goede toekomst heeft.

Zoeken naar een uitweg

Dan is het goed dat we als sector de rijen sluiten en samen nadenken over hoe we dat moeten gaan doen. BoerenNatuur is geen directe belangenbehartiger van de landbouwsector. Wij zijn in de eerste plaats, samen met onze 40 collectieven, de uitvoerder van het agrarisch natuurbeheer. Vanuit onze ervaringen wil ik u een aantal ideeën en handreikingen meegeven die misschien van pas komen bij het zoeken naar een uitweg uit de stikstofcrisis.

Doelen versus maatregelen

Sinds 2016 kunnen boeren niet meer op individuele basis deelnemen aan het agrarisch natuurbeheer, ze moet zich aansluiten bij een collectief. Dit is een bewuste keuze, want om een leefgebied te creëren voor de grutto of veldleeuwerik is het niet voldoende om op perceelsniveau maatregelen te nemen. Dat moet je op landschapsschaal doen. Dat vergt samenwerking tussen boeren. Bijkomend effect is dat de deelnemende boeren zich nu ook verantwoordelijk voelen voor het doel: meer grutto’s of veldleeuweriken. Terwijl het agrarisch natuurbeheer voordien vooral een zaak was van: de afgesproken maatregel correct uit te voeren.

Meer boeren doen aan agrarisch natuurbeheer

Als je een doel wilt halen dan ga je ook automatisch nadenken over de beste manier om dat te bereiken en worden er allerlei nieuwe maatregelen vanuit de praktijk voorgesteld en uitgetest. Gelukkig biedt het werken met collectieven veel meer flexibiliteit dan de oude individuele contracten. Daardoor zijn we ook in staat om de ideeën die uit de praktijk komen te gebruiken.

Dit heeft er niet alleen toe geleid dat steeds meer boeren aan agrarisch natuurbeheer doen, maar ook dat ze steeds zwaardere maatregelen zijn gaan nemen.

Concrete doelen

Ook bij het oplossen van het stikstofprobleem zouden we dus moeten inzetten op concrete doelen en vooral aan de boer de ruimte laten hoe hij die doelen wil bereiken. We pleiten voor een lange-termijnplan met heldere doelen. Deze doelen moeten vertaald worden in praktische maatregelen waaruit een boer een keuze kan maken. Natuurinclusieve landbouw met gesloten kringlopen is daarbij een passend perspectief.

Integrale aanpak

De tweede les gaat over ‘integraliteit’. Van oudsher is het agrarisch natuurbeheer gericht op doelsoorten zoals de grutto, veldleeuwerik, kievit, gele kwikstaart. Alle maatregelen zijn daar op gericht. Collectieven worden nu ook benaderd om samen met boeren maatregelen te nemen om de waterkwaliteit te verbeteren of de waterbergingscapaciteit te vergroten of met flexibele peilen te gaan werken. Negen van de tien keer kunnen we deze nieuwe maatregelen heel goed combineren met ons weidevogelbeheer of akkervogelbeheer. Veelal versterken ze elkaar.

Kies consequent voor oplossingen die integraal een bijdrage leveren aan een goede toekomst van onze boerenbedrijven

We zijn ervan overtuigd dat we bij het aanpakken van het stikstofprobleem juist op zoek moeten naar maatregelen die ook een bijdrage leveren aan de klimaatdoelstellingen, het herstel van de biodiversiteit en de waterkwaliteit. Verlies daarom de integraliteit niet uit het oog. Sterker nog, kies consequent voor oplossingen die integraal een bijdrage leveren aan een goede toekomst van onze boerenbedrijven.

Samen is het sleutelwoord

De derde les die wij geleerd hebben is dat ‘samen’ het sleutelwoord is van ons succes. Goed beheer uitvoeren kan alleen maar als onze boeren samenwerken en met de onmisbare vrijwilligers die veel veldwerk voor ons doen. Om dit als geheel goed te laten functioneren wordt dit allemaal gecoördineerd vanuit het collectief, dat doen we dus ook samen. Goed beheer werkt beter als je dit ook afstemt met je buren, ook als die geen boer zijn. Daarom werken we ook samen met de terreinbeherende organisaties om ook daar het beheer beter op elkaar aan te laten sluiten. Tot slot moeten we onze overige buren, de burgers, betrekken bij wat we doen. Alleen bij voldoende draagvlak houden we de ruimte om als boeren te kunnen ondernemen.

Verantwoordelijkheid nemen

Dit zijn zomaar wat lessen vanuit het agrarisch natuurbeheer. We hopen dat u er uw voordeel mee doet. En natuurlijk zijn we als Boerennatuur bereid om onze verantwoordelijkheid te nemen bij het zoeken, uitwerken en uitvoeren van de integrale, gebiedsgerichte maatregelen die we nodig hebben in deze situatie.

Lees alles over het stikstofbeleid en het Programma Aanpak Stikstof (PAS) in dit dossier.

Laatste reacties

  • agrismolders

    Natuurinclusieve landbouw met een gesloten kringloop heeft niks met weinig stikstof te maken.
    Koeien stoten net zoveel uit als bij een traditioneel bedrijf , wat een lulkoek, dat je aan agrarisch natuurbeheer doet oké maar het is geen heiligegraal.

  • agratax(1)

    Wat betekent dit natuurbeheer voor de hectare prijs van de grond? Als die door minder netto productie daalt, dan wordt de investeringskracht van het bedrijf kleiner, omdat de zekerheidstelling (hypotheek) bij de bank daalt. Ik vrees dat dit ook gaat gelden bij alle eisen die de politiek zal gaan stellen om de Stikstof uitstoot aan banden te leggen. Een hogere prijs voor ons duurdere voedsel zal er niet inzitten want dan komen we in strijd met Wereld Handels afspraken en het deel van de Nederlandse bevolking die nu de eindjes al niet aan elkaar kan knopen. Zij worden, als deze wens van ons Carla door gaat, gedwongen tot het zoeken van neven inkomsten m.a.w. minder gewenst gedrag. Ik vrees dat de politici, zoals wel vaker niet bewust zijn van de Neven Effecten van hun daden.

  • @ agris molders Gesloten kringloop betekend ook je eigen krachtvoer verbouwen dat is nu juist het verschil en de co2 uitstoot is dan ook stukken lager .
    Maar het biedt mogelijkheden
    Gr kringloopboer

  • Gesloten kringloop betekend ook je eigen krachtvoer verbouwen dat is nu juist het verschil en de co2 uitstoot is dan ook stukken lager .
    Maar het biedt mogelijkheden
    Gr kringloopboer

  • Sjefo

    Lul verhaal, erken als z.g. deskundige dat bij deze depositie norm er niets mogelijk is In Nederland ook jou natuurinclusive landbouw niet ,dan hebben we het nog maar niet over een verdienmodel.
    Meer dan 160 natura 2000 gebiedjes, stel dat gepeupel die dit veroorzaakt hebben verantwoordelijk voor de crisis die we alleen in Nederland kennen, en blijf ver weg van oplossingen waar denk ik hetzelfde gepeupel aan loopt te denken.
    Niet meer bouwen is geen optie, minder industrie is ook geen optie, minder verkeer is ook lastig, dus de landbouw elimineren is de makkelijkste want wij hebben geld en voedsel is overal te koop.
    Deze oplossing is er een die past in hetzelfde rijtje als toentertijd de benoeming van meer dan 160 natura 2000 gebiedjes.
    WIE KAN HET TIJ NOG KEREN ??

  • Alco

    Wat een gezever. Wat heb je daar nu aan?
    Die ano- naturia's blijven maar in de roze wolk rond zwetsen.

  • Nou sjevo ik ben ook gewoon boer .
    Ik hou niet zo van gejammer en gepiep maar probeer altijd te denken in oplossingen .
    1) bij invoering van de PAS heeft het landbouw bedrijfsleven met de staatsecretaris afgesproken dat op termijn de stikstofuitstoot terug zou lopen .
    Dat is niet gebeurd maar liep op . Dit zijn dus de gevolgen .als je je niet aan de afspraken houdt .
    Dus bel maandag maar even met LTO hoe dat zit.
    Nu zit Carola met de brokken
    Wat moet ze nu ???
    Weer afspraken maken met LTO
    En het bedrijfsleven ???

  • Sjefo

    Datema,Ik jammer en piep niet, het lijkt mij dat jij als geen ander weet dat dit niet op te lossen is, of je het wil zien of niet het aantal natuurgebieden in Nederland is ons boven de kop gegroeid , de natuur die NAGESTREEFD word past niet in Nederland Jijweet dat ook.
    Trouwens de veehouderij heeft wel degelijk aan zijn verplichtingen voldaan.
    Ook ik ben in voor een zo schoon mogelijke veehouderij, maar ik hou me verre van een ongefundeerde opruim actie van de overheid precies zoals in het verleden de ruim 160 natuur gebiedjes ingetekend zijn.

  • O ja lees maar na .
    PAS.natura2000.nl
    Daar lees je ook dat de PAS al een verkapte vorm van drempelwaarde was .(Wat men nu zo graag terug wil)
    En de emmesie in de landbouw is terdege gestegen sinds de PAS.
    Laat het weten als ik het fout zie .
    Gr kringloopboer

  • Kelholt

    Nou Kringloopbier als ik de dieraantallen op 19 mei 2003 (aanmelding Natura2000 gebieden) vergelijk met de dieraantallen in 2018 ( https://www.clo.nl/indicatoren/nl2124-ontwikkeling-veestapel-op-landbouwbedrijven-) dan zie ik geen stijging.
    Wel is na 2003 door diverse technische maatregelen in de landbouw de emissie afgenomen. Toch zeg jij dat de emissie vanuit de landbouw terdege is gestegen. Hoe kom je bij die bewering?

  • kanaal

    alles bepalen en wij betalen we zijn toch niet gek?

  • @ kelholt uni Wageningen inzichten op stikstofdepositie op natuur 19-10-2019.
    (Van1990 tot 2014 ging alles goed .)
    Gr kringloopboer.

  • Persoonlijk denk ik dat het komt einde quotum

  • Eerst meer weten voor er moet ingegrepen https://www.prikkebord.nl/topic/199671/ worden.

  • Kelholt

    @kringloopboer Lees dit artikel van uni Wageningen nog maar even:
    https://edepot.wur.nl/328849
    De stikstof depositie van het door jou genoemde onderzoek komt NIET uit de landbouw.

  • Ben opgehouden bij juni2012 toen ging alles nog goed .
    Ben het wel met iedereen eens dat je uit moet gaan van goede gegevens
    Gr kringloopboer

Laad alle reacties (12)

Of registreer je om te kunnen reageren.