21 reacties

‘Latente ruimte intrekken heeft geen zin, wat wel?’

Faciliteer externe saldering en room daarbij eventueel een percentage van de emissie af, adviseert Fred van den Tempel. De markt zorgt volgens hem zelf voor een realistische prijs voor de stikstofrechten.

In de stikstofdiscussie speelt de latente stikstofruimte bij boeren een belangrijke rol. Door het innemen van deze ruimte, zouden aan bouwbedrijven en overheden weer natuurvergunningen kunnen worden afgegeven voor woningen, industrie en wegen. Dit is voor de korte termijn echter onzin. Latente ruimte is vergund, maar wordt nog niet benut door een boer.

Een vergunde stal is bijvoorbeeld nog niet gebouwd of er is onderbezetting in een gebouwde stal door het ontbreken van (fosfaat)rechten. De latente ruimte leidt op dit moment dus niet tot ammoniakemissie en -depositie. Wordt deze ruimte ingetrokken en benut voor woningen en wegen, dan wordt de natuur wél belast met stikstof. Dat is het paard achter de wagen spannen, waar de Raad van State wel raad mee weet.

Bedrijven in de buurt van natuurgebieden verplaatsen of laten stoppen, komt vermindering van de depositie ten goede. - Foto: Hans Prinsen
Bedrijven in de buurt van natuurgebieden verplaatsen of laten stoppen, komt vermindering van de depositie ten goede. - Foto: Hans Prinsen

Natuurlijk kan een boer zijn latente ruimte op een gegeven moment zelf gaan benutten. Daarvoor moet echter meestal eerst financiering worden geregeld voor (fosfaat)rechten en bouw. Het is niet vanzelfsprekend meer dat dit lukt. En een deel van de latente ruimte zal nooit worden benut, omdat er ook boeren met latente ruimte zullen stoppen.

Laat latente ruimte ongemoeid

Mijn advies naar de landelijke overheid en provincies is dus om de latente ruimte ongemoeid te laten. Richt de aandacht liever op ondernemers die veel stikstof uitstoten nabij natuurgebieden. Deze zijn bij de provincies goed in beeld. Een aantal van hen op een fatsoenlijke manier verplaatsen of, indien gewenst, laten beëindigen, zet echt zoden aan de dijk.

Bij nieuwbouw moet volgens het Besluit Huisvesting emissiearm worden gebouwd. Dat betekent minder emissie en, door de grotere afstand tot een natuurgebied, veel minder depositie. Blijf daarbij wel van de dierrechten af. Want een boer gaat nooit akkoord met een verplaatsing waarbij hij deze rechten moet inleveren.

Hoe meer boeren extern salderen, hoe meer de depositie afneemt

In mijn eigen adviespraktijk probeer ik al drie jaar een melkveebedrijf te verplaatsen, waardoor de depositie op een natuurgebied zou afnemen van 2.000 mol naar 5 mol. Het bedrijf ligt dan ook midden in deze natuur. De provincie wil niet meewerken, omdat ze als maximum voor de nieuwe locatie 3 mol eist. Het gevolg van deze weigering is dat er niets gebeurt en de grote depositie voortduurt. De betreffende melkveehouder zal waarschijnlijk over dertig jaar stoppen, omdat bedrijfsopvolging niet lukt.

Vrije ruimte en marktwerking spelen zonering in de kaart

Voor de langere termijn geeft een bedrijfsverplaatsings- en -beëindigingsregeling dus lucht. Maar hoe op korte termijn de crisis te lijf gaan? Er is een acuut probleem, omdat geen natuurvergunningen meer worden afgegeven voor de bouw of voor het aanleggen van wegen. Geef daarom, net als voor het PAS-tijdperk, zo spoedig mogelijk marktpartijen de vrije ruimte. Faciliteer externe saldering en room daarbij eventueel vooraf een percentage van de emissie af. De markt zorgt zelf voor een realistische prijs voor de stikstofrechten.

Omdat bij externe saldering zelfs op het meest cruciale deel van een natuurgebied de stikstofdepositie niet mag toenemen, zullen op alle overige delen de deposities afnemen. Hoe meer boeren extern salderen, hoe meer de depositie afneemt. Omdat boerenbedrijven verspreid liggen, is dit vrijwel overal het geval.

Dat bij extern salderen veehouders zullen inkrimpen of beëindigen, is zonneklaar, maar dat is dan hun eigen keuze. Dat ammoniakrechten duur zullen worden, geldt alleen voor gebieden waar industriële bedrijven of overheden actief projecten plannen. Zonering komt zo vanzelf tot stand.

Lees alles over het stikstofbeleid en het Programma Aanpak Stikstof (PAS) in dit dossier.

Laatste reacties

  • Interessant stukje on de veldpost, onderzoek doen naar de tot stand koming van die natuurgebiedjes en om moeilijke ambtenaren die er na jaren nog op die plek zitten ,andere functie geven .https://www.veld-post.nl/artikel/223755-onafhankelijke-onderzoekscommissie-nodig-voor-natura-2000/

  • john***

    Uiteindelijk gaat het om de vierkante meters per koe in de stal. Een stal die half staat produceert bijna net zoveel ammoniak als een volle stal. Ammoniak wordt vooral gevormd in de mestkelder en gaat ook door als de koeien in de wei lopen. Door te gaan rekenen met stalbezetting i.p.v. van vergund en gerealiseerd gaat een overheid zich alleen maar voor de gek houden.

  • Gijs Gans

    Er is geen Probleem men maakt een Probleem door linkse ambtenaren.
    En we hebben te veel adviesbureautjes blijkt ook nu weer.

  • Kelholt

    Beste Fred,
    In je eigen adviespraktijk is er een melkveebedrijf met een depositie op een natuurgebied van 1.995 mol. Het bedrijf ligt midden in de natuur waar de provincie een depositie wil van 3 mol. Als de betreffende melkveehouder dertig jaar zo doorgaat dan is er over 30 jaar toch helemaal geen natuurgebied meer? Z'n opvolger kan dus gerust het bedrijf overnemen. Of niet Fred?

  • john***

    Zelfs als dat bedrijf naar een reductie gaat van 50% blijft er nog 1000 mol over ... nu snap ik wel waarom sommige partijen gedwongen onteigening willen..

  • Bennie Stevelink

    Als bij extern salderen de fosfaatrechten niet worden ingenomen kunnen deze gebruikt worden om elders latente ruimte te activeren. De depositie neemt daardoor niet af maar zelfs toe.
    Het is bij extern salderen dus kiezen: of de latente ruimte innemen of de fosfaatrechten innemen.

  • a van Gerwen

    Je bent toch niet verplicht om je vergunning te gelde te maken als je stopt? Het blijft een financiele afweging wat het meest opbrengt, fosfaat of N-rechten.

  • Tuig

    Bennie, beide inleveren en Beide betaald krijgen.

  • HeinCarien

    Bij elke actie is er wel een”maar” te bedenken. Jaren terug hadden we ook een soort opkoopregeling. Daar kon je ook vrijwillig aan meedoen. Toen werden ook alle rechten ingenomen, gebouwen gesloopt en daar werd voor betaald. Kon je zelf op de achterkant van een sigarendoosje uittellen of dit wat voor je was. Er deden toen vooral varkens en pluimveehouders hun voordeel mee. Achteraf was dat zo slecht nog niet. En als je echt de veestapel wil halveren én je wil alleen in de kwetsbare gebieden opruimen dan wordt dat drie keer niks. Gewoon in heel NL de keuze laten aan elke ondernemer en klaar. Dat gelul over latente stikstof en het welles nietes ,meer minder, je liegt enz. Is dan ook gelijk afgelopen. Er komt gegarandeerd minder mest, ammoniak enz. Klaar

  • agratax(1)

    Voor een bedrijf zonder opvolger lijkt me zo gauw het mogelijk is je stikstofrechten verkopen aan de meest biedende, je vee aan de kant en je land vol zonnepanelen voor Euro 4000 - 5000 / ha/jaar. Daarna rustig aan het werk waarbij de lol voorop staat en de verdienste nr.2 kan zijn. De Nederlander kiest nu eenmaal voor Natuur en ecologisch beheer, dan wil als boer toch niet blijven dansen naar hun pijpen en steeds te horen krijgen "Het moet anders".

  • Maas1

    Bennie de latente ruimte dat is de ruimte die niet of fluctuerend wordt gebruikt binnen de vergunde NBW vergunning, dat is afhankelijk van bedrijfsspecifieke omstandigheden. NBW vergunningen zijn keihard of je nu deze hebt gevuld of niet. De totale vergunde NH3 en depositie zijn vergund en geven het recht om van deze vergunde rechten gebruik te maken.
    Nu de PAS er niet meer is kan men gewoon terug vallen op de vergunning verlening voor de PAS. Intern en extern salderen kan dan ook,men is in de kramp geschoten dat is wat anders. Men zal eerst moeten vast stellen waar de depositie plaats vind en door wie.Het rekenmodel van de depositie heeft een fout marge van 70% daar kun je geen beleid op voeren,zeker niet nu ook de reken modellen onder vuur liggen.

  • john***

    Er zijn ook nog heel stallen die niet vol staan.. of bedrijven die intern willen salderen en groeien. De fosfaatrechten van de stoppers zullen eerst naar de stallen gaan die niet volstaan en oas later naar bedrijven die gaan bouwen.

  • eenvoudige boer

    Kelholt slaat wel degelijk de spijker op zijn kop. Want als bij deze enorme overschrijding van de normen nog maar weinig schade is waar te nemen,
    kunnen alle wetenschappelijke theorieën weer een streep door.
    Net als 30 jaar geleden met die zogenaamde zure regen.

  • Bennie Stevelink

    @eenvoudige boer, het spijt mij dat ik het moet zeggen, maar ik zie wél grote verandering in de natuur. Dat zie ik al wel 15 jaar. Ik ben 58, en als ik terug denk aan de natuur van vroeger dan is er een duidelijke verandering te zien. Wat mij opvalt is dat bossen op de bodem dichter zijn geworden met heel veel brandnetels en bramen. Vroeger was het veel opener.
    Het verschil is te vergelijken met een weiland wat schraal is en waar variatie aan planten is. Dat tegenover een weiland wat veel stikstof krijgt en waar het gras alle andere planten verdringt waardoor het een monotoon weiland is.

  • kleine boer

    bennie door de zure regen zou er ook geen bos meer overblijven.... toen waren er ook die het zagen dat het niet goed ging....

  • Kleine boer, diezelfde persoon wat toen de zure regen in de schoen van de landbouw stopte is nu de Klimaat Paus ,die het klimaat akkoord voor de landbouw in elkaar zette ,waarvoor geen klimaat wetenschapper is uitgenodigd.

  • nvanrooij1

    Bennie ik ben het niet met je eens. Ik zie ook verschillen veel meer ganzen, bevers, dassen , vossen etc.
    Ik zie bij de gronden van de terreinbeherende instanties veel Jacobskruiskruid wat toch een stikstofmijdende plant is en weinig brandnetels en bramen. Dus ik denk dat meten i.p.v. berekenen wel eens heel andere uitkomsten geeft. Verder die achterlijke norm aanpassen van het Ot en Sien tijdperk. En een parlementair onderzoek naar de totstandkoming van die Natura 2000 gebieden, want daar lees ik ook steeds meer over, wat zo’n onderzoek rechtvaardigt.

  • Nvanrooij1, met een burgerinitiatief kun je het parlement vragen om een parlementaire enquête uit te voeren over de natura 2000. Je hebt hiervoor 40.000 handtekeningen nodig , het wordt tijd dat die beerput open gaat.

  • Henk.visscher

    klopt ,heren er moet een parlementaire enquête komen . ., niet alleen over de natura 2000 gebieden maar ook naar het tot stand komen van het stikstofbeleid

  • Alco

    Verandering in de natuur is van alledag.
    Maar maak je geen zorgen. De natuur redt zich wel, beter dan wij onszelf.

  • wilhelmus01

    Volgens LNV gaat het goed met de natuur! Netto is deze erop vooruit gegaan.
    Waarom stikstofprobleem? Dit is nu de stok om de hond te slaan.
    En de veestapel krimpen moet snel, anders komen die domme boeren er achter hoe het werkelijk in elkaar steekt.

Laad alle reacties (17)

Of registreer je om te kunnen reageren.